D66-leider Rob Jetten heeft in een opvallend interview aangegeven dat zijn partij een fundamenteel andere koers wil varen als het gaat om asiel en migratie.
Volgens Jetten is het huidige systeem “stuk” en moet Nederland af van een model waarin migratie ons overkomt, en juist toe naar een aanpak waarin migratie wordt gestuurd. Centraal in zijn voorstel: asielaanvragen zouden voortaan alleen nog buiten de EU moeten plaatsvinden.
Dat is een duidelijke breuk met het beleid dat D66 tot nu toe steunde. De partij, lange tijd bekend als progressief op het gebied van vluchtelingenopvang, zoekt nu aansluiting bij een steviger, meer gecontroleerd migratiebeleid. Het voorstel roept dan ook reacties op uit verschillende hoeken van het politieke spectrum.
Van open grenzen naar controle aan de voordeur
D66 wil een zogenaamd ‘Canadees migratiemodel’ invoeren, waarin vluchtelingen niet meer op eigen houtje naar Nederland kunnen reizen om vervolgens asiel aan te vragen.
In plaats daarvan moeten aanvragen voortaan worden behandeld buiten de EU, bijvoorbeeld in opvangkampen of screeningscentra onder toezicht van internationale organisaties.
Het huidige systeem wordt volgens Jetten gekenmerkt door chaos, lange procedures en gevaarlijke boottochten over de Middellandse Zee. Veel mensen die in Nederland asiel aanvragen, moeten maanden of zelfs jaren wachten op duidelijkheid, terwijl anderen de overtocht niet overleven. Daar wil D66 nu paal en perk aan stellen.
Wat betekent dit concreet voor asielzoekers?
Als dit plan werkelijkheid wordt, betekent het dat mensen die zichzelf in Nederland melden niet zomaar meer toegelaten worden. Alleen vluchtelingen die via een officieel kanaal worden uitgenodigd, bijvoorbeeld via de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, zouden nog een plek kunnen krijgen. Die vorm van hervestiging bestaat al, maar op zeer kleine schaal.
In de praktijk zou het plan dus leiden tot minder asielzoekers die Nederland op eigen initiatief binnenkomen.
Tegelijk wil D66 vasthouden aan de mogelijkheid om kwetsbare vluchtelingen gericht te selecteren en te beschermen. Dat zorgt voor meer controle, maar ook voor kritiek, vooral van mensenrechtenorganisaties en juristen die waarschuwen dat dit idee botst met internationale verdragen.
Spanning binnen de partij én de samenleving
Binnen D66 zelf is de koerswijziging een gevoelig onderwerp. De partij heeft altijd bekendgestaan als ruimhartig en inclusief.
De nieuwe richting, met strengere grenzen en gesloten opvang voor overlastgevende asielzoekers, schuurt met dat imago. Toch benadrukt Jetten dat deze stap noodzakelijk is. “Doorgaan op de huidige weg kan ook niet,” aldus de D66-leider.
Hij maakt ook duidelijk dat het debat over migratie niet langer mag worden overgelaten aan de uitersten van het politieke spectrum.
Middenpartijen moeten, volgens hem, hun verantwoordelijkheid nemen. De frustratie in de samenleving over overvolle azc’s, lange wachttijden en asielzoekers die voor overlast zorgen, groeit al jaren. En de politiek heeft daar te weinig mee gedaan.
Overlastgevers krijgen strengere aanpak
Een belangrijk element in het plan is ook het hardere optreden tegen asielzoekers die herhaaldelijk voor overlast zorgen.
D66 stelt voor dat deze groep wordt opgevangen in gesloten locaties. Wie zich niet aan de regels houdt of geweld gebruikt, verliest daarmee bepaalde rechten. Volgens Jetten mag het duidelijk zijn: wie in een liberaal land komt, moet zich ook aan liberale waarden houden.
Het idee van gesloten opvang roept herinneringen op aan eerdere discussies in Nederland, waarbij VVD en PVV voorop liepen met vergelijkbare voorstellen. Dat D66 zich nu ook in die richting beweegt, is opvallend. Maar volgens de partij is het niet langer houdbaar om misstanden te negeren uit angst voor verdeeldheid.
Internationale verdragen als struikelblok
Het idee om asielaanvragen buiten de EU te behandelen is niet nieuw. In het migratiepact van de EU, dat in 2026 van kracht wordt, staat ook dat er aan de buitengrenzen gescreend moet worden. Maar wat D66 nu voorstelt, gaat een stap verder.
Volgens het huidige Vluchtelingenverdrag moet elke vluchteling die zich meldt aan de grens, de mogelijkheid krijgen om asiel aan te vragen. Daarvan afwijken is juridisch lastig.
Jetten erkent dat. Daarom pleit hij ook voor het moderniseren van verdragen. Volgens hem zijn veel internationale afspraken over asiel en migratie verouderd en niet meer geschikt voor de realiteit van vandaag. Hij is niet de enige die daar zo over denkt.
In meerdere Europese landen klinken soortgelijke geluiden. Maar het aanpassen van verdragen is een langdurig proces dat politieke wil en internationale samenwerking vereist.
Vergelijking met eerdere voorstellen
De koerswijziging van D66 doet denken aan plannen van de VVD uit 2015. Toen stelde de partij voor om vluchtelingen alleen nog op te vangen in de eigen regio. Dat plan stuitte destijds op veel kritiek en werd als onuitvoerbaar gezien. Het grote verschil is dat D66 nu erkent dat verdragen moeten worden aangepast, in plaats van simpelweg te doen alsof ze niet bestaan.
Toch zal het voor tegenstanders voelen alsof D66 nu water bij de wijn doet op een fundamenteel progressief punt. Voorstanders noemen het daarentegen realistisch, en passend bij de problemen van deze tijd.
Wat betekent dit voor de toekomst van migratiebeleid?
De toon is gezet. D66 kiest voor een realistischere, strakkere benadering van migratie, waarin veiligheid, controle en draagvlak centraal staan. Het is een signaal naar andere middenpartijen: laat het migratiedebat niet kapen door de uitersten, maar kom zelf met voorstellen die zowel menselijk als uitvoerbaar zijn.
Of het voorstel van D66 breed gesteund gaat worden, moet nog blijken. Maar één ding is zeker: het migratiedebat in Nederland gaat een nieuwe fase in.
Bron: NOS
