De kabinetsformatie van 2025 leek eindelijk richting rust en afronding te gaan, maar kreeg deze week een flinke dreun.
Terwijl D66, VVD en CDA een akkoord op hoofdlijnen bereikten, lekten er belangrijke details uit het onderhandelingsakkoord. En dat komt hard aan bij de betrokken partijleiders.
Wat een moment van politieke opluchting had moeten zijn, veranderde plots in schadebeperking.
Niet alleen vanwege de inhoud van de gelekte punten, maar vooral omdat het vertrouwen binnen het formatieproces zichtbaar onder druk kwam te staan.
Akkoord op hoofdlijnen, maar feeststemming blijft uit
Na weken van intensieve onderhandelingen maakten D66, VVD en CDA bekend dat zij het eens zijn geworden over een coalitieakkoord op hoofdlijnen.
De fracties kregen het concept voorgelegd om het intern te bespreken en goed te keuren. De verwachting was dat de presentatie van het akkoord snel zou volgen, met een debat in de Tweede Kamer kort daarna.
Maar van een euforisch moment was nauwelijks sprake. Al snel verschenen er berichten in de media over onderdelen van het akkoord die nog vertrouwelijk hadden moeten blijven. Daarmee werd de aandacht verlegd van inhoud naar het lek zelf.
Gelekte plannen zorgen voor frustratie aan tafel
Volgens berichten die naar buiten kwamen, zou Nederland geen gezamenlijke Europese leningen willen aangaan, wordt het begrotingstekort strak begrensd op maximaal 2 procent en zou er minder worden bezuinigd op de publieke omroep dan eerder gedacht. Inhoudelijk gevoelig, politiek beladen en vooral: voortijdig openbaar.
Partijleiders Rob Jetten en Dilan Yesilgöz reageerden zichtbaar geïrriteerd. Samen met informateur Rianne Letschert gaven zij aan dat het lekken van deze informatie een tegenvaller is voor het proces.
Waar het lek precies zit, is onduidelijk. Wel is bevestigd dat fracties zijn aangesproken op het belang van vertrouwelijkheid.
Vertrouwen onder druk in cruciale fase
Juist nu de formatie in een afrondende fase zit, is vertrouwen essentieel. Fracties moeten zonder druk van buitenaf kunnen discussiëren over de inhoud van het akkoord.
Door de lekken ontstaat er politieke ruis, zowel binnen de partijen als daarbuiten.
Dat zorgt voor extra spanning. Fractieleden stellen vragen, oppositiepartijen reageren op basis van onvolledige informatie en media speculeren over details die nog niet definitief zijn. Dat alles terwijl de onderhandelaars juist rust nodig hebben om de puntjes op de i te zetten.
Laatste overleg en technische aanpassingen
Ondanks de ophef blijven de formerende partijen vasthouden aan de planning. De fracties van D66, VVD en CDA hebben inmiddels laten weten in grote lijnen positief te zijn over het akkoord. Wel worden er nog technische vragen gesteld en worden formuleringen aangescherpt.
Bij de VVD werd gesproken over enkele technische punten die verduidelijking vereisen. D66 gaf aan dat er kleine aanpassingen nodig zijn om teksten scherper te maken. Het CDA verwacht weinig interne weerstand, mede omdat woordvoerders al vroeg bij de onderhandelingen betrokken waren.
Akkoord omvangrijker dan gedacht
Volgens CDA-leider Henri Bontenbal beslaat het akkoord meer dan vijftig pagina’s. Daarmee wordt duidelijk dat het niet slechts om globale afspraken gaat, maar om een uitgebreid beleidsdocument dat grote gevolgen kan hebben voor de komende kabinetsperiode.
Juist bij zo’n omvangrijk akkoord zijn lekken extra gevoelig. Elk detail kan politiek worden uitvergroot, terwijl sommige onderdelen nog in wording zijn of afhankelijk van nadere uitwerking.
Debat in de Kamer en wisseling van rol
De Tweede Kamer staat klaar om het akkoord te bespreken. Het debat staat gepland voor volgende week, waarna een belangrijke rolwissel volgt. Informateur Letschert zal haar taak afronden en plaatsmaken voor formateur Rob Jetten.
Die overgang markeert normaal gesproken een nieuw hoofdstuk in de formatie. Maar door de recente ontwikkelingen hangt er een schaduw over dat moment. De vraag is of het vertrouwen voldoende hersteld is om soepel door te gaan naar de volgende fase.
Oppositie kijkt kritisch toe
Ook oppositiepartijen volgen de ontwikkelingen op de voet. Caroline van der Plas liet weten het minderheidskabinet succes te wensen, maar benadrukte dat slecht beleid op harde oppositie kan rekenen. Andere partijen houden hun kruit nog droog tot het volledige akkoord openbaar is.
De gelekte informatie zorgt er wel voor dat de oppositie zich alvast kan positioneren. Dat verhoogt de druk op de coalitie in wording, nog voordat het kabinet officieel is gepresenteerd.
Waarom deze lekken zo’n grote klap zijn
Lekken zijn niet nieuw in de politiek, maar op dit moment zijn ze extra schadelijk. De formatie draait niet alleen om beleid, maar ook om samenwerking, vertrouwen en stabiliteit. Als vertrouwelijke informatie voortijdig naar buiten komt, wekt dat de indruk van verdeeldheid of interne onrust.
Voor kiezers kan dit het beeld versterken dat politieke processen chaotisch verlopen. Voor de betrokken partijen betekent het extra werk om schade te herstellen en misverstanden recht te zetten.
Op weg naar het bordes, maar niet zonder hobbels
De ambitie is dat het nieuwe kabinet rond 23 februari op het bordes staat. Die deadline is nog haalbaar, maar de weg ernaartoe is hobbeliger geworden. Elk extra incident, elk nieuw lek, kan het proces verder vertragen.
Toch houden de partijleiders vol dat het vertrouwen groot genoeg is om door te pakken. Ze verwachten geen nieuwe lekken en hopen dat de focus snel weer kan verschuiven naar de inhoud van het akkoord.
Een fragiel begin voor een nieuw kabinet
Wat deze episode duidelijk maakt, is hoe fragiel een formatieproces kan zijn, zelfs wanneer er op hoofdlijnen overeenstemming is. De grote klap van de gelekte informatie laat zien dat politieke stabiliteit niet vanzelfsprekend is.
De komende dagen worden cruciaal. Lukt het om de rijen gesloten te houden, het akkoord zorgvuldig te presenteren en het vertrouwen te herstellen? Of blijft de schaduw van deze lekken boven het nieuwe kabinet hangen?
Eén ding staat vast: deze formatie is allesbehalve geruisloos verlopen.
