Amsterdam gaat geen enkele vuurwerkontheffing toestaan aan verenigingen. Burgemeester Femke Halsema is daar glashelder over.
Het plan van het kabinet om verenigingen tóch de mogelijkheid te geven vuurwerk af te steken, noemt zij slecht doordacht en onuitvoerbaar.
Volgens haar zorgt het voorstel vooral voor chaos, extra administratie en juridische problemen, terwijl het doel van het vuurwerkverbod volledig wordt ondermijnd.
De uitspraak van Halsema volgt op het landelijke besluit dat dit jaar voor het eerst een algeheel vuurwerkverbod geldt.
Dat verbod moest zorgen voor minder overlast, minder letsel en een veiligere jaarwisseling. Maar door een uitzonderingsroute voor verenigingen open te laten, dreigt volgens Amsterdam precies het tegenovergestelde te gebeuren.
Waarom Amsterdam geen uitzonderingen wil maken
Het kabinet wil verenigingen toestaan om, ondanks het landelijke verbod, een ontheffing aan te vragen om vuurwerk af te steken.
De verantwoordelijkheid voor die aanvragen komt vervolgens bij de gemeenten te liggen. Volgens Halsema is dat een onwerkbare situatie. Niet alleen vanwege de extra administratieve druk, maar vooral omdat het leidt tot willekeur en juridische risico’s.
Als de ene vereniging wel toestemming krijgt en de andere niet, liggen rechtszaken voor de hand. Gemeenten zouden per aanvraag moeten motiveren waarom iets wel of niet wordt toegestaan. In een stad als Amsterdam, met duizenden verenigingen en initiatieven, is dat volgens de burgemeester simpelweg niet te doen.
Daarnaast vreest zij voor een explosie aan nieuwe verenigingen die puur worden opgericht om onder het verbod uit te komen. Als ‘vereniging zijn’ de sleutel wordt tot vuurwerk, dan ontstaat volgens haar een situatie waarin in bijna elke straat alsnog vuurwerk wordt afgestoken.
Kritiek op het kabinet en staatssecretaris
De kritiek van Halsema richt zich ook nadrukkelijk op staatssecretaris Thierry Aartsen, die het voorstel verdedigt.
Volgens de burgemeester schuift het Rijk de problemen hiermee door naar gemeenten, zonder rekening te houden met de praktische gevolgen.
In haar ogen is het voorstel halfslachtig: óf je kiest voor een verbod, óf je doet dat niet. Een verbod invoeren en tegelijkertijd uitzonderingen mogelijk maken, zorgt volgens haar voor onduidelijkheid en frustratie bij zowel bewoners als handhavers.
Dat maakt het beleid niet alleen lastig uit te leggen, maar ook moeilijk te handhaven.
Amsterdam houdt vast aan strikte lijn
In Amsterdam geldt al sinds 2021 een lokaal vuurwerkverbod. Dat verbod werd in de praktijk regelmatig genegeerd, maar volgens de gemeente is dat geen reden om het beleid los te laten. Integendeel: juist daarom is duidelijkheid nodig.
Halsema benadrukt dat een verbod geloofwaardig moet zijn.
Als er met de ene hand wordt verboden en met de andere hand toestemming wordt gegeven, verdwijnt het gezag van de overheid. Voor Amsterdam is de keuze daarom helder: aanvragen voor vuurwerkontheffingen worden niet eens in behandeling genomen.
Alternatief: centrale vuurwerkshows
Hoewel particuliere of verenigingsvuurwerkshows worden uitgesloten, kijkt de gemeente wel naar alternatieven. Amsterdam organiseert al jaren centrale vuurwerkshows op vaste locaties, zoals IJburg, de Sloterplas, het Museumplein en in Weesp.
De gemeente overweegt om dit aanbod uit te breiden, zodat bewoners toch kunnen genieten van een feestelijk moment, maar dan op een gecontroleerde en veilige manier.
Op die manier blijft de viering behouden, zonder dat de stad opnieuw wordt geconfronteerd met de bekende problemen van overlast, letsel en vernieling.
Koningsdag als extra zorgenkind
De discussie over vuurwerk staat niet op zichzelf. Amsterdam bereidt zich ook voor op een strenger gereguleerde Koningsdag.
De afgelopen jaren zorgden enorme mensenmassa’s, overmatig alcohol- en drugsgebruik en agressie richting hulpverleners voor grote zorgen bij de gemeente.
Vooral de binnenstad, en dan met name de Jordaan, liep regelmatig vast. Dat leidde tot gevaarlijke situaties op straat en op het water. Volgens Halsema is de grens bereikt en zijn extra maatregelen onvermijdelijk.
Strengere handhaving op alcohol en straatverkoop
Tijdens Koningsdag gaat Amsterdam strenger optreden tegen illegale alcoholverkoop. Verkopers die zich niet aan de regels houden, kunnen rekenen op zware sancties, waaronder hoge dwangsommen. Daarmee wil de gemeente voorkomen dat straten veranderen in ongecontroleerde feestzones zonder toezicht.
Tegelijkertijd erkent Halsema dat handhaving altijd een uitdaging blijft. Het aantal beschikbare handhavers is beperkt en zij moeten op meerdere plekken tegelijk aanwezig zijn.
Toch zegt de gemeente alles op alles te zetten om de regels dit jaar beter te laten naleven.
Minder bezoekers van buiten de stad gewenst
Een opvallend onderdeel van de aanpak is dat Amsterdam samenwerkt met vervoerders om bezoekers van buiten de stad te ontmoedigen om op Koningsdag naar de hoofdstad te komen. Het feest is volgens de burgemeester in de eerste plaats bedoeld voor Amsterdammers zelf.
De afgelopen jaren bleven juist veel inwoners weg, omdat de drukte en chaos het plezier wegnamen. Dat vindt de gemeente een zorgelijke ontwikkeling.
Door de toestroom van bezoekers te beperken, hoopt men het feest weer toegankelijker en veiliger te maken voor de eigen bewoners.
Ook maatregelen op het water
Niet alleen op straat, maar ook op het water worden strengere regels ingevoerd. Overvolle boten, vaak met commerciële doeleinden, vormen al jaren een veiligheidsrisico. De gemeente sluit daarom niet uit dat grachten tijdelijk worden afgesloten voor vaarverkeer als de situatie opnieuw uit de hand dreigt te lopen.
Volgens Halsema moet veiligheid altijd voorop staan. Als eerdere waarschuwingen en regels niet worden nageleefd, is de gemeente bereid om harde maatregelen te nemen.
Duidelijke lijn vanuit het stadhuis
De rode draad in het beleid van Amsterdam is duidelijkheid. Of het nu gaat om vuurwerk of om Koningsdag: halfslachtige oplossingen zijn volgens het stadsbestuur funest. Regels moeten helder zijn, handhaafbaar en eerlijk toepasbaar voor iedereen.
Met het weigeren van vuurwerkontheffingen zet Amsterdam een duidelijke lijn neer richting het kabinet. De boodschap is simpel: een verbod werkt alleen als het ook echt een verbod is.
Alles daar tussenin zorgt voor verwarring, extra druk op gemeenten en uiteindelijk voor onveiligheid op straat.
