Een geruchtmakende strafzaak uit 2017 houdt Nederland en Marokko opnieuw bezig. Twee Nederlanders die betrokken waren bij een dodelijke vergismoord in Marrakesh hebben opnieuw de doodstraf opgelegd gekregen.
De uitspraak kwam deze week van het hof van beroep in Casablanca en zorgt opnieuw voor veel emoties, vragen en discussie.
Hoewel de doodstraf in Marokko al decennialang niet meer wordt uitgevoerd, blijft de impact van zo’n vonnis groot. Niet alleen voor de veroordeelden zelf, maar ook voor hun familie, de nabestaanden van het slachtoffer en de diplomatieke verhoudingen tussen Nederland en Marokko.
Wat gebeurde er bij de vergismoord in 2017?
De zaak draait om een schietincident dat plaatsvond in 2017 in de Marokkaanse stad Marrakesh. In een café werd een 29-jarige man doodgeschoten. Het slachtoffer bleek achteraf niet het doelwit te zijn, maar de zoon van een Marokkaanse rechter.
De man zat op een stoel waar kort daarvoor het daadwerkelijke doelwit had gezeten. Door die vergissing werd hij het slachtoffer van een liquidatie die verkeerd uitpakte.
Het incident zorgde destijds voor grote opschudding in Marokko, mede vanwege de achtergrond van het slachtoffer.
Al snel kwamen meerdere verdachten in beeld, onder wie twee Nederlanders: Shardyone S. en Edwin R.M. Zij werden later aangehouden en vervolgd voor hun rol in de vergismoord.
Eerdere veroordelingen en nieuwe uitspraak
De twee Nederlanders kregen in eerdere jaren al zware straffen opgelegd. In 2019 en later opnieuw in 2023 werden zij door Marokkaanse rechters veroordeeld tot de doodstraf. Toch was de zaak daarmee niet afgerond.
De hoogste rechterlijke instantie in Marokko, de Hoge Raad, besloot de zaak terug te verwijzen.
Volgens die rechter was onvoldoende gekeken naar de precieze rol en houding van de verdachten tijdens het misdrijf. Dat betekende dat het hof van beroep de zaak opnieuw moest beoordelen.
Deze week volgde opnieuw een uitspraak. Het hof van beroep in Casablanca kwam wederom tot dezelfde conclusie: de doodstraf.
Daarmee blijft het zwaarst mogelijke vonnis overeind, ondanks eerdere juridische twijfels.
De doodstraf in Marokko: wat betekent dat in de praktijk?
Hoewel de doodstraf formeel nog bestaat in Marokko, wordt deze sinds 1993 niet meer uitgevoerd. In de praktijk betekent dit dat veroordeelden levenslang in de gevangenis blijven, tenzij hun straf wordt omgezet of gratie wordt verleend.
Toch heeft het behoud van de doodstraf grote juridische gevolgen. Zolang dit vonnis geldt, kunnen de twee Nederlanders hun straf niet in Nederland uitzitten. Dat komt door een verdrag tussen Nederland en Marokko over de overname van straffen.
Volgens dat verdrag kunnen straffen worden overgedragen, maar de doodstraf is expliciet uitgesloten. Zolang die straf op papier blijft staan, is overplaatsing naar Nederland onmogelijk.
Advocaat ziet nog juridische kansen
De advocaat van de twee Nederlanders, Bob Kaarls, heeft bevestigd dat zijn cliënten opnieuw in cassatie gaan. Volgens hem is er sprake van een reële kans dat de uitspraak opnieuw wordt herzien.
Cassatie betekent dat een hogere rechter opnieuw kijkt naar de juridische onderbouwing van het vonnis, niet naar de feiten zelf.
Als ook die procedure geen succes heeft, blijft er nog één mogelijkheid over: een omzettingsprocedure.
Bij zo’n procedure wordt geprobeerd de doodstraf om te zetten in een andere straf, bijvoorbeeld levenslang. Dat is een langdurig en onzeker traject, maar wel essentieel om verdere stappen mogelijk te maken.
Gratie als laatste uitweg
Uiteindelijk is er nog één route die tot vrijlating kan leiden: gratie. In Marokko kan alleen de koning gratie verlenen. In dit geval gaat het om Mohammed VI.
Gratie wordt zelden verleend en gebeurt meestal pas na vele jaren. Het is bovendien een politieke en symbolische beslissing, zeker in zaken met veel maatschappelijke impact.
Gezien de achtergrond van het slachtoffer en de ernst van de zaak is het onduidelijk of en wanneer gratie ooit in beeld zou komen. Voorlopig blijft dit vooral een theoretische mogelijkheid.
Andere betrokkenen krijgen lagere straffen
Naast de twee hoofdverdachten waren er nog andere Nederlanders betrokken bij de zaak. Zij kregen lagere straffen opgelegd en zijn niet veroordeeld tot de doodstraf.
Dat verschil in strafmaat is onderdeel van de juridische discussie. Volgens de verdediging is de rolverdeling nooit volledig duidelijk vastgesteld, wat mogelijk ruimte biedt voor herziening.
Tegelijkertijd benadrukken Marokkaanse autoriteiten dat de hoofdverdachten verantwoordelijk worden gehouden voor het fatale schietincident en dat de ernst van het misdrijf zwaar weegt.
Gevoelige zaak in Marokko en Nederland
De zaak ligt gevoelig in Marokko, mede doordat het slachtoffer de zoon was van een rechter. Dat heeft de publieke en juridische aandacht vergroot. In Nederland zorgt de zaak vooral voor ongemak en machteloosheid.
Nederland is fel tegenstander van de doodstraf en zet zich wereldwijd in voor afschaffing. Tegelijkertijd respecteert Nederland de rechtsgang van andere landen, wat de diplomatieke speelruimte beperkt.
Voor familieleden van de veroordeelden is de situatie extra zwaar. Zij zien hun naasten vastzitten in een buitenlands gevangenissysteem, met weinig zicht op overplaatsing of perspectief.
Blijvende onzekerheid over de toekomst
Met de nieuwe uitspraak is de zaak allesbehalve afgesloten. De komende periode zal opnieuw in het teken staan van juridische procedures, onzekerheid en wachten.
De kernvraag blijft hoe deze zaak uiteindelijk zal eindigen. Wordt de doodstraf alsnog omgezet? Komt er ruimte voor overplaatsing naar Nederland?
Of blijft het vonnis jarenlang boven de hoofden van de veroordeelden hangen?
Wat vaststaat, is dat deze vergismoord uit 2017 nog altijd diepe sporen nalaat. Voor alle betrokkenen blijft het een tragedie zonder echte winnaars, waarin recht, emotie en internationale verhoudingen voortdurend met elkaar botsen.
Bron: Nu.nl
