Na een periode waarin het weer opvallend zacht aanvoelde en de thermometer lokaal richting de 10 graden ging, staat Nederland opnieuw aan de vooravond van een duidelijk winters omslagpunt.
De milde fase maakt plaats voor koudere lucht die vanuit het oosten het land binnentrekt. Vooral het noordoosten krijgt daar als eerste mee te maken, met nachtvorst en temperaturen die weer echt winters aanvoelen.
Volgens verwachtingen van Weeronline kan het vanaf woensdagochtend in het noordoosten al matig gaan vriezen.
In de koudste gebieden kan het kwik zelfs zakken richting de -5 graden. Daarmee laat de winter zien dat hij voorlopig nog niet klaar is met Nederland.
Zachte dagen maken plaats voor oostelijke kou
De afgelopen dagen gaven veel mensen het gevoel dat de winter zich stilletjes had teruggetrokken. Wisselvallig weer, zachte temperaturen en weinig vorst zorgden voor een bijna herfstachtig beeld. Halverwege de week verandert dat patroon echter behoorlijk.
Een oostelijke stroming zet in en voert stap voor stap koudere lucht aan. Die kou bereikt eerst het noordoosten van het land.
Overdag blijven de temperaturen daar steken rond de 3 graden, terwijl het ’s nachts dus flink kan vriezen. In het midden en zuiden blijft het voorlopig nog iets zachter, met maxima tussen de 5 en 7 graden, maar ook daar staat een afkoeling op de planning.
Waarom vooral het noordoosten de klos is
Het noordoosten ligt vaker op de route van koude continentale lucht uit Oost-Europa en Scandinavië. Bij een oostelijke windrichting krijgt die regio sneller te maken met lagere temperaturen en nachtvorst. Dat patroon zien we ook nu terug.
De verschillen binnen Nederland kunnen daardoor groot zijn. Waar het in Groningen en Drenthe ’s nachts vriest, kan het in Brabant of Limburg nog net boven nul blijven.
Dat contrast maakt het weerbeeld de komende dagen extra interessant en soms ook verwarrend.
Onzekerheid over de exacte koudegrens
Hoewel duidelijk is dat de kou terrein wint, blijft de exacte ligging van de overgang tussen koude en mildere lucht onzeker. Die zogeheten koudegrens kan per dag en soms zelfs per uur verschuiven. Dat heeft grote invloed op de temperatuurverschillen binnen het land.
Vooral donderdag blijft het spannend. De aanvoer van koude lucht houdt aan, maar kleine veranderingen in windrichting kunnen het verschil maken tussen lichte vorst of juist enkele graden boven nul.
Het noorden en noordoosten lijken de grootste kans te maken op aanhoudende kou, terwijl het zuiden mogelijk nog wat langer onder invloed blijft van zachtere lucht.
Nachtvorst keert terug en dat merken we
Met de terugkeer van nachtvorst verandert ook het dagelijkse leven. Autoruiten moeten weer gekrabd worden, gladde plekken op wegen en fietspaden liggen op de loer en buitenplanten hebben bescherming nodig. Vooral in heldere nachten kan de temperatuur snel dalen.
Matige vorst, zoals verwacht in delen van het noordoosten, betekent temperaturen tussen de -2 en -5 graden. Dat is genoeg om sloten en plassen voorzichtig te laten dichttrekken, zeker als de kou meerdere nachten aanhoudt.
Hoop op natuurijs groeit voorzichtig
Met dalende temperaturen groeit ook meteen de hoop op natuurijs. Zeker onder schaatsliefhebbers begint het dan te kriebelen. Als het in het noordoosten meerdere dagen achter elkaar rond of onder het vriespunt blijft en de lucht voldoende droog is, ontstaan gunstige omstandigheden voor ijsvorming.
Vooral ondiepe wateren reageren snel op kou. Denk aan ondergelopen skeelerbanen, kleine vijvers en speciaal ingerichte ijsbanen. Die kunnen bij aanhoudende vorst relatief snel dichtvriezen. Het betekent nog geen grootschalige schaatstocht, maar wel de eerste voorzichtige meters op natuurijs.
Waarom het nog geen echte ijsperiode is
Toch is voorzichtigheid geboden. Eén of twee koude nachten zijn meestal niet genoeg voor betrouwbaar ijs. Daarvoor is een langere periode met zowel nacht- als lichte dagvorst nodig. Ook speelt wind een belangrijke rol: veel wind kan het ijs juist verzwakken.
Daarnaast blijft de temperatuur overdag in veel delen van het land nog boven nul. Dat remt de ijsvorming en zorgt ervoor dat het ijs overdag weer deels kan wegsmelten. De kans op natuurijs is dus vooral lokaal en tijdelijk.
Vrijdag en het weekend: winter en regen naast elkaar
Richting vrijdag neemt de bewolking toe en is er kans op neerslag. In het noorden en noordoosten kan die neerslag een winters karakter krijgen, bijvoorbeeld natte sneeuw of een mix van sneeuw en regen. Elders in het land is regen waarschijnlijker.
Tijdens het weekend blijven de verschillen tussen noord en zuid duidelijk zichtbaar. Hoe noordelijker men woont, hoe groter de kans dat het winterweer aanhoudt. In het zuiden blijft het weerbeeld waarschijnlijk wisselvalliger en minder winters, al kan ook daar de temperatuur langzaam verder dalen.
Winter nog lang niet uitgespeeld
Hoewel deze koude fase misschien niet meteen leidt tot een langdurige ijsperiode, laat ze wel zien dat de winter nog volop aanwezig is. De zachte dagen van eerder deze maand betekenen niet automatisch dat de lente al in zicht is.
Weersituaties met oostelijke stromingen kunnen in korte tijd voor flinke afkoeling zorgen. Dat maakt de tweede helft van de winterperiode vaak onvoorspelbaar en soms verrassend winters.
Wat kunnen we de komende weken verwachten
Op langere termijn blijft het weerbeeld onzeker. Dat is typisch voor deze tijd van het jaar. Koude periodes kunnen snel worden afgewisseld door zachtere fases, afhankelijk van de stand van hogedruk- en lagedrukgebieden boven Europa.
Toch houden veel meteorologen de situatie scherp in de gaten. Als de oostelijke stroming zich vaker herhaalt of langer aanhoudt, kan de winter nog meerdere keren toeslaan. Voor schaatsliefhebbers betekent dat dat de hoop op natuurijs voorlopig levend blijft.
Conclusie
Na een zachte periode laat de winter zich opnieuw gelden, vooral in het noordoosten van Nederland. Met nachtvorst, temperaturen tot rond de -5 graden en groeiende kansen op natuurijs keert het echte wintergevoel terug. Tegelijk blijven de verschillen binnen het land groot en is de exacte kougrens nog onzeker.
Of deze fase uitgroeit tot een langere winterperiode, zal de komende dagen blijken. Eén ding is duidelijk: de winter is nog niet voorbij en kan Nederland nog meerdere keren verrassen.
