De toon richting de Verenigde Staten moet veranderen. Dat is de duidelijke boodschap van Rob Jetten nu de spanningen tussen Europa en de VS verder oplopen.
Volgens Jetten heeft de Europese Unie te lang gekozen voor een voorzichtige en meegaande houding tegenover Donald Trump. Die aanpak heeft volgens hem niets opgeleverd en is zelfs contraproductief gebleken.
Aanleiding voor de harde woorden zijn de recente Amerikaanse importheffingen tegen Europese landen, die Trump heeft ingesteld in het kader van het conflict rond Groenland.
Dat een bondgenoot economische druk uitoefent op Europa noemt Jetten ongekend. In zijn ogen is het moment aangebroken om duidelijke grenzen te trekken.
‘Ongekend gedrag van een bondgenoot’
Jetten spaart Trump niet in zijn analyse. Hij noemt het ongekend dat de Amerikaanse president handelsheffingen inzet tegen Europese bondgenoten om politieke druk uit te oefenen.
Volgens hem is dit geen normale diplomatie meer, maar een vorm van chantagepolitiek.
Daarmee kiest Jetten bewust voor stevige woorden. Hij stelt dat Europa zich niet langer kan veroorloven om dergelijke acties te relativeren of weg te praten. Wie bondgenoten economisch straft omdat politieke eisen niet worden ingewilligd, overschrijdt volgens hem een duidelijke grens.
Waarom Jetten spreekt van falende diplomatie
Een belangrijk punt in Jettens betoog is dat de tot nu toe gebruikte toon richting Trump niet heeft gewerkt. Volgens hem heeft Europa zich jarenlang ingehouden, geprobeerd begrip te tonen en vooral ingezet op diplomatie achter de schermen.
Die aanpak heeft Trump volgens Jetten alleen maar aangemoedigd om verder te gaan. De importheffingen ziet hij als het bewijs dat zachte woorden en voorzichtige signalen niet leiden tot stabiliteit, maar juist tot escalatie.
Europa moet zichzelf serieus nemen
Volgens Jetten is het tijd dat Europa laat zien dat het zichzelf serieus neemt. Dat betekent niet dat de EU een handelsoorlog moet ontketenen, maar wel dat er duidelijke consequenties moeten volgen als grenzen worden overschreden.
Hij pleit ervoor om tegenmaatregelen niet langer uit te sluiten. Niet uit wraak, maar om te laten zien dat Europa bereid is zijn belangen te verdedigen. In zijn woorden: wie geen grenzen stelt, nodigt uit tot meer druk.
Groenland als breekpunt
Het conflict rond Groenland speelt een centrale rol in de spanningen. Trump heeft meerdere keren laten doorschemeren dat hij meer invloed wil op het strategisch gelegen eiland.
Dat Europa en Denemarken daar niet in meegaan, lijkt volgens Jetten een belangrijke reden voor de Amerikaanse heffingen.
Jetten benadrukt dat Groenland geen onderhandelingschip is. Europese landen hebben volgens hem het recht om hun territoriale integriteit en veiligheid serieus te nemen, zonder daar economisch voor te worden gestraft.
Militaire aanwezigheid geen provocatie
In dat kader verdedigt Jetten ook de verkenningsmissies van Europese militairen naar Groenland. Volgens hem is het logisch dat Europa onderzoekt hoe de militaire aanwezigheid kan worden versterkt. Niet om te provoceren, maar om stabiliteit te waarborgen.
Hij wijst erop dat het sturen van militairen geen actie tegen de VS is, maar een signaal dat Europese landen samenwerken binnen bestaande bondgenootschappen. Dat Trump dit aangrijpt om heffingen op te leggen, vindt Jetten onacceptabel.
Steun van Henri Bontenbal
Hoewel Jetten de scherpste woorden gebruikt, staat hij niet alleen. Ook Henri Bontenbal noemt de Amerikaanse acties buitenproportioneel. Hij spreekt van een ‘tamelijk belachelijke’ maatregel en erkent dat Europa tot nu toe erg gematigd heeft gereageerd.
Bontenbal kiest een iets voorzichtiger toon dan Jetten, maar is het inhoudelijk met hem eens dat Europa niet eindeloos kan blijven afwachten. Volgens hem zijn economische tegenmaatregelen een gerechtvaardigd signaal.
Handelsdeal met de VS onder druk
De harde woorden van Jetten passen in een bredere Europese discussie. In het Europees Parlement wordt openlijk gesproken over het uitstellen van een handelsdeal met de Verenigde Staten. Zolang de heffingen boven de markt hangen, willen meerdere fracties geen groen licht geven voor verdere economische samenwerking.
De leider van de grootste fractie in het parlement, Manfred Weber, heeft al aangegeven dat hij vertraging noodzakelijk vindt. Volgens Jetten laat dit zien dat Europa eindelijk bereid is economische macht in te zetten.
Hooggerechtshof als mogelijke uitweg
Op de achtergrond speelt nog een juridische factor. Het Amerikaanse Hooggerechtshof onderzoekt of Trump wel bevoegd is om deze heffingen op te leggen zonder instemming van het Amerikaanse parlement. Er wordt op korte termijn een uitspraak verwacht.
Hoewel Jetten hoopt op duidelijkheid, benadrukt hij dat Europa zich niet afhankelijk moet maken van Amerikaanse interne procedures. Ook als de heffingen juridisch worden teruggedraaid, blijft volgens hem het probleem van Trumps handelspolitiek bestaan.
Gevolgen voor de Nederlandse politiek
De internationale spanningen hebben ook impact op de binnenlandse politiek. Jetten wijst erop dat de situatie laat zien hoe belangrijk het is dat Nederland snel een nieuw kabinet krijgt.
In een wereld waarin geopolitieke spanningen toenemen, kan langdurige politieke stilstand zich volgens hem niet veroorloven.
Hij stelt dat Nederland samen met andere Europese landen een actieve rol moet blijven spelen. Afwachten is geen optie meer.
Is dit Jettens hardste boodschap tot nu toe?
Hoewel Jetten vaker kritisch is geweest op Trump, valt de toon dit keer op. Woorden als ongekend, falend en onacceptabel worden niet licht gebruikt. Daarmee positioneert hij zich nadrukkelijk als voorstander van een assertiever Europa.
Voor zijn achterban is dat geen verrassing. D66 pleit al langer voor een sterker en zelfstandiger Europa. Toch markeren deze uitspraken een duidelijke escalatie in woordgebruik.
Reacties verdeeld
Zoals verwacht leiden de uitspraken tot verdeeldheid. Voorstanders vinden dat Jetten eindelijk zegt wat veel Europeanen denken. Zij zien zijn woorden als noodzakelijk om respect af te dwingen.
Critici waarschuwen juist voor verdere escalatie. Volgens hen kan harde taal de relatie met de VS verder onder druk zetten en economische schade veroorzaken. Jetten erkent dat risico, maar stelt dat niets doen uiteindelijk duurder is.
Conclusie
Rob Jetten laat geen twijfel bestaan over zijn oordeel over Donald Trump. De tijd van zachte woorden is volgens hem voorbij.
Met stevige uitspraken over ongekend gedrag, falende diplomatie en noodzakelijke tegenmaatregelen zet hij de toon voor een harder Europees geluid.
Of die aanpak leidt tot meer stabiliteit of juist tot verdere spanningen, zal de komende periode moeten blijken. Duidelijk is wel dat Jetten bewust kiest voor confrontatie waar hij die nodig acht.
Europa moet volgens hem laten zien waar de grens ligt, ook als dat betekent dat de relatie met Trump verder onder druk komt te staan.
