Fatbikes zijn in veel Nederlandse steden razend populair geworden. De elektrische fietsen met brede banden vallen op door hun stoere uiterlijk en krachtige ondersteuning.
Toch zorgen ze ook steeds vaker voor discussie. In Enschede heeft de gemeente nu een opvallende stap gezet: fatbikes zijn voortaan verboden in het centrum tijdens winkeluren.
Het besluit is bedoeld om de veiligheid en rust in het drukke winkelgebied te verbeteren. Volgens de gemeente zorgen fatbikes regelmatig voor gevaarlijke situaties, vooral wanneer ze met hoge snelheid door het centrum rijden. Toch is er ook meteen een discussie ontstaan over de handhaving van het verbod, omdat de politie heeft aangegeven niet actief te gaan optreden tegen overtreders.
Waarom Enschede fatbikes wil weren uit het centrum
De gemeente Enschede ziet al langere tijd problemen met fatbikes in het winkelgebied. Volgens de gemeente rijden gebruikers vaak met hoge snelheid door drukke straten waar veel voetgangers lopen.
Vooral wanneer jongeren in groepen rijden, kan dat volgens de gemeente voor onveilige en soms zelfs intimiderende situaties zorgen.
Naast het rijden met hoge snelheid wordt er volgens de gemeente ook regelmatig gestunt met fatbikes. Denk bijvoorbeeld aan wheelies of andere manoeuvres waarbij de fiets op het achterwiel wordt gereden. In een druk winkelgebied kan dat gevaarlijke situaties opleveren.
Daarom besloot de gemeente een duidelijke maatregel te nemen: fatbikes zijn tijdens de openingstijden van winkels niet meer toegestaan in het centrum.
Boete voor fatbikegebruikers
Wie toch met een fatbike door het centrum rijdt, kan een boete krijgen van 115 euro. De eerste twee weken na invoering van de maatregel blijven overtreders echter nog buiten schot. In deze periode wordt er vooral gewaarschuwd.
Na die periode kan het rijverbod wel worden gehandhaafd en kunnen overtreders daadwerkelijk een boete krijgen. Daarmee hoopt de gemeente dat fatbikegebruikers zich snel aanpassen aan de nieuwe regels.
Het verbod geldt specifiek voor elektrische fietsen met banden breder dan zeven centimeter. Daarmee worden vooral fatbikes geraakt, omdat deze fietsen meestal zeer brede banden hebben.
Politie gaat niet handhaven
Hoewel de gemeente het verbod heeft ingevoerd, heeft de politie laten weten dat zij niet actief gaan handhaven. Volgens het Openbaar Ministerie is het juridisch lastig om fatbikes apart te verbieden.
In de huidige wetgeving vallen fatbikes namelijk onder dezelfde categorie als gewone elektrische fietsen met trapondersteuning. Daardoor is het volgens justitie moeilijk om specifiek één type elektrische fiets te verbieden.
De politie kan daarom geen boete uitschrijven voor het rijden op een fatbike in het centrum.
Boa’s gaan wel optreden
Dat betekent echter niet dat overtreders helemaal geen risico lopen. Gemeentelijke handhavers, beter bekend als boa’s, kunnen namelijk wel optreden tegen fatbikegebruikers die het verbod overtreden.
De gemeente baseert het verbod op de Algemene Plaatselijke Verordening, ook wel de APV genoemd. Daarmee kan de gemeente regels instellen voor specifieke plekken en tijden binnen de stad.
Volgens de gemeente is het verbod juridisch goed onderbouwd omdat het alleen geldt in een bepaald gebied en tijdens specifieke tijden.
Nieuwe fietsen om regels te omzeilen
Ondertussen zoeken sommige verkopers al naar manieren om de nieuwe regels te omzeilen. Zo is er een nieuwe variant op de fatbike verschenen: de zogenaamde skinnybike.
Deze fietsen lijken sterk op fatbikes, maar hebben dunnere banden. Daardoor vallen ze niet onder het nieuwe verbod, dat specifiek gericht is op fietsen met banden breder dan zeven centimeter.
Volgens sommige fietsverkopers worden deze skinnybikes inmiddels steeds populairder. Zij verwachten dat veel mensen voor deze variant zullen kiezen om toch in het centrum te mogen rijden.
De gemeente is zich bewust van deze ontwikkeling en zegt dat nieuwe varianten van fietsen opnieuw bekeken zullen worden. Als nodig kunnen er nieuwe regels worden opgesteld.
Debat over snelheid van elektrische fietsen
Volgens sommige fietsverkopers zou het beter zijn om niet alleen naar fatbikes te kijken, maar naar alle elektrische fietsen. Ook gewone e-bikes kunnen namelijk snelheden bereiken tot ongeveer 25 kilometer per uur.
In drukke winkelgebieden kan dat volgens hen ook gevaarlijk zijn. Daarom pleiten sommige experts voor een lagere maximumsnelheid voor alle elektrische fietsen.
Een maximumsnelheid van bijvoorbeeld 20 kilometer per uur zou volgens hen al een groot verschil kunnen maken voor de veiligheid.
Enschede loopt vooruit op landelijke regels
Met het verbod op fatbikes loopt Enschede vooruit op mogelijke landelijke maatregelen. In het huidige coalitieakkoord staat namelijk dat er mogelijk een aparte voertuigcategorie komt voor fatbikes.
Als fatbikes een eigen categorie krijgen in de wet, wordt het makkelijker om specifieke regels voor deze fietsen te maken. Denk bijvoorbeeld aan een minimumleeftijd, een helmplicht of speciale zones waar fatbikes niet mogen komen.
Ook zouden gemeenten dan eenvoudiger zelf regels kunnen maken voor hun eigen stad.
Andere steden volgen de ontwikkelingen
Andere Nederlandse gemeenten volgen de situatie in Enschede met veel interesse. Verschillende steden onderzoeken momenteel of zij ook maatregelen willen nemen tegen fatbikes.
Volgens bestuurders hebben meerdere gemeenten al contact opgenomen met Enschede om te vragen hoe het verbod precies werkt en welke juridische basis daarvoor is gebruikt.
In grote steden zoals Amsterdam wordt ook al gekeken naar mogelijkheden om fatbikes op bepaalde drukke plekken te verbieden.
Zo wordt bijvoorbeeld gedacht aan populaire parken en drukke winkelstraten waar veel voetgangers lopen.
Discussie over veiligheid en vrijheid
Het fatbikeverbod zorgt voor een bredere discussie over de balans tussen veiligheid en vrijheid op de weg. Voorstanders van strengere regels vinden dat fatbikes te snel en te krachtig zijn voor drukke gebieden.
Tegenstanders vinden juist dat de regels te ver gaan en dat het probleem niet bij de fiets zelf ligt, maar bij het gedrag van sommige gebruikers.
Volgens hen zou betere handhaving van bestaande verkeersregels al veel problemen kunnen oplossen.
Toekomst van fatbikes in Nederland
Het is nog onduidelijk hoe de toekomst van fatbikes in Nederland eruit zal zien. De populariteit van deze fietsen blijft voorlopig groeien, vooral onder jongeren.
Tegelijkertijd groeit ook de discussie over veiligheid, snelheid en regelgeving.
Als het kabinet besluit om fatbikes een aparte voertuigcategorie te geven, kunnen er in de toekomst meer landelijke regels komen. Dat zou gemeenten meer mogelijkheden geven om lokaal beleid te maken.
Voor nu blijft Enschede de eerste Nederlandse stad waar fatbikes in het centrum verboden zijn tijdens winkeluren.
Of andere gemeenten dit voorbeeld snel zullen volgen, zal de komende tijd duidelijk worden. Eén ding lijkt zeker: de discussie over fatbikes is voorlopig nog niet voorbij.
