Een opvallend advies aan het nieuwe kabinet zorgt voor flink wat discussie. Volgens een nieuw rapport zouden salarissen van politici in Nederland de komende jaren fors omhoog moeten. Ministers, wethouders en zelfs gemeenteraadsleden zouden er tot wel 18 procent bij kunnen krijgen. Dat voorstel komt op een gevoelig moment, waarin veel Nederlanders juist geconfronteerd worden met stijgende kosten, bezuinigingen en loonmatiging in andere sectoren.
De vraag ligt nu op tafel: is deze salarisverhoging gerechtvaardigd, of komt dit volledig verkeerd over richting de samenleving?
Adviescollege vindt dat salarissen achterlopen
Het advies komt van het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers (Arpa), een commissie die zich bezighoudt met de arbeidsvoorwaarden van politici. Volgens deze groep is het salaris van politieke ambtsdragers de afgelopen jaren niet meegegroeid met de verantwoordelijkheden en de zwaarte van het werk.
De commissie stelt dat politieke functies complexer zijn geworden dan ooit. Ministers en andere politici moeten omgaan met grote maatschappelijke problemen, constante media-aandacht en steeds hogere verwachtingen van burgers. Daarbij komt dat intimidatie en bedreigingen richting politici de afgelopen jaren aanzienlijk zijn toegenomen.
Volgens het rapport weerspiegelt het huidige salaris die realiteit niet meer.
Opvallende vergelijking met topambtenaren
Een belangrijk punt dat de commissie aanhaalt, is het verschil tussen ministers en topambtenaren. Zo verdient een secretaris-generaal, de hoogste ambtenaar binnen een ministerie, momenteel meer dan een minister. Het salaris van een secretaris-generaal ligt rond de 17.332 euro bruto per maand, terwijl een minister ongeveer 16.220 euro bruto verdient.
Volgens het adviescollege klopt die verhouding niet. De minister is immers politiek eindverantwoordelijk voor het hele ministerie en zou volgens hen ook financieel de hoogste positie moeten hebben.
Dit argument vormt een belangrijke basis voor het voorstel om salarissen van ministers en andere politieke ambtsdragers te verhogen.
Verhogingen tot 18 procent voorgesteld
De voorgestelde salarisverhogingen zijn aanzienlijk. In het rapport wordt gesproken over een gefaseerde stijging over drie jaar. De belangrijkste voorstellen op een rij:
Ministers en staatssecretarissen: ongeveer 15 procent salarisverhoging
Wethouders en gemeenteraadsleden in grote gemeenten: tot 18 procent
Tweede Kamerleden: ongeveer 12 procent
Raadsleden in kleinere gemeenten: ongeveer 10 procent
De verhogingen zouden stapsgewijs worden ingevoerd, bijvoorbeeld via jaarlijkse stijgingen van ongeveer 5 tot 6 procent.
Volgens het adviescollege is dit nodig om de salarissen weer in lijn te brengen met vergelijkbare functies en verantwoordelijkheden.
Werk van politici volgens rapport zwaarder dan ooit
Een belangrijk argument in het rapport is dat het werk van politici de afgelopen jaren aanzienlijk is veranderd. Politieke ambtsdragers staan onder constante druk, zowel vanuit de media als vanuit de samenleving.
Social media speelt daarbij een grote rol. Politici zijn zichtbaarder dan ooit en krijgen vaker te maken met kritiek, intimidatie en bedreigingen. Dat zorgt voor extra mentale belasting en maakt het werk volgens de commissie zwaarder dan voorheen.
Daarnaast zijn de politieke dossiers complexer geworden. Denk aan onderwerpen zoals stikstof, migratie, klimaat en internationale conflicten. Deze vraagstukken vereisen intensieve besluitvorming en brengen grote verantwoordelijkheden met zich mee.
Volgens de commissie moet dat ook terug te zien zijn in de beloning.
Politieke functie kent weinig zekerheid
Een ander opvallend punt in het rapport is dat politici weinig baanzekerheid hebben. Anders dan bij reguliere banen kan een politieke functie abrupt eindigen, bijvoorbeeld na verkiezingen of een kabinetsval.
Dat betekent dat politici minder zekerheid hebben over hun toekomst dan veel andere werknemers. Volgens het adviescollege moet daar rekening mee worden gehouden bij het bepalen van de arbeidsvoorwaarden.
Daarom pleit de commissie ook voor betere regelingen rondom terugkeer naar de arbeidsmarkt na een politieke functie.
Advies komt op gevoelig moment
Het voorstel zorgt voor extra discussie omdat het komt op een moment waarop andere groepen juist te maken hebben met loonmatiging en bezuinigingen. In sommige sectoren worden salarissen bevroren, terwijl er tegelijkertijd wordt gekeken naar besparingen op zorg, sociale zekerheid en andere voorzieningen.
Dat maakt het voorstel politiek gevoelig. Veel mensen vragen zich af of dit het juiste moment is voor salarisverhogingen voor politici.
De commissie erkent dat dit debat gevoelig ligt, maar benadrukt dat goede beloning nodig is om politieke functies aantrekkelijk te houden.
Volgens commissie belangrijk voor kwaliteit van bestuur
Het adviescollege stelt dat adequate beloning essentieel is voor goed bestuur. Als salarissen achterblijven, kan dat ervoor zorgen dat minder mensen bereid zijn om politieke functies te vervullen.
Volgens de commissie is het belangrijk dat politieke functies aantrekkelijk blijven voor gekwalificeerde kandidaten. Anders bestaat het risico dat talentvolle mensen afhaken of niet eens overwegen om de politiek in te gaan.
De commissie noemt dit een investering in de kwaliteit van het bestuur.
Niet alle politieke functies krijgen verhoging
Opvallend is dat niet alle politieke functies een salarisverhoging zouden krijgen. Zo stelt het adviescollege voor dat commissarissen van de Koning juist iets minder zouden moeten verdienen.
Momenteel ontvangen zij een salaris op ministers-niveau, maar volgens het rapport zou dit beter passen bij het salaris van een staatssecretaris.
Dit laat zien dat het advies niet alleen gericht is op verhogingen, maar ook op het herzien van bestaande verhoudingen.
Besluit ligt uiteindelijk bij het nieuwe kabinet
Het advies is inmiddels overhandigd aan het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het nieuwe kabinet zal uiteindelijk moeten beslissen of het voorstel wordt overgenomen.
Dat betekent dat er nog niets definitief is. Het rapport vormt een advies, geen verplichting.
Toch is duidelijk dat dit onderwerp de komende tijd een belangrijk punt van discussie zal zijn, zowel in Den Haag als daarbuiten.
Discussie raakt aan groter maatschappelijk gevoel
De discussie over salarissen van politici raakt aan een breder maatschappelijk gevoel. Veel mensen ervaren financiële druk door stijgende kosten van levensonderhoud, terwijl tegelijkertijd gesproken wordt over salarisverhogingen voor politieke functies.
Dat contrast zorgt voor emotionele reacties en verdeeldheid.
Voorstanders wijzen op de verantwoordelijkheden en druk van politieke functies. Tegenstanders vinden dat politici juist het goede voorbeeld moeten geven in tijden van bezuinigingen.
Conclusie: gevoelig voorstel met grote impact
Het voorstel om salarissen van politici tot 18 procent te verhogen heeft direct geleid tot discussie. Volgens het adviescollege is de verhoging noodzakelijk om de beloning in lijn te brengen met verantwoordelijkheden en om politieke functies aantrekkelijk te houden.
Tegelijkertijd komt het voorstel op een moment waarop veel andere sectoren onder druk staan, wat het debat extra gevoelig maakt.
De uiteindelijke beslissing ligt bij het nieuwe kabinet. Of de salarissen daadwerkelijk stijgen, zal afhangen van politieke keuzes en maatschappelijke reacties.
Wat vaststaat, is dat dit onderwerp voorlopig nog volop besproken zal worden en dat het vertrouwen in de politiek en de perceptie van rechtvaardigheid daarbij een grote rol zullen spelen.
