Voor veel mensen hoort een terrasbezoek bij de zomer. Even genieten van een drankje in de zon, bijkletsen met vrienden of een hapje eten op een druk plein.
Voor rokers is dat vaak ook een moment om een sigaret of vape te pakken. Toch lijkt daar in sommige landen binnenkort een einde aan te komen.
België heeft namelijk besloten om een vergaand rookverbod in te voeren op horecaterrassen.
Die maatregel zorgt voor veel discussie. Voorstanders spreken van een belangrijke stap voor de volksgezondheid, terwijl tegenstanders vinden dat de overheid opnieuw te ver gaat. Ook in Nederland wordt met belangstelling gekeken naar de ontwikkelingen bij de zuiderburen.
België kiest voor streng rookbeleid
Vanaf 1 januari 2027 wordt roken op alle horecaterrassen in België verboden. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om een klein café, een restaurant of een groot terras in een stadscentrum. De regels gelden overal hetzelfde.
De Belgische overheid wil met deze maatregel het aantal rokers verder terugdringen. Door roken minder zichtbaar te maken in het dagelijks leven hopen beleidsmakers dat vooral jongeren minder snel beginnen met tabak of nicotineproducten.
Het plan maakt deel uit van een bredere aanpak waarbij de overheid inzet op een rookvrije generatie. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar gezondheidsrisico’s, maar ook naar de invloed die zichtbaar rookgedrag heeft op jongeren.
Niet alleen sigaretten verdwijnen
Het verbod geldt niet uitsluitend voor traditionele sigaretten. Ook e-sigaretten en andere vape-producten vallen onder de nieuwe regels.
Dat betekent dat bezoekers straks niet meer kunnen uitwijken naar een vape om het rookverbod te omzeilen. Volgens gezondheidsorganisaties zorgt dat voor meer duidelijkheid. Voor personeel en gasten gelden immers dezelfde regels voor alle nicotineproducten.
Voorstanders wijzen erop dat vapen vaak wordt gezien als onschuldig, terwijl er volgens experts nog steeds stoffen vrijkomen die door anderen kunnen worden ingeademd. Daarnaast vrezen zij dat jongeren door de populariteit van vapes sneller geneigd zijn om zelf te beginnen.
Wat verandert er voor terrasbezoekers?
Voor rokers betekent het nieuwe beleid dat zij niet langer aan tafel kunnen blijven zitten tijdens het roken. Wie een sigaret wil opsteken, zal daarvoor het terras moeten verlaten.
In veel gevallen zullen speciale rookzones worden aangewezen op enige afstand van de horecagelegenheid. Gemeenten kunnen daarbij aanvullende regels opstellen om ervoor te zorgen dat rook niet alsnog terechtkomt bij andere bezoekers of voorbijgangers.
Daardoor verandert de ervaring van een terrasbezoek aanzienlijk. Waar roken jarenlang onderdeel was van het sociale moment, wordt het straks een activiteit waarvoor bezoekers bewust moeten opstaan en zich verplaatsen.
Nederland volgt voorlopig niet
In Nederland gelden momenteel minder strenge regels. Op veel terrassen mag nog gewoon worden gerookt, mits de rook niet naar binnen waait en de situatie voldoet aan bestaande regelgeving.
Vooral bij gedeeltelijk overdekte terrassen gelden specifieke voorwaarden. Daardoor verschilt de praktijk soms per locatie en per gemeente.
Toch zien deskundigen dat Nederland al jaren stap voor stap strengere maatregelen invoert. Denk aan hogere accijnzen op sigaretten, beperkingen op verkooppunten en campagnes om roken te ontmoedigen.
Daardoor vragen sommigen zich af of een rookverbod op terrassen uiteindelijk ook in Nederland zal worden ingevoerd.
Steeds meer rookvrije terrassen
Los van wettelijke verplichtingen kiezen steeds meer horecaondernemers ervoor om hun terras vrijwillig rookvrij te maken.
Vooral restaurants waar veel gezinnen komen, maken die keuze bewust. Ook horecazaken die zich richten op gezondheid, sport of wellness zien voordelen in een rookvrije omgeving.
Niet-rokers waarderen vaak dat zij geen last meer hebben van sigarettenrook tijdens het eten of drinken. Daarnaast hoeft personeel minder rekening te houden met klachten van gasten over rookoverlast.
Voor rokers voelt die ontwikkeling soms als een beperking van hun vrijheid. Zij wijzen erop dat terrassen zich buiten bevinden en dat rook daar sneller verdwijnt dan in afgesloten ruimtes.
Online lopen de meningen uiteen
Op sociale media wordt volop gediscussieerd over het Belgische besluit. De reacties lopen sterk uiteen.
Voorstanders vinden dat iedereen recht heeft op schone lucht tijdens een terrasbezoek. Zij wijzen erop dat horecapersoneel dagelijks urenlang wordt blootgesteld aan rook en damp.
Daarnaast vinden zij dat kinderen niet onnodig geconfronteerd moeten worden met rookgedrag tijdens een uitstapje naar een restaurant of café.
Tegenstanders vinden juist dat de overheid zich steeds meer bemoeit met persoonlijke keuzes. Volgens hen zou een terras juist een plek moeten zijn waar volwassenen zelf bepalen hoe zij hun vrije tijd invullen.
Ook wordt regelmatig gewezen op mogelijke gevolgen voor horecazaken. Sommige critici vrezen dat rokers minder lang blijven zitten of vaker kiezen voor alternatieve locaties.
Wat betekent dit voor horecaondernemers?
De horecasector kijkt verdeeld naar het nieuwe verbod. Sommige ondernemers maken zich zorgen over omzetverlies. Vooral cafés waar relatief veel rokers komen, zouden de gevolgen kunnen merken.
Andere ondernemers verwachten juist positieve effecten. Zij denken dat rookvrije terrassen aantrekkelijker worden voor gezinnen, ouderen en bezoekers die zich storen aan rook.
Bovendien zorgt één duidelijke landelijke regel ervoor dat ondernemers minder discussie hoeven te voeren met gasten. Iedereen weet immers waar hij aan toe is.
Volgens sommige experts kan dat op termijn zelfs leiden tot meer duidelijkheid en minder conflicten tussen bezoekers onderling.
Gezondheid speelt een belangrijke rol
Een belangrijk argument achter het verbod is de volksgezondheid. Hoewel buitenlucht rook sneller verspreidt dan binnenruimtes, wijzen deskundigen erop dat mensen op drukke terrassen nog steeds worden blootgesteld aan schadelijke stoffen.
Dat geldt vooral voor locaties waar tafels dicht op elkaar staan of waar overkappingen en windschermen de luchtcirculatie beperken.
Daarnaast speelt voorbeeldgedrag een grote rol. Wanneer jongeren minder vaak mensen zien roken tijdens sociale gelegenheden, neemt volgens gezondheidsexperts de kans af dat zij zelf beginnen.
Het beleid richt zich daarom niet alleen op het beschermen van niet-rokers, maar ook op het veranderen van maatschappelijke normen.
Kan Nederland de volgende zijn?
Of Nederland hetzelfde pad zal volgen als België is nog onzeker. Er liggen momenteel geen concrete plannen voor een landelijk verbod op alle terrassen.
Toch sluiten deskundigen niet uit dat de discussie de komende jaren verder zal oplaaien. Zeker als blijkt dat het Belgische beleid succesvol is en weinig negatieve gevolgen heeft voor de horeca.
Vaak kijken Europese landen naar elkaars ervaringen voordat nieuwe maatregelen worden ingevoerd. Daardoor kan België mogelijk dienen als voorbeeld voor toekomstige regelgeving elders.
De discussie is nog lang niet voorbij
Het rookverbod op Belgische terrassen laat zien hoe verdeeld de meningen zijn over roken in de openbare ruimte. Waar de ene groep vooral kijkt naar gezondheid en bescherming van niet-rokers, benadrukt de andere groep vrijheid en eigen verantwoordelijkheid.
Vanaf 2027 zal blijken hoe het nieuwe beleid in de praktijk uitpakt. Eén ding staat nu al vast: de discussie over rookvrije terrassen zal voorlopig nog niet verdwijnen.
De vraag blijft dan ook actueel: moet een terras volledig rookvrij zijn, of moet er ruimte blijven voor speciale rookzones? Over dat onderwerp lijken de meningen voorlopig nog sterk verdeeld.
