Zodra het sneeuwt of vriest, duikt elk jaar dezelfde vraag op: wie moet eigenlijk de stoep sneeuwvrij maken? En wat gebeurt er als iemand uitglijdt voor een woning of bedrijf?
Is de bewoner dan automatisch aansprakelijk, of ligt de verantwoordelijkheid ergens anders?
Veel mensen denken het antwoord te weten, maar in de praktijk zit het juridisch net iets ingewikkelder. De wet is duidelijker dan vaak wordt gedacht, maar laat ook ruimte voor nuance.
Is sneeuw ruimen wettelijk verplicht?
In Nederland bestaat er geen landelijke wet die particulieren verplicht om sneeuw en ijs van de stoep te verwijderen. Dat betekent dat het niet automatisch strafbaar is als een stoep voor een woning niet wordt geveegd.
Toch betekent dit niet dat er geen verantwoordelijkheid bestaat.
Gemeenten mogen namelijk via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) aanvullende regels stellen. In sommige gemeenten staat daarin dat bewoners verplicht zijn om gevaarlijke situaties op de stoep te voorkomen, waaronder gladheid door sneeuw en ijs.
Wie wil weten hoe dit lokaal geregeld is, moet dus kijken naar de APV van de eigen gemeente.
Waarom wordt sneeuwruimen dan toch verwacht?
Ook zonder expliciete plicht geldt in Nederland het principe van zorgvuldigheid. Dat betekent dat van bewoners en ondernemers wordt verwacht dat zij gevaarlijke situaties zoveel mogelijk voorkomen.
Sneeuw en ijs zijn bekende risico’s. Als iemand langdurig niets doet terwijl de stoep duidelijk gevaarlijk glad is, kan dat juridisch worden gezien als nalatigheid. Vooral wanneer het eenvoudig was om in te grijpen, bijvoorbeeld door te vegen of strooien.
Wie is verantwoordelijk bij woningen?
Bij een gewone woning ligt de verantwoordelijkheid meestal bij de bewoner of eigenaar van het pand. Dat geldt zowel voor koopwoningen als huurwoningen.
Bij huurwoningen is het soms onduidelijk of de huurder of verhuurder verantwoordelijk is. In de praktijk wordt van de huurder verwacht dat hij kleine onderhoudszaken regelt, waaronder het begaanbaar houden van de stoep direct voor de woning.
De verhuurder komt pas in beeld bij structurele problemen, zoals slecht afwaterende stoepen of gevaarlijke constructies.
En bij winkels en bedrijven?
Voor winkels, horecazaken en bedrijven ligt de lat hoger. Van ondernemers wordt verwacht dat zij actief zorgen voor een veilige toegang tot hun pand.
Dat betekent:
sneeuw en ijs tijdig verwijderen
eventueel strooien
extra alert zijn tijdens openingstijden
Een ondernemer die dit nalaat, loopt een groter risico om aansprakelijk te worden gesteld bij een valpartij.
Wat als iemand uitglijdt en valt?
Als een voorbijganger uitglijdt op een besneeuwde of bevroren stoep, betekent dat niet automatisch dat de bewoner of ondernemer aansprakelijk is. Aansprakelijkheid hangt af van meerdere factoren.
Belangrijke vragen zijn:
Hoe lang lag de sneeuw of het ijs er al?
Was het weer extreem of plotseling?
Was het redelijk om te verwachten dat er actie werd ondernomen?
Zijn er maatregelen genomen, zoals vegen of strooien?
Had de voorbijganger zelf voorzichtig kunnen zijn?
De rechter kijkt altijd naar het geheel van omstandigheden.
Wanneer ben je wél aansprakelijk?
De kans op aansprakelijkheid wordt groter wanneer:
de stoep langdurig glad was
er geen enkele poging is gedaan om te vegen of te strooien
het om een drukbezochte plek gaat
het gevaar duidelijk zichtbaar was
er eerder al klachten of waarschuwingen waren
Bij bedrijven en verhuurders ligt de bewijslast vaak zwaarder dan bij particulieren.
Eigen schuld van de voorbijganger
Ook de voorbijganger heeft een eigen verantwoordelijkheid. In de winter mag van mensen worden verwacht dat zij:
voorzichtig lopen
geschikt schoeisel dragen
rekening houden met gladheid
Als iemand bijvoorbeeld met gladde zolen haastig over een zichtbaar besneeuwde stoep loopt, kan een rechter besluiten dat er sprake is van eigen schuld. In dat geval kan de schadevergoeding worden verminderd of zelfs volledig worden afgewezen.
Wat zegt de verzekering?
Bij schadeclaims wordt vaak gekeken naar de aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) of de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering.
Deze verzekeringen dekken meestal schade door ongevallen, maar alleen als er daadwerkelijk sprake is van aansprakelijkheid. Verzekeraars onderzoeken daarom altijd of er nalatig is gehandeld.
Wie kan aantonen dat hij heeft geveegd, gestrooid of anderszins actie heeft ondernomen, staat juridisch een stuk sterker.
Moet je zout strooien of juist niet?
Veel gemeenten adviseren om geen agressief strooizout te gebruiken, omdat dit schadelijk is voor planten, dieren en bestrating. Toch mag zout in de meeste gevallen wel worden gebruikt, zolang het verantwoord gebeurt.
Alternatieven zijn:
zand
grind
speciale milieuvriendelijke strooimiddelen
Het belangrijkste is dat er iets wordt gedaan om het risico te verkleinen.
Gemeente versus burger: wie doet wat?
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor:
hoofdwegen
fietspaden
drukke voetgangersgebieden
openbare pleinen
Stoepen direct voor woningen en bedrijven vallen meestal niet onder actief sneeuwruimen door de gemeente. Dat blijft de verantwoordelijkheid van de aangrenzende gebruiker.
Daar ontstaat vaak verwarring over, vooral bij hevige sneeuwval.
Wat als je afwezig bent?
Wie op vakantie is of langere tijd afwezig, blijft in principe verantwoordelijk. Dat betekent niet dat iemand 24/7 moet vegen, maar wel dat het verstandig is om:
buren te vragen
een strooiplan te maken
vooraf maatregelen te nemen
Bij langdurige nalatigheid kan afwezigheid geen geldig excuus zijn.
Praktische tips om problemen te voorkomen
Een paar simpele maatregelen verkleinen het risico aanzienlijk:
veeg sneeuw zo snel mogelijk weg
strooi preventief bij aangekondigde vorst
houd een schep en strooimiddel klaar
controleer de stoep bij dooi en opnieuw invriezen
zorg dat verlichting werkt, zodat gladheid zichtbaar is
Deze stappen zijn niet alleen verstandig, maar ook juridisch slim.
Waarom dit elk jaar weer speelt
Sneeuw en ijs blijven onvoorspelbaar. Juist daarom ontstaat er elk jaar opnieuw discussie over verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. De wet geeft geen zwart-witantwoord, maar kijkt naar redelijkheid en gedrag.
Wie laat zien dat hij moeite heeft gedaan om gevaar te beperken, staat in vrijwel alle gevallen sterk.
De kern in één zin
Sneeuw ruimen is niet altijd wettelijk verplicht, maar niets doen kan je bij een valpartij wel degelijk in de problemen brengen.
Een beetje oplettendheid, een schop en wat strooimiddel zijn vaak voldoende om juridische ellende te voorkomen.
