De Nederlandse politiek is opnieuw flink in beweging. In de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Verian duikt er namelijk een opvallende winnaar op: de nieuwe partij Progressief Nederland.
Deze partij, die tot voor kort nog bekendstond als GroenLinks-PvdA, stijgt naar 24 zetels en is daarmee in één klap de grootste partij van het land.
Opvallend is dat deze partij als enige grotere speler beter scoort dan bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen. Tegelijkertijd leveren bekende namen als VVD, D66 en PVV juist zetels in. De verschuivingen zorgen voor veel discussie en laten zien dat het politieke landschap in Nederland allesbehalve stabiel is.
Naamswijziging lijkt effect te hebben
Een belangrijke factor achter de groei lijkt de recente naamswijziging te zijn. De fusiepartij besloot afstand te nemen van de naam GroenLinks-PvdA en kiest nu voor Progressief Nederland, vaak afgekort tot PRO.
Die verandering lijkt strategisch goed uit te pakken. Vooral kiezers die eerder op D66 stemden, stappen nu over. Bij de vorige verkiezingen stond de fusiepartij nog op 20 zetels, maar inmiddels zijn dat er dus 24. Dat is een flinke sprong in relatief korte tijd.
Binnen het opiniepanel blijkt dat een meerderheid van de achterban positief is over de nieuwe naam. Ongeveer 63 procent noemt het een goede keuze. Vooral het feit dat het woord ‘links’ niet meer in de naam zit, wordt door sommigen als een slimme zet gezien.
Niet iedereen is overtuigd van de nieuwe koers
Toch is er zeker niet alleen maar enthousiasme. Ongeveer 18 procent van de ondervraagden is minder te spreken over de naam Progressief Nederland. Kritiekpunten zijn onder andere dat de naam te vaag zou zijn of te weinig onderscheidend.
Sommige mensen geven aan dat ze liever termen als ‘groen’ of ‘sociaal’ hadden teruggezien, omdat die duidelijker maken waar de partij voor staat. Ook wordt opgemerkt dat de afkorting PRO verwarring kan oproepen, omdat die al door andere organisaties wordt gebruikt.
Die verdeeldheid laat zien dat de rebranding niet voor iedereen vanzelfsprekend voelt, ondanks de positieve effecten in de peilingen.
Steun voor fusie groot, maar discussie over leiderschap
Naast de naam speelt ook de fusie zelf een belangrijke rol. De officiële oprichting van Progressief Nederland staat gepland voor juni, maar onder de achterban is er nu al brede steun voor de samenwerking. Maar liefst 89 procent van de voormalige GroenLinks-PvdA-stemmers staat achter de fusie.
Toch is er wel discussie over de leiding van de partij. Ongeveer één op de vijf vindt dat een nieuwe partij ook een nieuwe leider nodig heeft. Volgens deze groep hoort bij een frisse start ook een nieuw gezicht.
De meerderheid denkt daar anders over. Zij vinden dat Jesse Klaver voorlopig gewoon aan kan blijven. Volgens hen zorgt te vaak wisselen van leiders juist voor onrust en dat kan de groei van de partij in de weg zitten.
Coalitiepartijen verliezen terrein
Terwijl Progressief Nederland groeit, verliezen de huidige coalitiepartijen juist steun. VVD, D66 en CDA komen samen uit op 56 zetels, wat er tien minder zijn dan bij de laatste verkiezingen.
Het CDA blijft nog redelijk stabiel rond de 17 zetels, maar bij VVD en D66 is duidelijk sprake van verlies. Vooral bij D66 lijkt er onvrede te zijn onder kiezers, met name over de samenwerking met de VVD.
Sommige voormalige D66-stemmers vinden dat de partij te veel naar rechts is opgeschoven. Dat zorgt ervoor dat ze op zoek gaan naar alternatieven, en die lijken ze nu te vinden bij Progressief Nederland.
Ook rechts schuift flink door
Niet alleen aan de linkerkant is er beweging. Ook aan de rechterkant van het politieke spectrum verandert er het nodige. De VVD verliest kiezers aan partijen als JA21, FVD en in mindere mate 50PLUS.
JA21 laat daarbij een opvallende groei zien en stijgt van 12 naar 15 zetels. Ook FVD groeit, van 10 naar 12 zetels. Dat wijst erop dat een deel van de rechtse kiezers zich niet meer volledig herkent in de VVD.
50PLUS profiteert vooral van zorgen rondom de AOW-leeftijd en komt in de peiling uit op vier zetels. Dat laat zien dat ook oudere kiezers steeds kritischer worden op het huidige beleid.
PVV verliest steun en ziet kiezers vertrekken
De PVV moet in deze peiling opnieuw terrein inleveren. De partij komt uit op 18 zetels, wat een daling is van drie zetels ten opzichte van vorige maand en zelfs acht zetels minder dan bij de verkiezingen.
Opvallend is dat veel van de vertrekkende PVV-stemmers niet naar het midden gaan, maar juist kiezen voor partijen als JA21 en FVD. Dat zorgt ervoor dat die partijen groeien en het politieke speelveld verder versnipperd raakt.
Onzekerheid rond Mona Keijzer zorgt voor speculatie
Ook de situatie rondom Mona Keijzer zorgt voor beweging. BBB zakt in de peiling terug naar slechts één zetel, een flinke daling ten opzichte van eerder.
Keijzer heeft inmiddels afscheid genomen van de partij en gaat voorlopig verder als zelfstandig Kamerlid. Wat haar volgende stap wordt, is nog onduidelijk, maar dat zorgt wel voor veel speculatie.
Uit het opiniepanel blijkt dat er wel degelijk interesse is in een mogelijke nieuwe partij rondom Keijzer. Vooral voormalige BBB-stemmers zien daar potentie in, maar ook kiezers van PVV en JA21 tonen interesse.
Verdeelde meningen over politieke toekomst Keijzer
De meningen over de toekomst van Keijzer lopen uiteen. Ongeveer drie op de tien vinden dat ze zelfstandig moet blijven opereren. Een kleinere groep ziet haar liever samenwerken met andere politici, zoals de groep rond Gidi Markuszower.
De grootste groep geeft echter de voorkeur aan aansluiting bij een bestaande partij. Daarbij wordt vaak JA21 genoemd, al zijn er ook zorgen over mogelijke interne spanningen.
Vooral verschillen in leiderschapsstijl worden genoemd als risico. Dat zou een samenwerking ingewikkeld kunnen maken en mogelijk voor nieuwe conflicten zorgen.
Politiek landschap blijft in beweging
De nieuwste peiling laat duidelijk zien dat het politieke landschap in Nederland continu verandert. Nieuwe partijen winnen terrein, gevestigde namen verliezen steun en kiezers lijken steeds minder trouw aan één partij.
De opkomst van Progressief Nederland is daar een goed voorbeeld van. In korte tijd groeit de partij uit tot de grootste van het land, mede dankzij een slimme naamswijziging en verschuivende kiezersstromen.
Tegelijkertijd zorgen de verliezen bij andere partijen voor nieuwe spanningen en strategische keuzes. De komende maanden zullen dan ook cruciaal zijn, zeker met de officiële oprichting van de nieuwe partij in het vooruitzicht.
Conclusie: verschuivingen zorgen voor nieuwe verhoudingen
De nieuwste cijfers maken één ding duidelijk: de Nederlandse politiek staat niet stil. De groei van Progressief Nederland, de verliezen bij coalitiepartijen en de verschuivingen aan de rechterkant zorgen voor een compleet nieuw speelveld.
Kiezers lijken steeds vaker van partij te wisselen en laten zich minder leiden door traditionele politieke lijnen. Dat maakt de situatie onvoorspelbaar, maar ook interessant.
De komende periode zal moeten blijken of deze trend doorzet of dat het politieke landschap opnieuw verschuift. Eén ding is zeker: de strijd om de kiezer is volop gaande.
