Nog voordat het nieuwe kabinet officieel is gepresenteerd, barst de kritiek al los. Media-analist Victor Vlam spaarde zijn woorden niet toen bekend werd dat D66, VVD en CDA hebben gekozen voor een minderheidskabinet.
In de talkshow De Oranjewinter noemde hij de formatie ronduit een middelvinger naar de kiezer, met name naar rechts Nederland.
Volgens Vlam laat deze keuze zien hoe groot de kloof is geworden tussen verkiezingsuitslagen en politieke macht.
De beslissing om JA21 buiten het kabinet te houden, schiet bij veel rechtse kiezers in het verkeerde keelgat.
Doorbraak in de formatie, maar tegen welke prijs
Vrijdag kwam er na weken van onderhandelen een doorbraak in de kabinetsformatie. D66, VVD en CDA besloten samen verder te gaan zonder vaste meerderheid in de Tweede Kamer.
Daarmee kiezen zij bewust voor een kwetsbare constructie, waarbij steun per dossier moet worden gezocht.
Op papier lijkt het een pragmatische oplossing, maar volgens Vlam schuilt daar een groter probleem achter.
De nieuwe coalitie vertegenwoordigt volgens hem niet de politieke verhoudingen die uit de verkiezingen zijn voortgekomen. Vooral kiezers aan de rechterkant blijven volgens hem volledig buiten beeld.
Rechtse kiezer buitenspel gezet
De kern van Vlams kritiek draait om representatie. Hij wijst erop dat er 49 Kamerzetels rechts van de VVD zitten, afkomstig van partijen als PVV, JA21 en Forum voor Democratie. Die kiezers worden volgens hem nu genegeerd.
In zijn analyse stelt Vlam dat dit geen klein detail is, maar een fundamenteel democratisch probleem.
Een groot deel van de bevolking heeft gestemd op partijen die juist verandering wilden op thema’s als migratie, Europese samenwerking en klimaatbeleid. In het aankomende middenkabinet ziet hij daar weinig van terug.
Migratie blijft buiten schot
Een tweede belangrijk kritiekpunt van Vlam is het migratiebeleid. Volgens hem is immigratie voor veel Nederlanders een van de grootste zorgen van dit moment. Toch verwacht hij niet dat het nieuwe kabinet hier wezenlijke stappen gaat zetten.
In plaats daarvan voorziet hij een voortzetting van bestaand beleid, met veel aandacht voor klimaatmaatregelen en verdere Europese integratie.
Dat zijn volgens Vlam precies de onderwerpen waar een groot deel van de kiezers juist kritisch over is. Hij noemt het een politiek die vooral de eigen achterban bedient, niet het bredere electoraat.
Teleurstelling over rol van Rob Jetten
Opvallend scherp is Vlam over Rob Jetten. Tijdens de verkiezingscampagne presenteerde Jetten zich volgens hem als iemand die openstond voor rechtse ideeën en samenwerking. Die houding lijkt nu volledig verdwenen.
Door JA21 buiten het kabinet te houden, zou Jetten volgens Vlam zijn ware politieke gezicht hebben laten zien. De belofte van bruggen bouwen en luisteren naar andere geluiden blijkt volgens hem vooral campagneretoriek te zijn geweest. Wat kiezers zagen tijdens de verkiezingen, is volgens Vlam niet wat ze nu krijgen.
Een kabinet zonder richting
Vlam noemt het aankomende kabinet een middenkabinet zonder duidelijke koers. Doordat de coalitie geen meerderheid heeft, verwacht hij veel politieke stilstand. Grote hervormingen zouden uitblijven, omdat er telkens compromissen nodig zijn met wisselende partijen.
Volgens hem dreigt daardoor een herhaling van eerdere kabinetten die vooral bezig waren met managen in plaats van veranderen. Voor kiezers die hoopten op een duidelijke breuk met het verleden, is dat een bittere pil.
Wantrouwen richting de politiek groeit
De scherpe woorden van Vlam raken aan een breder sentiment in Nederland. Het gevoel dat verkiezingen weinig uitmaken, leeft al langer onder kiezers. Wanneer partijen die samen geen meerderheid vormen toch het land gaan besturen, voedt dat het wantrouwen.
Vlam waarschuwt dat dit soort formaties op de lange termijn schadelijk zijn voor het vertrouwen in de democratie. Kiezers kunnen het idee krijgen dat hun stem er niet toe doet, zeker wanneer grote blokken structureel worden uitgesloten van macht.
Minderheidskabinet als risico
Een minderheidskabinet is in Nederland geen alledaagse keuze. Het betekent dat het kabinet bij elk belangrijk besluit steun moet zoeken buiten de eigen gelederen. Dat maakt het bestuur kwetsbaar en onvoorspelbaar.
Critici zoals Vlam zien daarin een risico voor stabiliteit. Begrotingen, migratieafspraken en internationale dossiers kunnen makkelijk vastlopen. Voorstanders spreken juist van meer debat en inhoudelijke samenwerking, maar Vlam gelooft niet dat dit in de praktijk zo zal uitpakken.
Politieke realiteit versus verkiezingsbelofte
Wat volgens Vlam vooral schuurt, is het contrast tussen wat kiezers is beloofd en wat er nu gebeurt. Veel mensen stemden op partijen die beloofden minder migratie, minder EU-invloed en meer nationale regie te brengen. In het huidige formatieakkoord ziet hij daar weinig van terug.
In plaats daarvan lijkt het beleid volgens hem vooral voort te borduren op eerdere kabinetten, met een andere verpakking maar dezelfde inhoud. Dat maakt de teleurstelling extra groot.
Een waarschuwing voor de toekomst
Volgens Vlam staat het nieuwe kabinet voor een lastige start. Niet alleen inhoudelijk, maar ook qua draagvlak. Hij verwacht dat het ongenoegen onder kiezers snel zal groeien, zeker als blijkt dat gevoelige dossiers onbesproken blijven of worden doorgeschoven.
De kritiek van Vlam is daarmee meer dan een losse media-uitspraak. Het is een signaal dat de formatie van dit kabinet voor veel Nederlanders voelt als een gemiste kans. Of, zoals hij het zelf samenvatte: een middelvinger naar de kiezer.
De komende maanden zullen moeten uitwijzen of dit minderheidskabinet dat beeld kan kantelen. Maar de toon is gezet, en het vertrouwen is broos.
