De Nederlandse overheid heeft besloten om een relatief nieuwe screeningsdienst voor asielzoekers alweer op te heffen.
Het gaat om de Dienst Identificatie en Screening Asiel (DISA), een organisatie die nog maar iets meer dan een jaar actief was in Ter Apel. Met de sluiting verdwijnen in totaal ongeveer 120 banen op verschillende locaties in Nederland.
De beslissing zorgt voor frustratie onder medewerkers en roept vragen op over de besteding van belastinggeld. In korte tijd werd namelijk tientallen miljoenen euro’s geïnvesteerd in het opzetten van deze dienst. Nu de organisatie wordt opgeheven, voelen veel werknemers zich overvallen door het besluit.
Wat was de Dienst Identificatie en Screening Asiel
DISA werd opgericht om de identificatie en registratie van nieuwe asielzoekers te organiseren. Wanneer iemand zich in Nederland meldt om asiel aan te vragen, moet eerst worden vastgesteld wie die persoon is en welke persoonsgegevens daarbij horen.
Voorheen werd deze taak uitgevoerd door de politie, specifiek door de afdeling AVIM, de Afdeling Vreemdelingenzaken Identificatie en Mensenhandel. Deze afdeling is onderdeel van de Nationale Politie en houdt zich bezig met migratievraagstukken en identiteitsonderzoek.
Het kabinet besloot dat de politie zich meer moest kunnen richten op andere taken, zoals veiligheid en criminaliteitsbestrijding. Daarom werd besloten om de administratieve screening van asielzoekers onder te brengen bij een aparte organisatie.
Die organisatie werd DISA.
Waarom de overheid een nieuwe dienst oprichtte
De oprichting van DISA was onderdeel van een bredere hervorming van het asielproces. De overheid wilde de registratie van asielzoekers efficiënter maken en tegelijkertijd de druk op de politie verminderen.
Wanneer een asielzoeker zich meldt bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, moet eerst een identificatieproces plaatsvinden. Daarbij worden persoonsgegevens gecontroleerd, documenten bekeken en vingerafdrukken geregistreerd.
Deze informatie is belangrijk voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die uiteindelijk beslist of iemand recht heeft op asiel in Nederland.
Door een aparte organisatie op te richten, hoopte de overheid dat dit proces sneller en overzichtelijker zou verlopen.
Miljoeneninvestering in korte tijd
Voor de oprichting van DISA werd in korte tijd een aanzienlijk bedrag geïnvesteerd. Volgens beschikbare cijfers ging het om ongeveer veertig miljoen euro.
Dat geld werd gebruikt voor verschillende onderdelen van de organisatie:
het aannemen van personeel
de ontwikkeling van digitale systemen
kantoorinrichting en logistiek
organisatorische opstartkosten
Het idee was dat DISA een belangrijke rol zou gaan spelen in het Nederlandse asielsysteem.
Toch blijkt nu dat de organisatie al na korte tijd weer wordt opgeheven.
Taken gaan terug naar de IND
De belangrijkste reden voor het opheffen van DISA is dat de screening van asielzoekers opnieuw wordt georganiseerd. Volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid worden deze taken binnenkort overgenomen door de Immigratie- en Naturalisatiedienst.
De IND is al verantwoordelijk voor het beoordelen van asielaanvragen en het nemen van beslissingen over verblijf in Nederland.
Door de screening direct bij de IND onder te brengen, hoopt de overheid het proces eenvoudiger te maken.
In plaats van verschillende organisaties achter elkaar te laten werken, worden de taken nu weer meer geconcentreerd.
Grote gevolgen voor personeel
Voor medewerkers van DISA komt het besluit als een harde klap. In totaal verliezen ongeveer 80 werknemers in Ter Apel hun baan. Daarnaast verdwijnen nog eens ongeveer 40 arbeidsplaatsen op andere locaties, waaronder Budel en Den Haag.
Veel medewerkers hadden pas kort geleden hun functie gekregen en waren betrokken bij de opbouw van de organisatie.
Volgens verschillende berichten voelen werknemers zich teleurgesteld en gefrustreerd over de beslissing.
Sommigen spreken zelfs van verspild belastinggeld, omdat er eerst een nieuwe dienst werd opgebouwd en deze nu alweer wordt opgeheven.
Frustratie onder medewerkers
Een medewerker verwoordde de situatie treffend in een reactie op het besluit. Volgens deze werknemer voelt het alsof een complete organisatie is opgebouwd om vervolgens weer te worden weggegooid.
In korte tijd werd personeel aangenomen, werden systemen opgezet en werd de werkwijze ingericht. Dat alles kostte veel tijd, energie en geld.
Nu de dienst verdwijnt, hebben veel werknemers het gevoel dat hun werk voor niets is geweest.
Voor een deel van het personeel wordt gekeken naar andere functies binnen de overheid, maar voor veel werknemers betekent het besluit waarschijnlijk het einde van hun baan.
Discussie over beleid rond asielopvang
De sluiting van DISA komt op een moment waarop het Nederlandse asielbeleid opnieuw volop in discussie staat. In de afgelopen jaren zijn verschillende veranderingen doorgevoerd om de opvang en verwerking van asielaanvragen beter te organiseren.
Ter Apel speelt daarin een centrale rol. Het aanmeldcentrum in deze Groningse plaats is vaak het eerste punt waar asielzoekers in Nederland terechtkomen.
Daar vindt de eerste registratie plaats en wordt bepaald hoe het verdere proces verloopt.
Door de grote aantallen asielzoekers in sommige periodes is de druk op Ter Apel regelmatig hoog geweest.
Efficiëntie van het systeem onder de loep
De opheffing van DISA laat zien dat de overheid nog altijd zoekt naar de meest efficiënte manier om het asielsysteem te organiseren.
Het idee achter DISA was om processen te versnellen en de politie te ontlasten. Nu blijkt dat een andere structuur mogelijk beter werkt.
Door de screening opnieuw onder te brengen bij de IND hoopt het kabinet dat het proces overzichtelijker wordt en minder bureaucratische stappen bevat.
Tegelijkertijd roept het besluit vragen op over hoe effectief de eerdere investering is geweest.
Politieke discussie over kosten
Het verdwijnen van de screeningsdienst zal waarschijnlijk ook politieke discussies opleveren. Wanneer een nieuwe organisatie binnen korte tijd weer wordt opgeheven, ontstaat vaak kritiek op de besteding van publiek geld.
In dit geval gaat het om tientallen miljoenen euro’s die zijn geïnvesteerd in een dienst die slechts een jaar actief was.
Critici vinden dat de overheid beter had moeten nadenken over de organisatie van het asielproces voordat een nieuwe dienst werd opgericht.
Voorstanders van het besluit stellen juist dat het aanpassen van beleid soms nodig is om het systeem te verbeteren.
Toekomst van het asielproces
Met het verdwijnen van DISA verandert de manier waarop asielzoekers worden geregistreerd opnieuw. De verwachting is dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst een grotere rol zal spelen bij de eerste screening van nieuwe asielaanvragen.
Hoe dit precies vorm krijgt, moet de komende tijd duidelijk worden.
Wat wel zeker is, is dat de sluiting van DISA opnieuw laat zien hoe complex het Nederlandse asielsysteem is. Verschillende organisaties zijn betrokken bij de opvang, registratie en beoordeling van asielzoekers.
Het kabinet probeert deze processen voortdurend aan te passen om ze efficiënter te maken.
Of de nieuwe structuur beter zal werken dan de vorige, zal de komende jaren moeten blijken. Eén ding is duidelijk: de discussie over asielbeleid en de organisatie daarvan zal voorlopig nog niet verdwijnen.
