In haar nieuwjaarstoespraak heeft de Deense premier Mette Frederiksen duidelijk gemaakt dat Denemarken een scherpere koers vaart op het gebied van orde, veiligheid en migratie.
De boodschap was ongebruikelijk direct: wie als gast in Denemarken de wet overtreedt en anderen bedreigt, verspeelt het recht om in het land te blijven.
Volgens de premier is er voor die groep geen plaats meer in de Deense samenleving.
De toespraak maakt deel uit van een bredere discussie die al langer speelt in Denemarken. Veiligheid op straat, sociale samenhang en de grenzen van gastvrijheid staan hoog op de politieke agenda.
Met haar woorden wil Frederiksen laten zien dat het kabinet niet alleen spreekt over integratie, maar ook bereid is om stevig in te grijpen wanneer regels worden overtreden.
Premier zet bewust scherpe toon
Frederiksen richtte zich expliciet tot migranten die strafbare feiten plegen.
Ze benadrukte daarbij dat het niet gaat om alle nieuwkomers, maar om een relatief kleine groep die volgens haar misbruik maakt van de vrijheid en veiligheid die Denemarken biedt.
Juist deze groep zorgt volgens de premier voor een onevenredig grote impact op het veiligheidsgevoel in buurten en steden.
In haar toespraak verwees ze naar concrete problemen, zoals geweld op straat, gevaarlijk rijgedrag en een houding van intimidatie en dominantie.
Dat gedrag staat volgens haar haaks op de waarden waarop de Deense samenleving is gebouwd. De overheid moet daar niet voor wegkijken, stelde ze, maar zichtbaar en consequent optreden.
Veiligheid als voorwaarde voor vrijheid
Een centraal thema in de toespraak was het idee dat vrijheid alleen kan bestaan als mensen zich veilig voelen.
Wanneer bewoners zich onveilig voelen in hun eigen buurt, op straat of in het openbaar vervoer, komt volgens Frederiksen het fundament van de samenleving onder druk te staan.
Ze koppelde integratie daarom nadrukkelijk aan verantwoordelijkheid. Nieuwkomers worden geacht de taal te leren, te werken of een opleiding te volgen en bij te dragen aan de samenleving.
Maar daar hoort ook bij dat wetten en ongeschreven regels worden gerespecteerd. Wie zich daar structureel aan onttrekt, kan volgens de regering niet rekenen op blijvend verblijf.
Wat de premier precies zei
Frederiksen formuleerde haar boodschap ongebruikelijk direct voor een nieuwjaarstoespraak. Ze stelde dat plegers van misdrijven het land moeten verlaten en sprak over een kleine groep die veel schade veroorzaakt.
Die groep zorgt volgens haar voor onrust en angst, terwijl de meerderheid van de samenleving daar de gevolgen van ondervindt.
Denemarken moet volgens de premier een land blijven waar mensen zich veilig voelen in het dagelijks leven.
Dat betekent ingrijpen waar nodig, met duidelijke regels, zichtbare handhaving en consequenties die daadwerkelijk voelbaar zijn. De woorden waren niet alleen symbolisch, maar ook bedoeld als aankondiging van beleid.
De Deense koers onder Frederiksen
De harde toon past in een lijn die Denemarken al langer volgt. Onder leiding van Frederiksen heeft het land gekozen voor een streng migratiebeleid, gecombineerd met een sterke verzorgingsstaat.
Zo werden plannen gemaakt om asielprocedures deels buiten Europa te laten plaatsvinden en is er hard opgetreden tegen zogeheten parallelle samenlevingen.
Sinds 2022 wordt deze koers voortgezet in een brede coalitie met liberalen en moderaten.
Het uitgangspunt blijft hetzelfde: bescherming bieden aan wie dat nodig heeft, maar geen tolerantie voor misbruik, criminaliteit en structurele overlast. De nieuwjaarstoespraak sluit daar naadloos op aan.
Cijfers, nuance en discussie
Het debat over migratie en criminaliteit is ook in Denemarken gevoelig. Onderzoekers wijzen erop dat sommige groepen oververtegenwoordigd zijn in criminaliteitsstatistieken, maar dat factoren als opleiding, inkomen en woonomgeving een grote rol spelen.
Volgens critici bestaat het risico dat hele groepen worden gestigmatiseerd.
De regering gebruikt cijfers juist als onderbouwing voor haar beleid. Frederiksen probeerde in haar toespraak een balans te vinden door te benadrukken dat het om een kleine minderheid gaat.
Toch blijft de discussie scherp: waar eindigt eerlijk benoemen en waar begint generaliseren?
Verdeelde reacties in Denemarken
De reacties op de toespraak lopen uiteen. Rechtse oppositiepartijen prezen de duidelijke taal en pleiten voor nog strengere maatregelen, zoals snellere uitzettingen en het intrekken van verblijfsvergunningen bij herhaalde overtredingen.
Linkse partijen en mensenrechtenorganisaties zijn kritischer. Zij vrezen dat de toon de kloof tussen groepen vergroot en integratie juist bemoeilijkt. Volgens hen werkt veiligheid niet alleen via straffen, maar ook via investeringen in onderwijs, werk en sociale ondersteuning.
Wat dit concreet kan betekenen
Beleidsmatig kan de koers leiden tot snellere uitzettingen na veroordelingen, strengere voorwaarden voor verblijfsvergunningen en gerichte controles op plekken waar veel overlast is.
Ook verkeerscriminaliteit en wapenbezit lijken hoger op de prioriteitenlijst te komen.
Daarnaast verwacht men een bredere inzet op integratie. Denk aan verplichte taaltrajecten, begeleiding naar werk en meer betrokkenheid van ouders bij scholen.
In wijken met hardnekkige problemen kan de overheid ingrijpen met gebiedsverboden, sluiting van panden en intensieve wijkteams.
Denemarken in Europese context
Denemarken staat met deze koers niet alleen. In meerdere Europese landen groeit de roep om strenger migratiebeleid. Tegelijkertijd werkt de Europese Unie aan hervormingen van het asiel- en migratiesysteem, waarbij internationale verdragen en rechtsstatelijke grenzen een belangrijke rol spelen.
Denemarken heeft op het gebied van justitie en binnenlandse zaken deels een bijzondere positie, maar is nauw verbonden met Schengen en Europese samenwerking. Terugkeerafspraken, grensbewaking en gegevensuitwisseling vereisen daarom afstemming met buurlanden en Brussel.
Integratie in de praktijk
Succesvolle integratie speelt zich vaak af op lokaal niveau. Scholen, sportverenigingen, werkgevers en wijkagenten maken dagelijks het verschil.
Projecten met taalcoaches, stageplekken en rolmodellen laten zien dat duidelijke grenzen en perspectief samen kunnen gaan.
Voor jongeren is die combinatie cruciaal. Snelle consequenties bij overtredingen, maar ook kansen op ontwikkeling, werk en begeleiding. Het beleid moet rechtvaardig voelen: streng waar nodig, maar met uitzicht voor wie zich aanpast.
Streng én rechtvaardig beleid?
De kernvraag blijft hoe streng beleid kan worden gevoerd zonder groepen weg te zetten. Juristen wijzen op het belang van proportionaliteit: sancties moeten gebaseerd zijn op individueel gedrag, niet op afkomst.
Dat principe is essentieel voor draagvlak en vertrouwen in de overheid.
Frederiksen lijkt die lijn te willen vasthouden: hard optreden tegen daders, steun voor wie meedoet. Of dat in de praktijk ook zo uitpakt, zal de komende tijd moeten blijken.
Wat volgt na deze toespraak
Politiek gezien zal de nieuwjaarstoespraak waarschijnlijk worden gevolgd door concrete voorstellen. In het voorjaar wordt in het Deense parlement opnieuw gedebatteerd over migratie, veiligheid en integratie.
Verwacht wordt dat er wordt gesproken over aanpassingen in het verblijfsrecht, strengere straffen bij recidive en extra middelen voor politie en justitie.
De grote vraag blijft of strengere handhaving daadwerkelijk leidt tot meer rust en veiligheid op straat. Het antwoord daarop zal bepalend zijn voor het vervolg van deze harde Deense koers.
