Het is je vast wel eens opgevallen: je favoriete koffie of dat vertrouwde biertje ontbreekt plotseling in de schappen van de supermarkt. Steeds vaker krijgen consumenten te maken met lege plekken waar bepaalde producten normaal gesproken zouden moeten liggen.
Maar hoe komt dat eigenlijk? En waarom lijkt het probleem de laatste tijd alleen maar groter te worden? In dit blog duiken we in de wereld achter de schermen van supermarkten en leveranciers en leggen we uit waarom lege schappen steeds vaker voorkomen.
Strenge onderhandelingen tussen supermarkten en leveranciers
Wat veel mensen niet weten, is dat supermarkten en fabrikanten continu met elkaar in gesprek zijn over prijzen en voorwaarden.
Deze onderhandelingen zijn vaak pittig, want beide partijen willen het beste voor zichzelf eruit halen. Supermarkten staan aan de kant van de consument en proberen de laagste prijzen te bieden, terwijl fabrikanten uiteraard een gezonde winst willen maken.
Michiel Muller, CEO van Picnic, verwoordt het treffend: supermarkten moeten namens de consument onderhandelen met de leveranciers.
Consumenten kunnen niet zomaar even hun favoriete merken bellen om een betere deal te sluiten, dat is het werk van de supermarkten. Maar die onderhandelingen verlopen niet altijd soepel. Soms blijven partijen ver uit elkaar zitten, met als gevolg dat producten tijdelijk niet in de schappen liggen.
Conflicten tussen grote spelers: voorbeeld Heineken en Jumbo
Een recent voorbeeld van deze spanningen kwam naar buiten toen Heineken en supermarktketen Jumbo tegenover elkaar stonden in de rechtbank.
Dergelijke conflicten zijn geen uitzondering, vertelt econoom Thijs Geijer van ING. Hij ziet steeds vaker dat supermarkten en fabrikanten het niet eens worden over inkoopvoorwaarden of afspraken die eerder zijn gemaakt. Dit kan leiden tot blokkades in de levering van bepaalde producten.
Juist bij grote merken, ook wel A-merken genoemd, speelt deze strijd extra hard. Zij hebben veel marktmacht omdat ze producten aanbieden die bijna iedereen wil hebben. Dit maakt het lastig voor supermarkten om het heft in eigen handen te nemen.
Ze bundelen daarom soms hun krachten om sterker te staan in onderhandelingen, maar ook dat verloopt niet altijd zonder slag of stoot.
Ongekende prijsstijgingen die druk leggen op de keten
Naast conflicten over voorwaarden speelt ook de prijs van producten een cruciale rol. In de afgelopen jaren zagen we een forse stijging van de prijzen in de supermarkt, gemiddeld zo’n 25 procent hoger dan drie jaar geleden. Deze stijging is grotendeels toe te schrijven aan hogere kosten voor grondstoffen en energie, maar ook aan de macht van grote merken.
Voor consumenten is de prijs vaak het belangrijkste aspect bij het boodschappen doen. Supermarkten voelen daardoor de druk om prijzen zo laag mogelijk te houden.
Dat betekent dat ze soms minder marge overhouden, zeker als A-merken hun prijzen verhogen. Dit veroorzaakt spanning in de keten, waarbij leveranciers en winkels tegen elkaar opboksen om hun belangen te beschermen.
Waarom A-merken zoveel macht hebben
A-merken, zoals Coca-Cola, Nutella en Heineken, hebben een enorme invloed op de markt. Ze hebben vaak unieke producten die consumenten niet snel willen missen. Dat geeft deze merken een sterke positie in onderhandelingen. Ze kunnen hogere prijzen vragen en supermarkten moeten soms buigen om klanten tevreden te houden.
Deze machtspositie zorgt voor een scheve verdeling van winst. A-merken verdienen vaak aanzienlijk meer dan de supermarkten zelf. Volgens econoom Geijer is het belangrijk om deze scheve verhouding recht te trekken. Anders ontstaat er een oneerlijke situatie waarin supermarkten krap komen te zitten en consumenten uiteindelijk meer betalen.
De harde concurrentiestrijd in supermarkten
Supermarkten concurreren hevig met elkaar. Voor één cent verschil in de prijs van een komkommer of appel kan een klant al overstappen naar een andere winkel. Dit geldt ook voor populaire A-merken. Daardoor is het lastig om prijzen zomaar te verhogen zonder klanten te verliezen.
Michiel Muller noemt dit een race die moeilijk te winnen is: als een A-merk zijn prijs verhoogt, daalt de marge van de supermarkt, terwijl het merk zelf meer verdient. Dit is een lastige situatie die volgens hem doorbroken moet worden om voor iedereen een eerlijkere verdeling te creëren.
Lege schappen als gevolg van spanning en strategisch gedrag
Door al deze spanningen, conflicten en de druk om zo scherp mogelijk te prijzen, ontstaan soms situaties waarin producten tijdelijk niet geleverd worden. Dit kan bewust gebeuren als onderdeel van een onderhandelingsstrategie, maar soms spelen ook logistieke problemen en leveringsketenverstoringen mee.
Voor de consument betekent dit: lege schappen en een frustrerende zoektocht naar vertrouwde producten. Het is geen probleem dat zomaar verdwijnt, want zolang de krachtsverhoudingen in de markt zo zijn, zullen we dit soort schaarste regelmatig blijven zien.
Wat betekent dit voor de consument?
Voor de gemiddelde klant is het lastig te begrijpen waarom producten soms ontbreken of duurder worden. Vaak lijkt het alsof supermarkten niet goed voor hun klanten zorgen, maar het is vooral het resultaat van complexe onderhandelingen en marktmechanismen.
Consumenten kunnen hier zelf weinig aan doen, behalve bewust kiezen voor alternatieven of andere winkels bezoeken. Ook helpt het om te begrijpen waarom dit soort situaties ontstaan, zodat de frustratie wat minder wordt.
De toekomst van de supermarktketen
De dynamiek tussen supermarkten en leveranciers zal ook de komende jaren spannend blijven. Prijsdruk, macht van grote merken en toenemende kosten zullen ervoor zorgen dat onderhandelingen intens blijven.
Er zijn echter ook ontwikkelingen die kunnen helpen, zoals meer samenwerking in de keten, innovatie in logistiek en betere prijsafspraken. Consumenten kunnen erop rekenen dat supermarkten hard blijven werken om schappen zo goed mogelijk gevuld te houden, ook al is dat soms een ingewikkelde klus.
Conclusie
Lege schappen in de supermarkt zijn een gevolg van ingewikkelde onderhandelingen, concurrentiestrijd en stijgende prijzen.
Grote merken hebben veel macht, supermarkten staan onder druk om lage prijzen te bieden, en consumenten verwachten kwaliteit én betaalbaarheid. Dit alles leidt soms tot tijdelijke tekorten en frustratie aan de winkelwagen.
Door dit inzicht wordt duidelijk dat er achter die lege schappen veel meer speelt dan alleen een logistiek probleem.
Het is een samenspel van marktwerking, macht en prijsstrategieën die bepalen wat er wel en niet in het schap ligt. Begrip hiervoor helpt om de situatie beter te plaatsen, terwijl supermarkten en leveranciers blijven zoeken naar manieren om klanten tevreden te houden.
