In Nederland is betalen met pin, smartphone of smartwatch de normaalste zaak van de wereld. In de supermarkt, bij de bakker en zelfs op de markt wordt contant geld steeds minder gebruikt. Dat gaat snel en makkelijk, totdat het systeem ineens niet meer meewerkt.
Een pinstoring, stroomuitval of cyberincident kan ervoor zorgen dat digitaal betalen tijdelijk onmogelijk wordt.
Precies daarom adviseren banken en consumentenorganisaties om weer een kleine hoeveelheid contant geld in huis te hebben.
Dat advies is niet bedoeld om paniek te zaaien, maar om mensen praktisch voor te bereiden op situaties waarin het dagelijkse betalingsverkeer even vastloopt. En opvallend genoeg is het bedrag dat wordt aangeraden helemaal niet zo hoog.
Dit bedrag raden banken en instanties aan
Het advies komt van onder andere De Nederlandsche Bank, Nibud en de Consumentenbond. Zij adviseren om per volwassene ongeveer 70 euro aan contant geld achter de hand te houden. Voor kinderen wordt 30 euro per kind genoemd.
Voor een gezin met twee volwassenen en twee kinderen komt dat neer op zo’n 200 euro. Met dit bedrag kan een huishouden naar verwachting ongeveer drie dagen vooruit als pinnen en online betalen tijdelijk niet mogelijk zijn. Denk aan boodschappen, medicijnen, openbaar vervoer of andere noodzakelijke uitgaven.
Dit advies sluit aan bij bredere Europese richtlijnen. Waar eerder werd uitgegaan van twee dagen zelfredzaamheid, is dat inmiddels opgeschroefd naar drie dagen. De reden daarvoor ligt in een veranderende wereld, waarin storingen vaker en onverwachter kunnen optreden.
Waarom drie dagen zelfredzaamheid belangrijk is
Digitale systemen zijn efficiënt, maar niet onfeilbaar. Cyberaanvallen, overbelasting van het elektriciteitsnet en extreem weer kunnen allemaal leiden tot tijdelijke uitval. In zulke situaties blijkt hoe afhankelijk het dagelijkse leven is geworden van digitale infrastructuur.
Volgens experts is drie dagen een realistische periode waarin storingen doorgaans worden opgelost of noodvoorzieningen op gang komen. Contant geld fungeert in die tijd als een simpele, maar effectieve back-up. Het geeft rust en voorkomt dat mensen op het laatste moment in de problemen komen.
Geen reden om massaal geld te pinnen
De betrokken instanties benadrukken nadrukkelijk dat het niet de bedoeling is dat iedereen tegelijk grote bedragen uit de pinautomaat haalt. Dat kan juist problemen veroorzaken, zoals lege automaten en onnodige onrust.
Volgens Olaf Sleijpen, directeur bij De Nederlandsche Bank, draait het vooral om bewustwording. Het gaat niet alleen om het geld zelf, maar om het besef dat digitale betalingen kwetsbaar kunnen zijn. Door rustig en gespreid wat contant geld opzij te leggen, wordt paniek voorkomen op het moment dat het echt nodig is.
Als praktische tip wordt genoemd om het bedrag geleidelijk op te bouwen. Bijvoorbeeld door af en toe een klein briefje of wat muntgeld apart te leggen na een bezoek aan de supermarkt.
Kleine coupures maken het verschil
Niet alleen de hoeveelheid contant geld is belangrijk, ook de vorm speelt een rol. Grote biljetten zijn in noodsituaties vaak onhandig. Winkeliers hebben bij storingen of stroomuitval soms weinig wisselgeld, waardoor betalen met een biljet van 100 euro lastig wordt.
Daarom luidt het advies om vooral te kiezen voor kleinere coupures: briefjes van 5, 10 en 20 euro, aangevuld met wat muntgeld. Dat maakt het makkelijker om kleine aankopen te doen zonder afhankelijk te zijn van wisselgeld.
Ook voor winkeliers geldt dat voldoende wisselgeld cruciaal is om klanten te kunnen blijven helpen tijdens storingen.
Waarom dit advies nu extra actueel is
Dat banken en consumentenorganisaties dit advies juist nu benadrukken, is geen toeval. De wereld is de afgelopen jaren onvoorspelbaarder geworden.
Geopolitieke spanningen, toenemende cybercriminaliteit en een steeds zwaarder belast elektriciteitsnet vergroten de kans op verstoringen.
Ook Nederlandse politici waarschuwen voor mogelijke crisisscenario’s. Zo gaf Ruben Brekelmans aan dat Nederland zich beter moet voorbereiden op verschillende vormen van ontwrichting, waaronder digitale en infrastructurele problemen.
Hoewel banken hun systemen goed beveiligen, bestaat absolute zekerheid niet. Een tijdelijke storing kan al genoeg zijn om het dagelijkse leven flink te ontregelen, zeker in een land waar contant betalen steeds minder gebruikelijk is.
Stem het bedrag af op de eigen situatie
De genoemde bedragen zijn richtlijnen, geen vaste regels. Het Nibud adviseert om te kijken naar de persoonlijke situatie. Huishoudens met huisdieren, specifieke medische kosten of een auto die mogelijk moet worden volgetankt, kunnen baat hebben bij iets meer contant geld.
Bij grotere gezinnen kan het bedrag per persoon juist wat lager uitvallen, omdat gezamenlijke aankopen vaak goedkoper zijn. Het belangrijkste is dat er voldoende ruimte is om noodzakelijke uitgaven te doen zonder direct in de problemen te komen.
Hoe zit het met verzekeringen en contant geld?
Contant geld in huis brengt ook risico’s met zich mee, zoals diefstal of schade door brand. In veel gevallen valt cash onder de inboedelverzekering, maar daar geldt meestal een maximumdekking voor. Volgens vergelijkingssites ligt die grens vaak rond de 1.000 euro.
Dat betekent dat het niet verstandig is om grote sommen geld thuis te bewaren. Een bescheiden bedrag voor noodgevallen is logisch, maar spaargeld hoort op een veilige plek, zoals een bankrekening.
Nederland koploper in pinbetalingen
Nederlanders behoren tot de meest fanatieke gebruikers van pinbetalingen in Europa. Waar in veel landen nog ongeveer de helft van alle betalingen contant gebeurt, ligt dat aandeel in Nederland rond de 20 procent. Dat is efficiënt en snel, maar maakt het land ook kwetsbaarder bij storingen.
Juist omdat digitaal betalen hier zo dominant is, benadrukken experts het belang van een kleine contante buffer. Niet uit angst, maar uit praktisch inzicht. Het is een simpele maatregel die veel ongemak kan voorkomen.
Conclusie: kleine voorbereiding, groot gemak
Het advies van banken en consumentenorganisaties is helder. Een beperkte hoeveelheid contant geld in huis kan in noodsituaties het verschil maken. Het gaat niet om doemdenken, maar om voorbereid zijn op het onverwachte.
Door rustig een klein bedrag opzij te leggen, bij voorkeur in kleine coupures, ontstaat een vangnet voor momenten waarop digitale systemen even niet beschikbaar zijn.
In een land dat sterk leunt op pinbetalingen is dat geen overbodige luxe, maar gewoon verstandig omgaan met risico’s.
