De Nederlandse overheid komt met een duidelijke boodschap: beperk het stroomverbruik tijdens de piekuren tussen 16.00 en 21.00 uur.
Deze oproep maakt deel uit van de campagne ‘Zet ook de knop om’, waarmee het kabinet wil voorkomen dat het elektriciteitsnet verder overbelast raakt. Vooral tijdens de avondspits stijgt het stroomverbruik enorm doordat huishoudens massaal apparaten inschakelen. Dat is precies het moment waarop de kans op storingen of zelfs grootschalige uitval toeneemt.
Hoewel het voor veel mensen voelt alsof alles nog prima werkt, zijn de risico’s op de achtergrond groter dan ooit. Volgens de overheid is de impact op de samenleving aanzienlijk als er niets verandert. En dat kan iedereen raken – van gezinnen tot ondernemers.
Waarom juist deze tijden belangrijk zijn
Tussen 16.00 en 21.00 uur draaien veel Nederlandse huishoudens op volle toeren. De werkdag zit erop, kinderen komen thuis van school, het eten wordt klaargemaakt, elektrische auto’s gaan aan de lader, wasmachines worden aangezet en vaatwassers starten hun programma.
Dit samenvallen van handelingen zorgt voor piekbelasting. En hoewel ons energienet robuust is, is het simpelweg niet ontworpen om zulke gelijktijdige pieken zonder risico te blijven verwerken.
Daarom wordt er door de overheid met klem verzocht om bewuster met het energiegebruik om te gaan – juist op die momenten. De avonduren zijn gevoelig, omdat dan de meeste Nederlanders thuis zijn en een beroep doen op stroom.
Wat kun je doen om te helpen?
Iedereen kan bijdragen aan het ontlasten van het energienet – en het vraagt echt niet veel moeite. Een paar kleine aanpassingen in het dagelijks gedrag maken al een wereld van verschil.
Gebruik grote apparaten buiten de spits. Denk hierbij aan de wasmachine, droger, vaatwasser en het opladen van elektrische voertuigen. Als je deze apparaten pas na 21.00 uur of bijvoorbeeld in de ochtend gebruikt, help je het net te stabiliseren.
Verplaats het koken of kies voor alternatieven. Elektrisch koken vraagt relatief veel vermogen, al is het maar voor korte duur. Als het mogelijk is om iets eerder of juist iets later te koken, helpt dat mee. En wie weet: misschien een avondje koud eten of de barbecue aan?
Laad slim op. Voor wie een elektrische auto bezit: stel het opladen in op de daluren. Moderne laadpalen en apps bieden hiervoor instellingen. Daarmee voorkom je dat jouw auto tijdens de piekuren de laatste druppels stroom uit het net trekt.
Kijk kritisch naar verbruikers. Hoewel ledlampen en laptops weinig verbruiken, geldt dat niet voor alles. Grote schermen, spelcomputers en elektrische verwarmingssystemen dragen wél bij aan piekbelasting. Probeer hierin bewuste keuzes te maken.
Waarom dit nú belangrijk is
Het elektriciteitsnet in Nederland staat onder druk. Niet alleen omdat het oude systeem moeite heeft met de groei van het aantal huishoudens, elektrische auto’s en zonnepanelen, maar ook door de energietransitie zelf.
Groene energiebronnen zoals zon en wind leveren niet altijd op het juiste moment energie. Daardoor ontstaat er vaker een mismatch tussen vraag en aanbod.
Bovendien worden grote netverzwaringen en uitbreidingen momenteel in rap tempo uitgerold, maar dat kost tijd. Netbeheerders, zoals Liander en Enexis, werken op volle toeren om kabels en transformatorstations te versterken of uit te breiden. Toch is dat niet binnen enkele maanden opgelost.
Tot die tijd ligt de verantwoordelijkheid deels bij de consument. Alleen samen kan voorkomen worden dat het systeem overbelast raakt – met als mogelijk gevolg storingen, uitval en andere ongemakken.
De campagne ‘Zet ook de knop om’
Om mensen bewust te maken van hun energiegedrag, heeft de overheid de campagne ‘Zet ook de knop om’ opnieuw onder de aandacht gebracht. Deze campagne bestaat uit tv-spotjes, online advertenties en informatie via gemeenten en energiebedrijven. De boodschap is simpel: kleine aanpassingen kunnen grote effecten hebben.
Via zetookdeknopom.nl kunnen huishoudens en bedrijven praktische tips vinden om hun energieverbruik te verminderen. Denk aan energiezuinig koken, apparaten slim inplannen, of bewust verlichting en verwarming gebruiken.
De campagne is niet alleen gericht op particulieren. Ook bedrijven worden aangespoord om buiten de spits te plannen, bijvoorbeeld door het opladen van bedrijfswagens of het gebruik van zware machines in de daluren.
Voordelen van slimmer stroomverbruik
Behalve het voorkomen van overbelasting, heeft bewust omgaan met energie nog meer voordelen. Een daarvan is lagere energiekosten.
Wie gebruik maakt van dynamische of tijdsgebonden energietarieven, betaalt buiten de piekuren vaak een lager tarief. Zeker met de stijgende energieprijzen is dit voor veel gezinnen een aantrekkelijk extraatje.
Daarnaast levert het ook milieuwinst op. Doordat er minder pieken ontstaan in het verbruik, hoeven centrales minder snel bij te springen met grijze stroom. Hierdoor wordt het gebruik van duurzame bronnen beter benut.
Wat als we niks doen?
De overheid waarschuwt dat zonder gedragsverandering de kans op stroomstoringen toeneemt. En dat is niet iets om te onderschatten. Een storing van een paar uur kan al voor flinke overlast zorgen: geen internet, geen werkende kassa’s, problemen met pinbetalingen, stilvallend openbaar vervoer en uitval van communicatie.
Als zo’n storing tijdens de winter plaatsvindt, kunnen de gevolgen nog groter zijn. Denk aan verwarmingsproblemen, bevriezingsgevaar van leidingen, of simpelweg onleefbare situaties voor kwetsbare groepen.
Slimme tools en apps helpen
Voor wie slim wil omgaan met het stroomverbruik, zijn er steeds meer hulpmiddelen beschikbaar. Denk aan apps van energieleveranciers die het actuele tarief tonen, slimme thermostaten die verwarming kunnen plannen, of plug-ins waarmee apparaten automatisch worden uitgeschakeld buiten ingestelde tijden.
Zelfs huishoudens zonder slimme meters kunnen met simpele tijdschakelaars of timers al veel winst behalen.
Samen werken aan een stabiel energienet
Het elektriciteitsnet is van ons allemaal. Daarom is het ook aan ons allemaal om het gezond en werkbaar te houden. Of je nu woont in een rijtjeshuis, appartement of villa – iedereen verbruikt energie en kan bijdragen aan een stabieler net.
Door heel Nederland bewust te maken van het belang van gespreid verbruik, hoopt de overheid dat de piekbelasting afneemt en storingen kunnen worden voorkomen. En dat lukt alleen als zoveel mogelijk mensen meedoen.
Dus: denk even na voor je op ‘start’ drukt. Wacht tot na negenen met die wasmachine. Of stel het opladen van je auto iets uit. Kleine moeite, groot verschil.
Bron: Rijksoverheid
