Steeds meer winkeliers in Nederland weigeren contante betalingen, en dat baart De Nederlandsche Bank (DNB) zorgen. De centrale bank waarschuwt dat het afnemen van cashbetalingen voor sommige mensen het doen van aankopen bemoeilijkt.
Deze ontwikkeling kan leiden tot een verminderde bruikbaarheid van munt- en briefgeld. Winkeliers die alleen nog pinbetalingen accepteren, dwingen hun klanten namelijk steeds vaker om digitaal te betalen, wat voor bepaalde groepen in de samenleving problematisch kan zijn.
Uit recent onderzoek van Locatus, in opdracht van DNB, blijkt dat gemiddeld 4 procent van de winkeliers duidelijk aangeeft enkel pinbetalingen te accepteren. In specifieke sectoren ligt dit percentage echter aanzienlijk hoger. Zo wordt bij 20 procent van de bioscopen en meer dan 10 procent van de apotheken geen contant geld meer aangenomen. Ook in parkeergarages en bij parkeerautomaten wordt het lastiger om met muntgeld te betalen. Dit alles draagt bij aan de toenemende trend van het afnemen van cash als betaalmiddel.
Wat vooral opvalt, is dat veel winkels pas aan de kassa laten weten dat zij geen contante betalingen accepteren. Dit leidt tot ongemak voor klanten, die op dat moment vaak geen alternatief hebben. DNB benadrukt daarom dat winkeliers hun betalingsvoorkeuren duidelijk zichtbaar moeten maken voordat de klant afrekent, bijvoorbeeld door een ‘pin only’-bordje bij de ingang te plaatsen.
De daling van contante betalingen is al een tijdje gaande, en verschillende factoren spelen hierin een rol. Zo wordt het voor winkeliers steeds duurder om contant geld te verwerken. Denk aan de kosten voor het afstorten van geld en het inhuren van beveiligde transportdiensten om contant geld naar de bank te brengen. Daarnaast speelt de afname van geldautomaten in Nederland een grote rol. Door het sluiten van bankfilialen en geldautomaten, vooral in kleinere dorpen, wordt het voor consumenten moeilijker om aan contant geld te komen.
Om de toegankelijkheid van contante betalingen te waarborgen, sloot DNB vorig jaar een akkoord met winkeliersorganisaties, banken en horecabedrijven. Dit Convenant Contant Geld werd in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat consumenten, vooral diegenen die minder digitaal vaardig zijn, nog steeds met cash kunnen betalen. Toch blijft het contante betaalverkeer onder druk staan, en winkeliers kiezen steeds vaker voor een digitaal betalingssysteem.
DNB waarschuwt voor de risico’s die gepaard gaan met het volledig verdwijnen van contant geld. Een van de grootste zorgen is dat er geen alternatief meer is bij een grote storing in het pinsysteem. Als de pinbetalingen tijdelijk uitvallen, zouden consumenten zonder contant geld niets kunnen kopen. Daarnaast benadrukt de bank dat contant geld nog steeds een essentieel betaalmiddel is voor bepaalde groepen, waaronder ouderen.
Ouderenorganisaties, zoals de ANBO, hebben zich uitgesproken tegen de afname van contante betalingen. Volgens hen is het voor bepaalde winkels essentieel dat klanten nog steeds met contant geld kunnen betalen, vooral bij apotheken en andere cruciale verkooppunten. “Anders worden mensen gestraft omdat ze niet digitaal vaardig genoeg zijn en sluit je ze uit van de maatschappij,” aldus een woordvoerder van de ouderenbond.
Veel ouderen vinden internetbankieren ingewikkeld, waardoor het voor hen lastig is om hun uitgaven bij te houden. Dit geldt ook voor mensen met een beperkt budget, die hun financiën nauwkeurig in de gaten moeten houden. Contant geld geeft hen meer controle over hun uitgaven, omdat ze fysiek kunnen zien hoeveel geld ze nog hebben. Door alleen maar digitaal te betalen, kunnen deze mensen het overzicht verliezen.
Naast ouderen en mensen met een kleine portemonnee, zijn er ook consumenten die gewoon de voorkeur geven aan contante betalingen vanwege privacyredenen. Cashbetalingen laten geen digitaal spoor achter, wat voor sommigen een geruststellende gedachte is.
Hoewel de trend richting digitaal betalen gaat, zijn er nog steeds plekken waar contant geld de norm blijft. Uit het onderzoek van Locatus blijkt dat op markten bijna alle kraampjes nog contante betalingen accepteren. Van de 930 bezochte marktkramen kon bij elke kraam met cash worden betaald.
Verder blijkt dat de mate waarin contant geld geweigerd wordt, afhangt van de locatie. In grote steden, met meer dan 175.000 inwoners, accepteert 6 procent van de winkeliers alleen pinbetalingen. In kleinere dorpen, met minder dan 10.000 inwoners, ligt dit percentage op slechts 2 procent.
Utrecht en Flevoland zijn de provincies waar consumenten de grootste kans hebben om in een ‘pin only’-winkel terecht te komen. In Limburg en Drenthe daarentegen is het percentage winkeliers dat geen contant geld accepteert, aanzienlijk lager.
De toenemende weigering van contante betalingen door winkeliers is een zorgwekkende ontwikkeling, vooral voor kwetsbare groepen in de samenleving. Hoewel digitaal betalen snel de norm wordt, blijft contant geld voor veel mensen een belangrijk betaalmiddel. Het behoud van contant geld is niet alleen essentieel voor de toegankelijkheid, maar ook voor het waarborgen van een back-up in geval van digitale storingen.
Zowel DNB als ouderenorganisaties benadrukken dat het belangrijk is dat contant geld toegankelijk blijft. Winkeliers zouden daarom transparant moeten zijn over hun betalingsmogelijkheden en, waar mogelijk, contante betalingen moeten blijven accepteren. Het Convenant Contant Geld is een stap in de goede richting, maar de praktijk laat zien dat er nog veel werk te doen is om ervoor te zorgen dat contant geld in Nederland een blijvend en toegankelijk betaalmiddel blijft.
Bron: AD
