Elke dag fietst Jana door de stad. Van haar huis naar haar werk, naar de supermarkt, naar vrienden. Fietsen zit in haar routine, net als bij duizenden anderen. Maar er is iets waar ze zich steeds meer aan ergert: de fietspictogrammen op het asfalt. “Waarom zijn het áltijd herenfietsen?” vraagt ze zich hardop af.
Een klein detail, maar een groot statement
Het begon als iets kleins, iets wat ze nauwelijks opmerkte. Een witte tekening op het asfalt, een simpel symbool dat de fietsstrook aanduidt.
Maar hoe vaker ze erlangs fietste, hoe meer het haar begon op te vallen. “Het is altijd een fiets met een stang. Een herenfiets. Alsof dat de standaard is en alles daarbuiten een uitzondering,” legt Jana uit.
“Ik ben niet iemand die overal moeilijk over wil doen,” benadrukt ze, “maar als je erop let, zie je het overal terug. Bewegwijzering, verkeersborden, wegmarkeringen – het zijn allemaal herenfietsen.
Het is zo vanzelfsprekend geworden dat niemand het in twijfel trekt. Maar waarom eigenlijk?”
“Het lijkt misschien onbelangrijk, maar het zegt veel”
Voor Jana draait het niet alleen om een tekening op het asfalt. “Het gaat om het beeld dat we normaal vinden. Wie bepaalt hoe een ‘standaard’ fiets eruitziet? Wie bepaalt wat de norm is?” vraagt ze zich af.
“Hetzelfde zie je bij verkeerslichten, waar het poppetje meestal een man is. Of bij nooduitgangen, waar het pictogram een figuur met een broek is. Allemaal kleine details die onbewust een boodschap sturen: de standaard is mannelijk.”
Volgens Jana is het een voorbeeld van hoe subtiel genderstereotypen in ons dagelijks leven zitten. “Het zijn details waar de meeste mensen overheen kijken, maar die bijdragen aan een breder probleem: dat wat mannelijk is als de norm wordt gezien, en alles wat daarvan afwijkt als anders.”
Reacties uit haar omgeving
Niet iedereen begrijpt haar frustratie. “Sommige vrienden lachten toen ik het aankaartte. ‘Jana, het is maar een tekening op de weg!’ zeggen ze dan. Maar ik vind dat te makkelijk.
We hebben het over een samenleving waarin we steeds meer nadenken over representatie en inclusie, en dan blijft dit soort symboliek achter? Waarom zou het raar zijn om daar vragen over te stellen?”
Haar vriendin Emma ziet wel waarom Jana zich eraan stoort. “Ik had het nooit zo bekeken,” geeft ze toe. “Maar nu ze het zegt, zie ik het overal.
En eerlijk? Ik rij zelf al jaren op een damesfiets, dus waarom zou dat niet gewoon ook het pictogram kunnen zijn?”
Anderen vinden het overdreven. “Er zijn zoveel échte problemen in de wereld, en dan ga je zeuren over een fietsicoontje?” kreeg ze te horen van een collega. “Maar dat is juist het punt,” reageert Jana.
“Deze dingen zijn zo vanzelfsprekend geworden dat niemand erover nadenkt. Maar alles wat we normaal vinden, is ooit bewust gekozen. En als het ooit gekozen is, kan het ook opnieuw gekozen worden.”
Tijd voor verandering?
Volgens Jana is het tijd om hierover na te denken. “Waarom niet een mix van verschillende fietssymbolen?
Soms een herenfiets, soms een damesfiets, soms een gewone neutrale fiets zonder herkenbare kenmerken. Het zou zo makkelijk zijn om hier een kleine verandering in te brengen.”
Ze wijst op steden waar al geëxperimenteerd wordt met genderinclusieve verkeersborden. “In Wenen hebben ze voetgangerslichten met verschillende figuurtjes: twee vrouwen hand in hand, een man en een vrouw, twee mannen.
Het is een kleine verandering, maar het zegt veel. Het erkent dat er verschillende mensen zijn, en dat de ene vorm niet per se de standaard moet zijn.”
Kleine details, grote impact
Jana weet dat er belangrijkere zaken zijn in de wereld. “Ik zeg niet dat dit het grootste probleem is dat we moeten oplossen,” lacht ze.
“Maar het is wél een symbool van iets groters. Als je je bewust wordt van hoe vaak mannen de standaard zijn in de publieke ruimte, ga je zien hoeveel dingen onnodig in hokjes worden gestopt.”
Voorlopig blijft ze fietsen over de bekende herenfietspictogrammen. Maar elke keer dat ze eroverheen rijdt, denkt ze: het kan anders. En misschien, als genoeg mensen zich dat realiseren, komt die verandering er ook echt.
