Na een opvallend hete zomer komt bij veel Nederlanders dezelfde vraag weer bovendrijven: betekent al die warmte dat er straks juist een ijskoude winter aankomt?
En belangrijker voor liefhebbers van sneeuw: kunnen we eindelijk weer eens wakker worden met een wit landschap tijdens de kerstdagen? Wie daar nu al op hoopt, moet de verwachtingen voorlopig temperen.
Nederland wacht inmiddels zestien jaar op een officiële witte kerst. Volgens cijfers van Weeronline bedraagt de statistische kans op een witte kerst rond de 7 procent.
Dat betekent niet dat kerst 2026 nu al kan worden afgeschreven, want eind september is simpelweg nog niet betrouwbaar te voorspellen welk weer Nederland op 25 en 26 december krijgt. Wel laten de historische cijfers zien hoe bijzonder een echt witte kerst eigenlijk is.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Kans op witte kerst blijft klein
Een kans van ongeveer 7 procent klinkt niet bepaald veelbelovend voor iedereen die droomt van sneeuwvlokken, besneeuwde daken en witte straten tijdens het kerstdiner.
Toch gaat het bij dat percentage om historische statistiek. Het is dus geen concrete weersverwachting voor kerst 2026. Pas wanneer december verder gevorderd is, kunnen meteorologen steeds beter inschatten welke weersystemen richting Nederland trekken.
Zelfs enkele weken voor kerst kan de onzekerheid nog groot zijn. Een paar graden temperatuurverschil kunnen immers bepalen of neerslag als regen, natte sneeuw of echte sneeuw naar beneden komt.
Daar komt nog bij dat sneeuw niet alleen moet vallen. Voor een officiële witte kerst moet het ook blijven liggen.
Wanneer is kerst officieel wit?
Een paar sneeuwvlokken tijdens het kerstdiner zijn leuk voor de sfeer, maar leveren Nederland nog geen officiële witte kerst op.
Daarvoor gelden duidelijke voorwaarden. In De Bilt moet op zowel eerste als tweede kerstdag een gesloten sneeuwdek aanwezig zijn. Alleen dan wordt gesproken van een officiële witte kerst.
Dat maakt de lat behoorlijk hoog. Het kan dus in Groningen, Limburg of Overijssel prachtig wit zijn, terwijl Nederland volgens de officiële statistieken toch geen witte kerst heeft.
Ook een flinke sneeuwbui op eerste kerstdag is niet automatisch voldoende. Wanneer de sneeuw snel smelt of op tweede kerstdag verdwenen is, wordt niet aan de officiële definitie voldaan.
Nederland wacht al zestien jaar
De laatste officiële witte kerst dateert alweer uit 2010. Dat betekent dat Nederland inmiddels zestien jaar zonder officiële witte kerst achter de rug heeft.
Die kerst van 2010 was bovendien behoorlijk indrukwekkend. In grote delen van Nederland lag ongeveer 5 tot 20 centimeter sneeuw.
In Zuid-Limburg was het helemaal raak. Plaatselijk lag daar volgens de historische gegevens zelfs ongeveer 30 tot 45 centimeter sneeuw.
In De Bilt was het sneeuwdek een stuk bescheidener. Daar lag ongeveer 5 centimeter, maar dat was voldoende om zowel eerste als tweede kerstdag officieel als wit te registreren.
Voor veel Nederlanders is 2010 daardoor nog altijd hét voorbeeld van hoe een echte winterse kerst eruit kan zien.
Ook 2009 leverde witte kerst
Opvallend genoeg kwam de witte kerst van 2010 direct na een andere officiële witte kerst.
Ook in 2009 voldeed Nederland namelijk aan de voorwaarden. Een groot gedeelte van de sneeuw was toen al vóór kerst gevallen.
Tijdens de kerstdagen begon het sneeuwdek langzaam te verdwijnen, maar in De Bilt bleef voldoende sneeuw liggen om beide kerstdagen als wit te registreren.
Twee officiële witte kersten direct achter elkaar zijn bijzonder. Dat blijkt alleen al uit het feit dat Nederland vóór 2009 terug moest naar 1981 voor de vorige officiële witte kerst.
Een witte kerst kan dus voorkomen, maar de geschiedenis laat duidelijk zien dat lange perioden zonder officiële kerstsneeuw helemaal niet uitzonderlijk zijn.
Sneeuw met kerst komt vaker voor
Toch betekenen de strenge criteria niet dat Nederland tijdens alle andere jaren volledig sneeuwvrij was.
Sinds 1951 is op tientallen kerstdagen ergens in Nederland sneeuw gevallen. Volgens de cijfers gebeurde dat op 34 kerstdagen.
Dat varieert van enkele lokale sneeuwvlokken tot regio’s waar het landschap daadwerkelijk tijdelijk wit werd.
In 2021 viel bijvoorbeeld in het zuiden van Nederland wat sneeuw op eerste kerstdag. Voor inwoners van die gebieden leverde dat dus wel degelijk een winters moment op.
Voor de officiële landelijke statistieken was het echter onvoldoende. In De Bilt lag niet op beide kerstdagen een gesloten sneeuwdek.
Wie alleen hoopt een paar sneeuwvlokken te zien, heeft daardoor een grotere kans dan de genoemde 7 procent doet vermoeden.
Oost-Nederland heeft meer kans
Waar iemand in Nederland woont, maakt eveneens verschil. De kans op sneeuw tijdens kerst is namelijk niet overal hetzelfde.
Volgens Weeronline komt een witte kerst in Midden-Nederland statistisch ongeveer eens in de zestien jaar voor.
In het westen van het land is de kans kleiner. Daar gebeurt het gemiddeld ongeveer eens per 25 jaar.
Dat is niet vreemd. Door de invloed van de relatief zachte Noordzee zijn de temperaturen in de kustgebieden tijdens de winter vaak iets hoger.
Een klein temperatuurverschil kan precies genoeg zijn om sneeuw over te laten gaan in regen of om een sneeuwdek sneller te laten smelten.
In het oosten vaker witte kerst
Voor inwoners van Oost-Nederland zien de historische cijfers er iets gunstiger uit.
Daar komt een witte kerst gemiddeld ongeveer eens per elf jaar voor. Daarmee is de kans bijna twee keer zo groot als in sommige westelijke delen van Nederland.
Dat betekent uiteraard niet dat Oost-Nederland dit jaar automatisch meer sneeuw krijgt. Het zijn gemiddelden gebaseerd op historische waarnemingen en geen voorspelling voor december 2026.
Voor de officiële Nederlandse witte kerst maakt het bovendien niet uit hoeveel sneeuw er bijvoorbeeld in Twente of de Achterhoek ligt.
De landelijke beoordeling blijft gebaseerd op de situatie in De Bilt.
Hete zomer zegt weinig
Na een warme of zelfs uitzonderlijk hete zomer wordt regelmatig gedacht dat daar vanzelf een koude winter tegenover moet staan.
Zo eenvoudig werkt het Nederlandse weer echter niet. Een hete zomer betekent niet automatisch dat enkele maanden later een strenge winter volgt.
Het weer in december wordt bepaald door de atmosferische omstandigheden die op dat moment spelen. Denk aan de ligging van hoge- en lagedrukgebieden, de windrichting en de aanvoer van koude of juist zachte lucht.
Voor sneeuw is vervolgens een specifieke combinatie nodig. Er moet neerslag zijn én de temperatuur moet laag genoeg liggen.
Voor een officiële witte kerst komt daar nog een extra voorwaarde bij: de gevallen sneeuw moet lang genoeg blijven liggen.
Voorspellen blijft tot laat lastig
Zelfs wanneer meteorologen in december koud winterweer zien aankomen, kan het spannend blijven tot vlak voor kerst.
Nederland ligt geografisch op een plek waar relatief zachte lucht vanaf de Atlantische Oceaan en koude lucht uit het noorden of oosten elkaar kunnen afwisselen.
Daardoor kan een kleine verandering in een weersysteem grote gevolgen hebben.
Een voorspelde sneeuwzone kan uiteindelijk tientallen of honderden kilometers anders trekken. Temperaturen kunnen iets hoger uitvallen, waardoor sneeuw alsnog regen wordt.
Andersom kan een kleine hoeveelheid koudere lucht er juist voor zorgen dat regen verandert in sneeuw en Nederland onverwacht een winters landschap krijgt.
Daarom heeft het weinig zin om eind september al concrete uitspraken te doen over sneeuw op 25 december.
Klimaat maakt sneeuw ingewikkelder
Ook het Nederlandse klimaat speelt een rol bij de kans op langdurige sneeuw.
Winters zijn gemiddeld zachter geworden, waardoor omstandigheden waarbij sneeuw langere tijd blijft liggen minder vanzelfsprekend zijn.
Dat betekent niet dat stevige sneeuwval niet meer mogelijk is. Ook in een warmer klimaat kunnen koude periodes en winterse extremen voorkomen.
Voor een officiële witte kerst moeten alleen verschillende omstandigheden precies op het juiste moment samenvallen.
Er moet sneeuw vallen, de bodem en lucht moeten koud genoeg zijn en het sneeuwdek moet zowel eerste als tweede kerstdag in De Bilt aanwezig blijven.
Dat verklaart waarom de officiële variant zoveel zeldzamer is dan een losse sneeuwbui ergens tijdens kerst.
Historisch slechts acht witte kersten
Hoe uitzonderlijk zo’n kerst is, blijkt misschien nog wel het duidelijkst uit de lange meetreeks.
Sinds het begin van de metingen in 1901 heeft Nederland slechts acht officiële witte kersten meegemaakt.
Dat aantal is opvallend laag wanneer wordt bedacht hoeveel kerstdagen er sindsdien voorbij zijn gekomen.
Tegelijkertijd zegt het verleden niet precies wat er in 2026 gaat gebeuren. Een statistische kans van 7 procent betekent immers ook dat een witte kerst niet onmogelijk is.
Het blijft alleen een gebeurtenis waarvoor behoorlijk wat meteorologische puzzelstukjes precies goed moeten vallen.
Kerst 2026 blijft nog onzeker
Voorlopig kan dus niemand betrouwbaar zeggen of Nederland op kerstochtend de gordijnen opent en een wit landschap aantreft.
De historische cijfers spreken niet direct in het voordeel van sneeuwliefhebbers. Nederland wacht sinds 2010 op een officiële witte kerst en volgens Weeronline ligt de statistische kans rond de 7 procent.
Regionaal zijn de verschillen bovendien behoorlijk groot. Vooral Oost-Nederland heeft historisch gezien vaker kans op een wit landschap dan het westen.
Maar uiteindelijk wordt pas veel dichter bij kerst duidelijk welke kant het opgaat. Zelfs dan kan een paar graden verschil het onderscheid maken tussen een grauwe regenachtige kerstdag en straten die plotseling onder een laag sneeuw verdwijnen.
Wie droomt van een witte kerst hoeft de hoop dus nog niet op te geven. Alleen is het op basis van de statistieken verstandiger om de slee nog even in de schuur te laten staan.
