De energierekening was voor veel Nederlanders de afgelopen jaren al een flinke bron van stress, maar daar lijkt voorlopig geen einde aan te komen. Integendeel zelfs. Vanaf 2028 dreigt een nieuwe Europese CO2-heffing huishoudens opnieuw hard te raken. Volgens nieuwe berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kunnen de extra kosten oplopen tot wel 70 euro per maand voor gezinnen die afhankelijk blijven van gas en een benzineauto.
Vooral mensen die niet zomaar kunnen verduurzamen dreigen de rekening te betalen. Denk aan huishoudens met een oudere woning, huurders die afhankelijk zijn van hun verhuurder of gezinnen die geen geld hebben voor een elektrische auto of warmtepomp. De nieuwe maatregel zorgt daarom nu al voor flinke discussie in Den Haag én daarbuiten.
Want hoewel het plan bedoeld is om Europa sneller klimaatneutraal te maken, groeit tegelijkertijd de angst voor hogere woonlasten, duurdere brandstof en een nieuwe golf van energiearmoede.
Nieuwe CO2-heffing vanaf 2028
De nieuwe heffing komt voort uit ETS2, een uitbreiding van het bestaande Europese emissiehandelssysteem. Waar bedrijven en industrie nu al betalen voor hun CO2-uitstoot, worden vanaf 2028 ook huishoudens indirect geraakt via hogere prijzen voor aardgas, benzine en diesel.
De gedachte achter het systeem is simpel: vervuilen moet duurder worden, zodat consumenten en bedrijven sneller overstappen op duurzame alternatieven. Hoe meer CO2 wordt uitgestoten, hoe meer uitstootrechten nodig zijn. En die rechten worden steeds schaarser.
Daardoor stijgt automatisch de prijs.
Volgens het PBL gaan huishoudens dat direct merken in hun portemonnee. Niet alleen aan de pomp, maar ook via de energierekening thuis.
Tientjes extra per maand
Voor sommige huishoudens blijft de schade beperkt, maar bij andere gezinnen kan het behoorlijk oplopen. Volgens de berekeningen betalen bewoners van een groot vrijstaand huis die jaarlijks veel rijden straks tussen de 30 en 70 euro extra per maand.
Ook mensen met een kleinere woning ontspringen de dans niet. Zelfs een huishouden met een normaal appartement, een standaard cv-ketel en een benzineauto die relatief weinig kilometers maakt, gaat volgens het rapport alsnog 10 tot 20 euro extra per maand betalen.
En dat bedrag komt bovenop alle andere prijsstijgingen die Nederlanders de afgelopen jaren al hebben moeten slikken.
Want tegelijkertijd verdwijnen ook eerdere accijnsverlagingen op brandstof. Daardoor dreigt benzine opnieuw fors duurder te worden.
Brandstofprijzen verder omhoog
Voor automobilisten wordt vooral tanken een steeds grotere kostenpost. Eerdere berekeningen van het ministerie van Financiën lieten al zien dat benzine tientallen centen per liter duurder kan worden zodra tijdelijke accijnskortingen verdwijnen.
Daar komt ETS2 straks dus nog bovenop.
Het PBL houdt rekening met ongeveer 13 cent extra per liter benzine alleen al door de nieuwe klimaatmaatregel. Zeker voor mensen die dagelijks afhankelijk zijn van de auto, kan dat flink aantikken.
Vooral gezinnen buiten de Randstad maken zich zorgen. In veel regio’s is de auto namelijk geen luxe, maar simpelweg noodzakelijk voor werk, school of boodschappen.
Juist daar komt de nieuwe heffing dus extra hard binnen.
Grote zorgen over energiearmoede
Het Planbureau waarschuwt nadrukkelijk voor de gevolgen voor kwetsbare huishoudens. Volgens TNO kampen nu al ruim een half miljoen Nederlandse huishoudens met energiearmoede.
Dat zijn gezinnen die structureel moeite hebben om hun energierekening te betalen.
De nieuwe CO2-heffing dreigt die problemen verder te vergroten. Vooral mensen met slecht geïsoleerde woningen worden geraakt, omdat zij veel meer gas blijven verbruiken dan huishoudens met moderne isolatie of een warmtepomp.
En daar wringt precies het probleem.
Want niet iedereen heeft de mogelijkheid om zomaar te verduurzamen.
Niet iedereen kan verduurzamen
Voor veel Nederlanders klinkt verduurzamen inmiddels als een vanzelfsprekend advies. Koop een warmtepomp, neem zonnepanelen, stap over op elektrisch rijden. Maar in de praktijk blijkt dat lang niet voor iedereen haalbaar.
Een warmtepomp kost duizenden euro’s. Een elektrische auto is voor veel gezinnen nog altijd onbetaalbaar. En huurders zijn vaak volledig afhankelijk van hun verhuurder voor isolatie of andere energiebesparende maatregelen.
Volgens het PBL ontstaat daardoor een groeiende kloof tussen huishoudens die wél kunnen verduurzamen en mensen die financieel achterblijven.
Huishoudens met een volledig elektrische warmtepomp en elektrische auto betalen de extra heffing straks nauwelijks of zelfs helemaal niet. Maar gezinnen zonder spaargeld blijven juist vastzitten aan hogere lasten.
En dat zorgt voor steeds meer kritiek op het beleid.
Timmermans-taks zorgt voor discussie
Critici noemen ETS2 inmiddels regelmatig de “Timmermans-taks”, verwijzend naar voormalig Eurocommissaris Frans Timmermans en de Europese Green Deal. Dat klimaatpakket moet de uitstoot in Europa drastisch terugdringen.
Voorstanders vinden de maatregel noodzakelijk om klimaatdoelen te halen. Tegenstanders vrezen juist dat gewone burgers opnieuw de rekening krijgen gepresenteerd.
Op sociale media groeit de frustratie zichtbaar. Veel mensen vragen zich af waarom huishoudens nóg meer moeten betalen terwijl energie, boodschappen en wonen al zo duur zijn geworden.
Zeker nu inflatie en koopkrachtverlies veel Nederlanders raken, ligt de nieuwe CO2-heffing politiek ontzettend gevoelig.
Den Haag heeft beperkte invloed
Wat de situatie extra ingewikkeld maakt, is dat Den Haag maar beperkt controle heeft over de uiteindelijke prijs. De uitstootrechten worden namelijk Europees verhandeld op de markt.
Hoe schaarser de rechten worden, hoe duurder ze automatisch worden.
En precies dat is ook de bedoeling van het systeem: vervuiling moet steeds duurder worden zodat bedrijven én consumenten sneller overstappen op duurzame alternatieven.
Maar daardoor weet niemand exact hoe hoog de rekening uiteindelijk wordt.
Volgens het PBL zullen de prijzen waarschijnlijk verder stijgen naarmate het emissieplafond daalt. Met andere woorden: de extra kosten kunnen op termijn nóg hoger uitvallen.
Compensatie lijkt noodzakelijk
Daarom roept het Planbureau de Nederlandse politiek nu al op om met passende compensatie te komen. Zonder hulp dreigen veel huishoudens financieel in de knel te raken.
Het PBL wijst daarbij naar landen als Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Daar krijgen inwoners een vast bedrag terug als compensatie voor de CO2-heffing.
Op die manier blijft de prikkel om te verduurzamen bestaan, terwijl lagere inkomens toch enigszins beschermd worden tegen extreme prijsstijgingen.
Volgens de onderzoekers werkt zo’n systeem eerlijker, omdat armere huishoudens relatief meer voordeel halen uit de compensatie.
Of Nederland die route ook kiest, is nog onzeker.
Huishoudens vrezen nieuwe klap
Voor veel Nederlanders voelt het nieuws inmiddels als de volgende financiële dreun. Eerst stegen de boodschappenprijzen fors, daarna werden energiecontracten duurder en nu dreigt opnieuw een extra maandelijkse last.
Zeker middeninkomens voelen zich steeds vaker tussen wal en schip vallen. Zij verdienen vaak te veel voor subsidies, maar onvoldoende om zonder problemen duizenden euro’s te investeren in verduurzaming.
En juist die groep lijkt straks hard geraakt te worden.
Veel mensen vragen zich bovendien af of de overheid niet te snel vooruitloopt op verduurzaming terwijl betaalbare alternatieven nog onvoldoende beschikbaar zijn.
Elektrisch rijden nog niet haalbaar
Hoewel elektrisch rijden steeds populairder wordt, blijft de overstap voor veel huishoudens ingewikkeld. Tweedehands elektrische auto’s zijn schaars en vaak nog duur.
Daarnaast ontbreekt het in sommige wijken aan voldoende laadpunten.
Voor mensen met een oudere benzineauto voelt de nieuwe heffing daardoor als een straf zonder realistisch alternatief.
Ook ondernemers maken zich zorgen. Zeker zzp’ers en kleine bedrijven die veel onderweg zijn, vrezen fors hogere brandstofkosten.
En uiteindelijk worden die kosten vaak weer doorberekend aan consumenten.
Klimaatbeleid onder vergrootglas
De discussie rondom ETS2 laat zien hoe gevoelig klimaatbeleid inmiddels is geworden. Vrijwel iedereen begrijpt dat verduurzaming belangrijk is, maar tegelijkertijd groeit de weerstand tegen maatregelen die direct voelbaar zijn in de portemonnee.
Vooral nu steeds meer Nederlanders financieel onder druk staan.
Het kabinet staat daarom voor een lastige keuze. Aan de ene kant wil Europa sneller vergroenen. Aan de andere kant groeit de angst voor nieuwe koopkrachtproblemen.
En juist die combinatie maakt de komende jaren politiek explosief.
Huishoudens bereiden zich voor
Veel experts adviseren huishoudens nu al om na te denken over energiebesparing. Kleine maatregelen zoals beter isoleren, zuiniger rijden of apparaten slimmer gebruiken kunnen op termijn helpen om kosten te beperken.
Toch erkennen ook deskundigen dat niet iedereen dezelfde mogelijkheden heeft.
Voor sommige huishoudens blijft verduurzamen simpelweg financieel onhaalbaar zonder extra steun vanuit de overheid.
En precies daar ligt volgens het PBL de grootste uitdaging van de komende jaren.
Want als klimaatbeleid uiteindelijk vooral leidt tot hogere lasten voor gewone gezinnen, dreigt het draagvlak snel af te brokkelen.
Eén ding lijkt inmiddels duidelijk: vanaf 2028 gaan veel Nederlanders de gevolgen van de nieuwe CO2-heffing direct merken. De grote vraag is alleen nog hoeveel pijn het uiteindelijk écht gaat doen in de portemonnee.
