Het klinkt misschien als een klein probleem, maar voor een grote groep Nederlanders is het dagelijkse realiteit: dringend naar de wc moeten en nergens terechtkunnen. Even winkelen, een treinreis maken of een afspraak buitenshuis kan al voor stress zorgen. En dat gevoel blijkt allesbehalve zeldzaam.
Uit onderzoek blijkt dat ongeveer twee op de drie Nederlanders weleens in zo’n situatie terechtkomt. Voor mensen met een maag-, darm- of leveraandoening is het niet slechts ongemakkelijk, maar een serieus probleem dat hun bewegingsvrijheid beperkt.
Waarom toiletnood zoveel impact heeft
Voor wie gezond is, voelt het ontbreken van een toilet vooral vervelend. Voor mensen met een chronische darmziekte, een stoma of andere medische aandoeningen kan het echter grote gevolgen hebben. Zij moeten vaak plotseling naar het toilet en hebben weinig tot geen marge om te wachten.
Dat maakt spontane activiteiten ingewikkeld. Een middagje winkelen, een concert bezoeken of met het openbaar vervoer reizen kan veranderen in een stressvolle onderneming. Veel mensen plannen hun dag rondom toiletten, of blijven liever helemaal thuis uit angst geen wc te kunnen vinden.
Wc’s op stations en in winkels vaak dicht
Een van de grootste frustraties is het gebrek aan toegankelijke toiletten op plekken waar veel mensen komen. Op stations zijn wc’s soms afgesloten, alleen tegen betaling toegankelijk of sluiten ze op vaste tijden. In winkels en horecazaken wordt de deur regelmatig dichtgehouden, ook wanneer iemand aangeeft medische noodzaak te hebben.
Voor mensen die afhankelijk zijn van directe toegang tot een toilet kan dit leiden tot schrijnende situaties. Incontinentie, schaamte en sociale isolatie liggen dan op de loer.
Nederland als ‘wc-woestijn’
Nederland wordt door belangenorganisaties steeds vaker omschreven als een land met een groot tekort aan openbare toiletten. Die benaming is niet overdreven. Uit cijfers blijkt dat 85 procent van de Nederlanders vindt dat er meer openbare wc’s moeten komen.
Daarnaast geeft één op de vijf mensen aan bepaalde activiteiten te vermijden uit angst geen toilet te kunnen vinden. Dat laat zien dat het probleem veel breder is dan vaak wordt gedacht.
Meldpunt WC Weigering moet probleem zichtbaar maken
Om dit probleem beter in kaart te brengen, opent het MDL Fonds het landelijke Meldpunt WC Weigering. Mensen die ondanks een medische noodzaak geen gebruik mogen maken van een toilet, kunnen dit daar melden.
Het doel van het meldpunt is niet om met de vinger te wijzen, maar om inzicht te krijgen in hoe vaak en waar mensen worden geweigerd. Met die informatie kan het fonds het gesprek aangaan met gemeenten, bedrijven en organisaties.
Door meldingen te verzamelen, hoopt men aan te tonen dat toilettoegang geen luxe is, maar een basisvoorziening.
Waarom toegang tot een wc zo essentieel is
Toegang tot een toilet bepaalt in grote mate of iemand zich vrij kan bewegen in de samenleving. Zonder die toegang worden mensen letterlijk en figuurlijk beperkt. Voor mensen met een stoma of chronische darmproblemen kan een afgesloten toilet leiden tot mensonterende situaties.
Het gaat dan niet alleen om ongemak, maar om waardigheid en zelfstandigheid. Niemand zou bang hoeven zijn om de deur uit te gaan vanwege iets basaals als toiletgebruik.
Onzichtbare verhalen krijgen eindelijk een stem
Veel mensen die met toiletnood te maken hebben, praten er niet over. Schaamte speelt een grote rol. Daardoor blijven de gevolgen vaak onzichtbaar voor de buitenwereld en voor beleidsmakers.
Met het meldpunt wil het MDL Fonds deze verhalen verzamelen en zichtbaar maken. Niet als incidenten, maar als structureel probleem. Verhalen kunnen worden gedeeld via een speciaal e-mailadres, zodat duidelijk wordt hoe groot de impact in de praktijk is.
WC Wijzer-app helpt, maar is niet genoeg
Het MDL Fonds ontwikkelde eerder al de WC Wijzer-app, waarin duizenden toiletten in Nederland zijn opgenomen. Die app helpt mensen bij het plannen van routes en activiteiten, maar lost het kernprobleem niet op.
Als toiletten gesloten zijn, geweigerd worden of alleen toegankelijk zijn voor klanten, blijft de onzekerheid bestaan. Het meldpunt is bedoeld als aanvulling, om ook de plekken vast te leggen waar het misgaat.
Gemeenten en bedrijven spelen sleutelrol
De oplossing ligt niet bij één partij. Gemeenten kunnen zorgen voor meer openbare toiletten in winkelgebieden, parken en stationsomgevingen. Bedrijven en horeca kunnen bijdragen door mensen met medische noodzaak toegang te geven, ook als ze geen klant zijn.
In sommige steden bestaan al initiatieven waarbij winkels hun toilet openstellen als ‘gastentoilet’. Zulke oplossingen kunnen het verschil maken, mits ze breed worden ingevoerd en duidelijk gecommuniceerd.
Van ongemak naar maatschappelijk probleem
Wat vaak wordt gezien als een klein ongemak, blijkt voor veel mensen een serieuze belemmering. Het gebrek aan toegankelijke toiletten raakt aan gezondheid, inclusiviteit en gelijkwaardige deelname aan de samenleving.
Door het probleem zichtbaar te maken en ervaringen te verzamelen, ontstaat er meer druk om tot structurele oplossingen te komen. Het meldpunt WC Weigering is daarin een belangrijke stap.
Toilettoegang als basisvoorziening
Steeds meer organisaties pleiten ervoor om toilettoegang te zien als een basisvoorziening, vergelijkbaar met drinkwater of toegankelijk openbaar vervoer. Zonder die basis blijven grote groepen mensen buitengesloten.
De hoop is dat het verzamelen van meldingen leidt tot meer bewustwording, betere afspraken en uiteindelijk meer openbare en toegankelijke toiletten in Nederland.
