Huishoudens met zonnepanelen krijgen de komende jaren te maken met een flinke omslag.
Het kabinet wil dat zij zich beter voorbereiden op het verdwijnen van de salderingsregeling, die op 1 januari 2027 definitief stopt.
In een brief aan de Tweede Kamer legt demissionair minister Sophie Hermans uit dat het kabinet inzet op betere voorlichting en gedragsverandering, zodat mensen niet voor onaangename verrassingen komen te staan.
De boodschap is duidelijk: wie zonnepanelen heeft, doet er straks verstandig aan om zoveel mogelijk zelf opgewekte stroom direct te gebruiken. Terugleveren aan het net blijft mogelijk, maar levert financieel een stuk minder op dan nu.
Waarom de salderingsregeling verdwijnt
De salderingsregeling maakte zonnepanelen jarenlang aantrekkelijk. Huishoudens konden de stroom die zij aan het net leverden wegstrepen tegen de stroom die zij afnamen.
Daardoor leverde elke opgewekte kilowattuur vrijwel hetzelfde op als een kilowattuur die uit het net werd gehaald.
Vanaf 2027 verandert dat. De overheid stopt met salderen en kiest voor een andere aanpak, waarbij teruggeleverde stroom alleen nog tegen een lagere vergoeding wordt verrekend.
Volgens het kabinet past dat beter bij een energiesysteem waarin steeds meer mensen zelf energie opwekken.
Voor veel zonnepaneelbezitters betekent dit dat hun jaarlijkse voordeel kleiner wordt, zeker als zij weinig stroom overdag gebruiken. Juist daarom wil het kabinet nu al inzetten op bewustwording.
Campagne liet zien: veel mensen weten nog te weinig
Uit een recente evaluatie blijkt dat veel huishoudens nog onvoldoende weten wat het einde van salderen concreet voor hen betekent.
Afgelopen najaar werd daarom een voorlichtingscampagne opgezet door Milieu Centraal. Die campagne, onder de naam In het zonnetje, was bedoeld om praktische tips te geven over slimmer energiegebruik.
De bijbehorende informatiepagina werd ruim 135.000 keer bezocht. Dat laat zien dat er interesse is, maar volgens het kabinet bereikt de boodschap nog lang niet iedereen. Zeker als wordt gekeken naar het totale aantal woningen met zonnepanelen.
In Nederland liggen inmiddels op meer dan drie miljoen daken zonnepanelen. Voor al die huishoudens verandert het financiële plaatje zodra salderen stopt.
Eigen stroom gebruiken wordt steeds belangrijker
Na 2027 wordt het financieel minder interessant om zonnestroom terug te leveren. De vergoeding daarvoor ligt aanzienlijk lager dan wat huishoudens nu gewend zijn. Wie zijn stroom meteen zelf gebruikt, voorkomt dat verlies.
Daarom legt het kabinet de nadruk op het verhogen van het zogenoemde eigenverbruik. Dat betekent: stroom gebruiken op het moment dat de zon schijnt. Vooral overdag is er veel winst te behalen, omdat dan de meeste zonnepanelen produceren.
Voor veel huishoudens vraagt dat een andere manier van denken. Apparaten worden nu vaak gebruikt in de ochtend of avond, terwijl juist midden op de dag de meeste zonnestroom beschikbaar is.
Kleine aanpassingen kunnen veel verschil maken
Volgens het kabinet hoeft het verhogen van het eigenverbruik niet ingewikkeld of duur te zijn. Kleine veranderingen in dagelijkse routines kunnen al zorgen voor een merkbaar verschil op de energierekening.
Denk aan het aanzetten van de wasmachine, droger of vaatwasser rond het middaguur. Ook het opladen van laptops, telefoons en andere apparaten tijdens zonnige uren helpt om meer eigen stroom te benutten.
Deze tips stonden centraal in de campagne van Milieu Centraal. Het ging bewust niet om grote investeringen, maar om simpele gedragsaanpassingen die vrijwel iedereen kan toepassen.
Extra voordeel voor huishoudens met elektrische auto of warmtepomp
Voor sommige huishoudens is de impact van het einde van salderen groter, maar ook de besparingskansen zijn daar hoger.
Mensen met een elektrische auto of een (hybride) warmtepomp gebruiken relatief veel stroom.
Juist bij deze groepen kan slim laden en verwarmen overdag zorgen voor een hoger eigenverbruik. Wie bijvoorbeeld zijn auto oplaadt terwijl de zon schijnt, gebruikt direct de stroom van de zonnepanelen in plaats van die terug te leveren.
Volgens het kabinet kunnen deze huishoudens hun zonnepanelen zo rendabel houden, zelfs zonder salderingsregeling.
Kabinet werkt aan brede informatiecoalitie
Omdat één campagne niet voldoende bleek, wil het ministerie een stap verder gaan. Er wordt gewerkt aan een brede informatiecoalitie waarin meerdere partijen samenwerken om zonnepaneelbezitters te informeren.
Het gaat onder meer om energiebedrijven, gemeenten, installateurs en consumentenorganisaties. Door gezamenlijk op te trekken, hoopt het kabinet dat de boodschap vaker en via verschillende kanalen onder de aandacht komt.
De nadruk ligt daarbij op begrijpelijke en praktische informatie. Het kabinet wil voorkomen dat mensen afhaken door ingewikkelde uitleg of technische details. De adviezen moeten direct toepasbaar zijn in het dagelijks leven.
Lessen uit het buitenland
Bij het vormgeven van de aanpak kijkt het kabinet ook naar andere landen. In België en enkele andere Europese landen is de salderingsregeling al eerder afgebouwd of afgeschaft.
Daar blijkt dat huishoudens die hun energieverbruik aanpassen, minder last hebben van het wegvallen van financiële voordelen. Door ervaringen uit het buitenland te gebruiken, wil Nederland de overgang soepeler laten verlopen.
Volgens het kabinet is het belangrijk om vertrouwen in zonne-energie te behouden. Zonnepanelen blijven een belangrijke pijler onder de energietransitie, ook na 2027.
Voorkomen van teleurstelling en frustratie
Een belangrijk doel van de nieuwe aanpak is het voorkomen van onverwachte tegenvallers. Zonder goede voorlichting kan het gebeuren dat huishoudens pas na 2027 merken dat hun energierekening hoger uitvalt dan verwacht.
Dat kan leiden tot frustratie en wantrouwen richting het overheidsbeleid. Door nu al duidelijk te communiceren, krijgen mensen de tijd om hun gedrag aan te passen en zich voor te bereiden.
Het kabinet benadrukt dat het niet gaat om verplichtingen of sancties, maar om ondersteuning en bewustwording.
Zonnepanelen blijven volgens kabinet rendabel
Ondanks het verdwijnen van de salderingsregeling benadrukt het kabinet dat zonnepanelen hun waarde niet verliezen. Wel verandert de manier waarop het financiële voordeel wordt behaald.
Eigenverbruik wordt de sleutel. Wie zijn stroom slim inzet, kan ook na 2027 profiteren van lagere energiekosten. Dat vraagt om aanpassing, maar biedt volgens het kabinet ook kansen.
Met de nieuwe informatiecoalitie wil het ministerie ervoor zorgen dat zonnepaneelbezitters goed voorbereid zijn.
Zo moeten zonnepanelen ook in de toekomst een logische en aantrekkelijke keuze blijven voor Nederlandse huishoudens.
