De politieke formatie in Den Haag blijft volop in beweging.
Oud-minister en voormalig D66-leider Sigrid Kaag heeft zich uitgesproken over de totstandkoming van het nieuwe minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Volgens haar is het ontbreken van JA21 in de coalitie geen verrassing, maar juist een logische uitkomst.
Kaag deed haar uitspraken in het televisieprogramma Buitenhof, waar zij zondag te gast was. In het gesprek liet zij weinig ruimte voor twijfel: een samenwerking tussen D66 en JA21 was volgens haar simpelweg niet realistisch.
Duidelijke woorden over samenwerking met JA21
Op de vraag van presentator Twan Huys of zij opgelucht was dat JA21 geen onderdeel uitmaakt van het nieuwe kabinet, antwoordde Kaag resoluut. Zij gaf aan dat zij D66 niet zag regeren met die partij, en dat veel D66-kiezers daar net zo over denken.
Volgens Kaag liggen de standpunten van D66 en JA21 fundamenteel te ver uit elkaar. Ze verwees daarbij naar de inhoudelijke koers van beide partijen en benadrukte dat samenwerking niet alleen draait om zetelaantallen, maar vooral om politieke overtuiging en beleid.
Verwijzing naar Rob Jetten
Kaag stond met haar uitspraak niet alleen. Ze haalde expliciet partijleider Rob Jetten aan, die eerder al had aangegeven dat samenwerking met JA21 voor D66 inhoudelijk onhaalbaar was. Volgens Jetten staan de partijen op cruciale dossiers lijnrecht tegenover elkaar.
Kaag gebruikte zelfs de term ‘polen tegenover elkaar’ om het verschil te duiden. Daarmee maakte zij duidelijk dat het volgens haar niet gaat om persoonlijke voorkeuren, maar om fundamentele politieke keuzes. In zo’n context is een coalitie volgens haar simpelweg niet geloofwaardig.
Waarom een minderheidskabinet volgens Kaag logisch is
In het licht van de verkiezingsuitslag noemt Kaag het vormen van een minderheidskabinet een begrijpelijke stap. Ze benadrukte dat de uitslag weinig ruimte liet voor een stabiele meerderheidscoalitie zonder grote inhoudelijke concessies.
Volgens Kaag is een minderheidskabinet geen makkelijke constructie, maar wel een eerlijke weerspiegeling van de politieke verhoudingen.
Het vraagt meer overleg, meer debat en meer verantwoordelijkheid van alle partijen in de Tweede Kamer.
Ze erkende daarbij dat deze vorm van regeren relatief nieuw is in Nederland en dat het politieke systeem daardoor extra op de proef wordt gesteld.
Niet alleen het kabinet, ook de oppositie aan zet
Kaag maakte duidelijk dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij het kabinet ligt. Ook de oppositie zal volgens haar een andere houding moeten aannemen. In plaats van automatisch tegenstemmen, vraagt een minderheidskabinet om een constructieve opstelling.
Volgens haar moet het landsbelang daarbij centraal staan. Ze benadrukte dat zowel kabinet als oppositie de neiging moeten weerstaan om in vaste reflexen te vervallen. In een internationale context waarin veel onzekerheid heerst, is tijdverlies volgens Kaag een luxe die Nederland zich niet kan veroorloven.
Politieke cultuur onder druk
Met haar opmerkingen legde Kaag de vinger op een bredere discussie: de staat van de politieke cultuur in Nederland.
Een minderheidskabinet functioneert alleen als partijen bereid zijn samen te werken op inhoud, ook wanneer dat politiek ongemakkelijk is.
Kaag gaf aan dat dit veel zal vragen van de manier waarop politiek wordt bedreven. Meer luisteren, meer onderhandelen en minder profileren om het profileren. Dat geldt volgens haar niet alleen voor regeringspartijen, maar juist ook voor de oppositie.
Gevoelig onderwerp binnen D66-achterban
De uitsluiting van JA21 uit het kabinet raakt ook aan de identiteit van D66. Kaag maakte duidelijk dat samenwerking met partijen die ideologisch ver van D66 afstaan, moeilijk te rijmen is met de verwachtingen van de achterban.
Volgens haar zouden veel D66-kiezers moeite hebben gehad met een coalitie waarin JA21 een prominente rol speelde. Dat maakt de huidige samenstelling van het kabinet volgens Kaag niet alleen politiek logisch, maar ook democratisch verdedigbaar.
Nieuwe fase in de formatie
De uitspraken van Kaag passen in een bredere fase van de kabinetsformatie. Na weken van onderhandelen is duidelijk geworden dat een klassieke meerderheidscoalitie niet haalbaar is. In plaats daarvan wordt gekozen voor een constructie waarin per dossier steun moet worden gezocht.
Dat betekent dat het kabinet van D66, VVD en CDA voortdurend in gesprek moet blijven met andere partijen in de Kamer. Voorstanders zien dat als een kans voor inhoudelijk debat, critici vrezen instabiliteit en vertraging.
Kritiek en steun uit verschillende hoeken
De reacties op Kaags uitspraken lopen uiteen. Voorstanders van het minderheidskabinet zien haar woorden als realistisch en eerlijk. Zij benadrukken dat samenwerking alleen zinvol is als partijen elkaar inhoudelijk kunnen vinden.
Tegenstanders wijzen juist op het risico van bestuurlijke verlamming. Zij vrezen dat het kabinet te afhankelijk wordt van wisselende meerderheden en dat belangrijke besluiten daardoor moeilijk tot stand komen.
Toch onderstrepen Kaags woorden dat de keuze voor deze constructie niet lichtvaardig is genomen, maar voortkomt uit politieke noodzaak.
Een rol buiten het kabinet, maar niet buiten het debat
Hoewel Kaag zelf geen deel uitmaakt van het nieuwe kabinet, blijft haar stem invloedrijk. Als voormalig partijleider en minister heeft zij gezag binnen D66 en daarbuiten. Haar uitspraken worden dan ook gezien als richtinggevend voor hoe haar partij naar de huidige situatie kijkt.
Met haar optreden bij Buitenhof gaf Kaag niet alleen een toelichting, maar ook een signaal: compromissen hebben grenzen, en politieke samenwerking moet geloofwaardig blijven.
Wat dit betekent voor de komende periode
De komende maanden zullen uitwijzen of het minderheidskabinet daadwerkelijk kan functioneren zoals Kaag dat schetst.
Veel zal afhangen van de bereidheid van oppositiepartijen om mee te denken en van het vermogen van het kabinet om bruggen te slaan.
Wat vaststaat, is dat de politieke verhoudingen zijn veranderd. Klassieke meerderheden zijn niet vanzelfsprekend meer, en dat vraagt om een andere manier van politiek bedrijven.
Conclusie: duidelijke lijn van Kaag
Met haar uitspraken maakte Sigrid Kaag één ding helder: een kabinet zonder JA21 is volgens haar geen toeval, maar het resultaat van fundamentele politieke verschillen. De keuze voor een minderheidskabinet ziet zij als logisch, maar ook als uitdagend.
Of deze vorm van regeren succesvol wordt, zal de tijd leren. Zeker is wel dat de lat hoger ligt voor zowel kabinet als oppositie. De politieke cultuur wordt op de proef gesteld, en Nederland kijkt mee.
De woorden van Kaag zetten daarmee niet alleen de toon voor de formatie, maar ook voor het bredere debat over samenwerking, verantwoordelijkheid en landsbelang in een verdeeld politiek landschap.
Bron: Nieuwrechts.nl
