De positie van Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, staat opnieuw onder druk.
Dit keer niet door politieke tegenstanders van rechts of eurosceptische hoek, maar door een juridische procedure die is aangespannen vanuit de linkerzijde van het Europees Parlement.
De kern van de zaak: het vermeende tekortschieten van de Commissie in het tijdig en volledig beantwoorden van parlementaire vragen over contacten met defensiebedrijven.
Wat is de aanleiding van de rechtszaak
De aanklacht draait om de vraag of de Europese Commissie het parlementaire controlerecht heeft geschonden.
Europarlementariër Fabio De Masi, medevoorzitter van de partij Bündnis Sahra Wagenknecht, heeft de zaak aanhangig gemaakt bij het hoogste Europese gerechtshof.
Volgens hem heeft de Commissie onvoldoende openheid gegeven over gesprekken en contacten tussen von der Leyen en vertegenwoordigers van de wapenindustrie.
De kwestie speelt al sinds het voorjaar van 2025, toen De Masi formeel inzage vroeg in alle relevante communicatie tussen von der Leyen en defensiebedrijven sinds medio 2024.
Welke informatie werd opgevraagd
De Masi vroeg om volledige transparantie.
Het ging niet alleen om officiële ontmoetingen, maar ook om informele contacten zoals telefoongesprekken, videogesprekken, e-mails, werklunches en uitnodigingen. Volgens hem is juist dit soort informatie essentieel om democratische controle mogelijk te maken.
Het verzoek was gericht op het inzichtelijk maken van mogelijke beïnvloeding van Europees defensiebeleid door commerciële belangen, zeker in een periode waarin de Europese Unie miljarden investeert in militaire capaciteit.
Late en beperkte reactie van de Commissie
Volgens De Masi liet een antwoord zeven maanden op zich wachten. Pas in oktober 2025 kwam er een reactie vanuit Brussel.
Die reactie stelde hem allesbehalve gerust.
De Commissie verwees vooral naar één strategische bijeenkomst met de Europese defensie-industrie in mei 2025 en noemde daarnaast enkele uitnodigingen die von der Leyen had afgeslagen.
Verder werd De Masi verwezen naar het bestaande transparantieregister en publieke informatie op de website van de Commissie. Concrete details over frequentie, aard en inhoud van contacten bleven volgens hem achterwege.
Waarom dit juridisch problematisch zou zijn
EU-verdragen verplichten de Europese Commissie om parlementaire vragen volledig en binnen een redelijke termijn te beantwoorden.
De Masi stelt dat die norm hier niet is gehaald. Niet alleen was de reactie laat, ook zou zij inhoudelijk onvoldoende zijn geweest.
In zijn juridische onderbouwing benadrukt hij dat het niet gaat om nieuwsgierigheid of politieke spelletjes, maar om de kern van parlementaire controle binnen een democratisch systeem.
Kritiek op leiderschapsstijl van von der Leyen
De zaak heeft ook een bredere politieke lading gekregen.
De Masi uitte eerder stevige kritiek op de bestuursstijl van von der Leyen en vergeleek haar publiekelijk met Lodewijk XIV, de Franse absolute vorst. Volgens hem past de gebrekkige transparantie in een patroon van centralisatie van macht en beperkte verantwoording.
Die kritiek wordt ondersteund door eerdere controverses rond von der Leyen, waaronder de verwijderde sms-berichten over vaccindeals tijdens de coronapandemie.
Verwijzingen naar eerdere affaires
De partij van De Masi wijst erop dat dit niet de eerste keer is dat von der Leyen wordt verweten onvoldoende openheid te geven.
Tijdens de pandemie kwamen sms-berichten tussen haar en farmaceutische bedrijven ter sprake, die later niet meer beschikbaar bleken.
Ook uit haar periode als Duits minister van Defensie zijn er dossiers bekend over problematische militaire aanbestedingen en kostenoverschrijdingen. Volgens critici laten deze voorbeelden zien dat transparantie structureel tekortschiet.
Reactie vanuit Brussel
Het kantoor van von der Leyen benadrukt dat de rechtszaak niet persoonlijk tegen haar is gericht, maar tegen de Europese Commissie als instelling.
Een woordvoerder laat weten dat Brussel de juridische interpretatie van De Masi niet deelt, maar erkent dat hij het recht heeft om de zaak voor te leggen aan de rechter.
Volgens de Commissie zijn de antwoorden in lijn met bestaande regels en is er geen sprake van schending van parlementaire rechten.
Waarom deze zaak politiek gevoelig ligt
De timing van de zaak is opvallend. De Europese Unie investeert fors in defensie, mede door geopolitieke spanningen en oorlogen aan de buitengrenzen van Europa.
Transparantie over contacten met wapenfabrikanten is daarom extra gevoelig.
Veel burgers maken zich zorgen over de invloed van lobby’s op Europees beleid. Een rechtszaak over vermeende geheimhouding voedt die zorgen en kan het vertrouwen in Europese instituties verder onder druk zetten.
Opmerkelijk: kritiek komt van links
Dat de aanklacht uit linkse hoek komt, maakt de zaak extra interessant.
Vaak wordt kritiek op de Europese Commissie geassocieerd met conservatieve of eurosceptische partijen. In dit geval komt het initiatief van een partij die zichzelf profileert als sociaal en links.
Dat onderstreept dat transparantie geen links-rechtskwestie is, maar een fundamenteel democratisch principe.
Wat staat er juridisch op het spel
Als het Europese hof oordeelt dat de Commissie het parlementaire toezichtrecht heeft geschonden, kan dat grote gevolgen hebben.
Het zou betekenen dat de Commissie verplicht wordt haar informatievoorziening aan te passen en mogelijk alsnog volledige inzage te geven.
Ook kan het precedentwerking hebben voor toekomstige parlementaire vragen over lobbycontacten, niet alleen op defensiegebied maar ook in andere sectoren.
Breder debat over macht en controle in Brussel
De rechtszaak past in een breder debat over machtsconcentratie binnen de Europese Unie.
Critici stellen dat de Commissie steeds meer beslissingen neemt zonder voldoende democratische controle, terwijl het Europees Parlement worstelt om zijn rol als toezichthouder waar te maken.
Deze zaak raakt daarmee aan de kern van de vraag hoe democratisch de EU daadwerkelijk functioneert.
Vertrouwen onder druk
Voor veel Europeanen bevestigt het conflict het beeld van een afstandelijke bestuurslaag die slecht uitlegbaar opereert. Zelfs als de Commissie juridisch in haar recht blijkt te staan, blijft de politieke schade mogelijk groot.
Transparantie is niet alleen een juridische verplichting, maar ook een voorwaarde voor vertrouwen.
Hoe nu verder
De komende maanden zal het Europese hof zich buigen over de zaak. Tot die tijd blijft de kwestie boven Brussel hangen. Voor von der Leyen is het opnieuw een dossier dat haar leiderschap ter discussie stelt.
Of de rechtszaak leidt tot meer openheid of slechts tot juridische nuances, moet nog blijken. Duidelijk is wel dat het debat over lobby-invloed, macht en democratische controle binnen de Europese Unie voorlopig niet zal verdwijnen.
Bron: Nieuwrechts.nl
