Na een zonnige zondag staat Nederland aan de vooravond van een nieuwe hittegolf. De temperaturen lopen de komende dagen razendsnel op en op sommige plaatsen kan het kwik zelfs de 37 graden aantikken. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) houdt daarom het Nationaal Hitteplan van kracht voor het zuidoosten van het land, terwijl het KNMI code geel heeft afgegeven vanwege de extreme warmte.
Voor veel Nederlanders betekent dat genieten van de zon, maar de hoge temperaturen brengen ook serieuze gezondheidsrisico’s met zich mee.
Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen tijdens deze warme dagen in de problemen komen.
Daarnaast kan de hitte ook gevolgen hebben voor het verkeer, de natuur en de waterhuishouding. De combinatie van tropische temperaturen en een toenemende kans op onweersbuien maakt het weerbeeld bovendien extra opvallend.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Hittegolf bereikt Nederland
De opbouw naar de hitte begint al op zondag. De zon schijnt vrijwel de hele dag volop en alleen af en toe trekt wat hoge bewolking over het land. Later op de middag kan plaatselijk een stapelwolk ontstaan, maar op veel regen hoeven Nederlanders niet te rekenen.
De temperatuur stijgt naar ongeveer 26 graden aan de kust en lokaal 31 graden in het binnenland. Daarbij is de zon met zonkracht 6 bijzonder krachtig, waardoor een onbeschermde huid al binnen korte tijd kan verbranden.
Maandag wordt nog warmere lucht vanuit het zuiden aangevoerd. Vrijwel overal in Nederland stijgt de temperatuur tot boven de 30 graden. Van noord naar zuid lopen de maximumtemperaturen uiteen van ongeveer 30 graden tot lokaal zelfs 37 graden.
Vooral in het zuiden en zuidoosten wordt het uitzonderlijk heet, terwijl ook de rest van het land te maken krijgt met een tropische dag.
Nationaal Hitteplan blijft actief
Vanwege de aanhoudende warmte blijft het Nationaal Hitteplan in het zuidoosten van Nederland van kracht. Het RIVM activeert dit plan wanneer meerdere warme dagen achter elkaar worden verwacht en de kans op gezondheidsproblemen bij kwetsbare groepen toeneemt. Het doel is om zorginstellingen, gemeenten, mantelzorgers en inwoners extra alert te maken op de risico’s van extreme hitte.
Het hitteplan richt zich vooral op ouderen, chronisch zieken, jonge kinderen en mensen die veel buiten werken of sporten. Bij langdurige warmte heeft het lichaam meer moeite om af te koelen, waardoor uitdroging en oververhitting sneller kunnen optreden. Juist daarom wordt iedereen opgeroepen extra goed op zichzelf én op kwetsbare mensen in de omgeving te letten.
Waarom hitte gevaarlijk is
Veel mensen onderschatten de impact van extreem warme dagen. Hoewel zonnig weer vaak als prettig wordt ervaren, moet het lichaam bij temperaturen boven de 30 graden hard werken om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Dat gebeurt voornamelijk door te zweten, maar wanneer de temperatuur en luchtvochtigheid hoog zijn, werkt dat natuurlijke koelsysteem steeds minder goed.
Daardoor kan de lichaamstemperatuur oplopen. Wie onvoldoende drinkt of langdurig in de zon verblijft, loopt risico op uitdroging, hitte-uitputting of zelfs een hitteberoerte. Vooral tijdens meerdere tropische dagen achter elkaar stapelt de belasting voor het lichaam zich op.
Ouderen extra kwetsbaar
Ouderen behoren tot de grootste risicogroep tijdens een hittegolf. Naarmate mensen ouder worden, neemt het dorstgevoel af en reageert het lichaam minder goed op warmte. Daardoor drinken veel ouderen ongemerkt te weinig, terwijl hun lichaam juist extra vocht nodig heeft.
Daarnaast gebruiken veel ouderen medicijnen die invloed hebben op de vochtbalans of de bloeddruk. Ook chronische aandoeningen kunnen ervoor zorgen dat het lichaam warmte minder goed verwerkt. Daarom vragen zorgorganisaties en het RIVM om extra aandacht voor alleenwonende ouderen tijdens de warme dagen.
Ook andere groepen lopen risico
Niet alleen ouderen moeten voorzichtig zijn. Ook baby’s, jonge kinderen en mensen met hart- en vaatziekten, longaandoeningen of diabetes kunnen sneller klachten ontwikkelen bij extreme hitte. Hun lichaam heeft vaak meer moeite om de temperatuur te reguleren.
Daarnaast vormen mensen die buiten werken of intensief sporten een belangrijke risicogroep. Door lichamelijke inspanning stijgt de lichaamstemperatuur nog verder, waardoor oververhitting sneller kan ontstaan. Werkgevers worden daarom opgeroepen voldoende drinkwater, schaduw en rustmomenten beschikbaar te stellen.
Drink voldoende water
Het belangrijkste advies tijdens een hittegolf blijft eenvoudig: drink voldoende. Veel mensen wachten tot ze dorst krijgen, maar dan is het lichaam vaak al bezig met uitdrogen. Regelmatig kleine hoeveelheden water drinken helpt om het vochtgehalte op peil te houden.
Alcohol en grote hoeveelheden cafeïne kunnen juist bijdragen aan vochtverlies en zijn daarom minder geschikt tijdens extreem warme dagen. Ook wie geen dorst heeft, doet er verstandig aan verspreid over de dag voldoende water te drinken.
Houd woning koel
Een koele woning maakt tijdens een hittegolf een groot verschil. Het RIVM adviseert om overdag ramen, deuren, gordijnen en zonwering zoveel mogelijk gesloten te houden aan de zonnige zijde van de woning. Daarmee wordt voorkomen dat de warmte binnendringt.
Pas wanneer het buiten in de avond afkoelt, is het verstandig om ramen tegen elkaar open te zetten zodat frisse lucht de woning kan afkoelen. Ventilatoren kunnen daarbij helpen, al bieden ze bij zeer hoge temperaturen soms minder verkoeling dan veel mensen verwachten.
Pas dagelijkse planning aan
Tijdens tropische temperaturen is het verstandig om zware lichamelijke inspanning zoveel mogelijk te vermijden. Het RIVM adviseert om activiteiten bij voorkeur vóór 12.00 uur of juist na 18.00 uur uit te voeren. Op die momenten is de zon minder krachtig en liggen de temperaturen meestal enkele graden lager.
Wie toch naar buiten moet, doet er goed aan lichte kleding te dragen, een pet of hoed op te zetten en regelmatig de schaduw op te zoeken. Ook huisdieren verdienen extra aandacht. Zorg altijd voor voldoende drinkwater en laat honden niet over heet asfalt lopen, omdat dit ernstige brandwonden aan de voetzolen kan veroorzaken.
Maandagavond kans op onweer
Hoewel maandag overdag vooral in het teken staat van extreme hitte, verandert het weerbeeld later op de dag mogelijk flink. Vanaf maandagavond neemt in het oosten en zuidoosten van Nederland de kans op onweersbuien toe. Daarbij zijn ook stevige windstoten mogelijk.
Dergelijke onweersbuien ontstaan vaak wanneer zeer warme lucht botst met koelere lucht. Niet overal zal daadwerkelijk een bui vallen, maar waar dat wel gebeurt, kan het lokaal stevig onweren met veel regen in korte tijd en krachtige windvlagen. Voor mensen die nog onderweg zijn of buiten activiteiten hebben gepland, is het verstandig de weersverwachting goed in de gaten te houden.
Hitte heeft bredere gevolgen
Extreme warmte heeft niet alleen invloed op de gezondheid. Ook het verkeer, de landbouw en de natuur ondervinden de gevolgen van langdurig warm weer. Asfalt kan zachter worden, spoorrails zetten uit en gewassen drogen sneller uit wanneer er weinig neerslag valt.
Daarnaast stijgt tijdens warme dagen het waterverbruik flink. Mensen douchen vaker, vullen zwembaden en sproeien de tuin. Daardoor komt de drinkwatervoorziening op sommige plaatsen extra onder druk te staan, zeker wanneer de droogte langere tijd aanhoudt.
Symptomen serieus nemen
Wie te lang aan hitte wordt blootgesteld, kan verschillende klachten krijgen. Vaak begint dat met hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid of spierkrampen. Ook misselijkheid en overmatig zweten kunnen signalen zijn dat het lichaam moeite heeft om af te koelen.
In ernstigere gevallen kan iemand verward raken, stoppen met zweten of zelfs het bewustzijn verliezen. Dan is direct medische hulp noodzakelijk. Door tijdig verkoeling op te zoeken en voldoende vocht binnen te krijgen, kunnen veel gezondheidsproblemen worden voorkomen.
Voorzichtig de warmste dagen door
De komende dagen lijken voorlopig de warmste van deze zomer te worden. Na een zonnige zondag stijgt de temperatuur maandag vrijwel overal tot boven de 30 graden, met lokaal uitschieters richting 37 graden.
Vooral in het zuiden en zuidoosten is extra voorzichtigheid geboden, terwijl vanaf maandagavond ook onweersbuien voor een onstuimig einde van de hitte kunnen zorgen.
Wie de adviezen van het RIVM opvolgt, voldoende drinkt, de woning koel houdt en zware inspanning vermijdt, verkleint de kans op gezondheidsproblemen aanzienlijk.
Daarnaast kan een simpel telefoontje of bezoekje aan een oudere buur, familielid of kennis tijdens deze tropische dagen een groot verschil maken. Juist tijdens extreme hitte blijkt vaak hoe belangrijk het is om ook een beetje op elkaar te letten.
