Een opvallende uitspraak van de Raad van State zorgt voor discussie rond activist Frank van der Linde. De activist, die regelmatig betrokken is bij demonstraties rond Palestina, klimaat en de strijd tegen rechts-extremisme, ontvangt forse bedragen aan schadevergoedingen omdat overheidsinstanties te laat reageren op juridische verzoeken over de verwerking van zijn persoonsgegevens.
Volgens de meest recente uitspraak heeft Van der Linde dit jaar al duizenden euro’s ontvangen. Zelf benadrukt hij dat het niet om inkomen of salaris gaat, maar om compensatie voor schade doordat procedures te lang duren. Toch springt het bedrag in het oog: omgerekend komt hij in de eerste vijf maanden van het jaar uit op gemiddeld ongeveer 2600 euro per maand.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Duizenden euro’s aan schadevergoedingen
De Raad van State behandelde eind april vier zaken van Van der Linde die waren samengevoegd. Voor die vier procedures krijgt hij uiteindelijk één vergoeding van 3000 euro.
Opvallend is dat de Raad van State in de uitspraak ook vermeldt dat Van der Linde eerder dit jaar al 10.000 euro aan vergoedingen heeft ontvangen. Daarmee komt het totaal op 13.000 euro in ongeveer vijf maanden tijd.
Omgerekend betekent dat gemiddeld zo’n 2600 euro per maand. Dat is een bedrag waar veel mensen een volledige werkweek voor moeten draaien. Toch maakt Van der Linde bezwaar tegen het beeld dat dit zijn inkomen zou zijn.
Volgens hem gaat het nadrukkelijk om vergoedingen voor geleden schade.
Geen salaris maar schadevergoeding
Van der Linde erkent dat de bedragen flink oplopen, maar vindt de manier waarop daarover wordt gesproken niet altijd eerlijk. Hij stelt dat hij geen loon ontvangt voor zijn juridische strijd en dat hij de regels niet zelf heeft bedacht.
De vergoedingen ontstaan doordat overheidsinstanties volgens hem te lang doen over verzoeken die hij indient. Wanneer de wettelijke of redelijke termijn wordt overschreden, kan hij bij de rechter om compensatie vragen.
De hoogte daarvan is volgens de gebruikte regeling doorgaans 500 euro per zes maanden vertraging. Wanneer verschillende procedures lang blijven liggen, kan het totaalbedrag daardoor snel oplopen.
Van der Linde ziet dat vooral als een gevolg van traag handelen door overheid en rechtspraak, niet als een verdienmodel.
Veel procedures tegen de overheid
De zaken draaien vooral om verzoeken over persoonsgegevens en informatie. Van der Linde maakt daarbij gebruik van verschillende wetten.
Het gaat onder meer om rectificatieverzoeken, verwijderingsverzoeken en inzageverzoeken op basis van de Algemene verordening gegevensbescherming, beter bekend als de AVG. Ook de Wet politiegegevens en de Wet open overheid spelen een rol in verschillende procedures.
Wanneer Van der Linde vindt dat informatie over hem onjuist wordt verwerkt, te lang wordt bewaard of niet wordt verstrekt, dient hij een formeel verzoek in. Als daarop niet op tijd wordt gereageerd, volgt geregeld een nieuwe juridische stap.
Juist doordat zoveel zaken naast elkaar lopen, stapelen ook de mogelijke schadevergoedingen zich op.
Raad van State noemt tientallen zaken
Volgens de Raad van State is inmiddels in ruim veertig zaken van Van der Linde uitspraak gedaan. Daarnaast zouden er nog ongeveer dertig procedures op behandeling wachten.
Dat betekent dat er een uitzonderlijk groot aantal bestuursrechtelijke zaken rond één persoon loopt. Van der Linde bestrijdt overigens dat de aantallen precies zo liggen als de Raad van State ze presenteert.
Hij vindt bovendien dat er te weinig aandacht is voor de uitspraken waarin hij juist gelijk krijgt. Volgens hem ontstaat daardoor een eenzijdig beeld alsof hij alleen maar procedures zou starten om geld te ontvangen.
Zelf benadrukt hij dat hij regelmatig juridische zaken wint en dat overheidsinstanties volgens hem dus ook daadwerkelijk fouten maken.
Conflict met overheid duurt al jaren
Van der Linde spreekt zelf van een groot conflict met de overheid, of zoals hij het noemt: met het systeem. Wanneer hij vindt dat instanties hem niet correct behandelen, dient hij klachten en verzoeken in.
Volgens hem is het probleem vooral dat die klachten vervolgens te lang blijven liggen. Daardoor ontstaan nieuwe procedures over vertraging, termijnen en schadevergoeding.
Van der Linde stelt dat het bedrag veel lager zou zijn geweest wanneer rechtbanken en de Raad van State sneller tot uitspraken waren gekomen. Volgens hem ligt de oorzaak van de hoge vergoedingen dus juist bij de trage afhandeling.
De juridische strijd lijkt daarmee zichzelf deels in stand te houden. Een verzoek leidt tot vertraging, vertraging leidt tot een claim en die claim leidt vervolgens weer tot een nieuwe procedure.
Is dit een verdienmodel?
Het hoge bedrag roept automatisch de vraag op of juridische procedures voor Van der Linde inmiddels een soort verdienmodel zijn geworden.
Zelf wijst hij die suggestie af. Hij benadrukt dat schadevergoedingen geen salaris zijn en dat hij geen invloed heeft op de hoogte van de bedragen die worden toegekend.
Tegelijkertijd valt moeilijk te ontkennen dat de totale vergoedingen inmiddels aanzienlijk zijn. Een gemiddelde van ongeveer 2600 euro per maand over een periode van vijf maanden is financieel gezien fors.
Daarmee ontstaat een interessante juridische en maatschappelijke discussie. Moet iemand die vaak procedeert minder compensatie krijgen omdat er veel zaken lopen, of moet iedere overschrijding van een redelijke termijn afzonderlijk worden beoordeeld?
De wet maakt in principe geen onderscheid op basis van hoe vaak iemand procedeert.
AVG speelt grote rol
Een belangrijk deel van de procedures draait om de AVG. Die Europese privacywet geeft burgers uitgebreide rechten over de verwerking van hun persoonsgegevens.
Mensen mogen onder andere vragen welke gegevens een organisatie over hen heeft opgeslagen. Ze kunnen ook verzoeken om fouten te corrigeren of bepaalde gegevens te verwijderen wanneer daar juridische grond voor bestaat.
Overheidsinstanties moeten dergelijke verzoeken binnen vastgestelde termijnen behandelen. Wanneer dat niet gebeurt, kunnen uiteindelijk juridische procedures volgen.
Van der Linde maakt intensief gebruik van die mogelijkheden. Zijn confrontaties met politie, gemeenten en andere overheidsorganisaties zorgen ervoor dat er relatief veel gegevens over hem worden verwerkt, wat vervolgens weer tot nieuwe informatieverzoeken kan leiden.
Activisme leidt tot veel registraties
Van der Linde is al jarenlang actief bij demonstraties en politieke acties. Hij laat zich onder meer zien bij protesten rond Palestina, klimaatbeleid en extreemrechts.
Bij demonstraties kan contact ontstaan met politie en gemeente. Daardoor kunnen persoonsgegevens worden geregistreerd, bijvoorbeeld in politiedossiers of bestuurlijke systemen.
Wanneer een activist vervolgens wil weten wat precies over hem is vastgelegd, kan hij gebruikmaken van zijn recht op inzage. Als hij vindt dat informatie niet klopt, kan hij om correctie of verwijdering vragen.
Dat verklaart deels waarom de juridische strijd rond Van der Linde zo omvangrijk is geworden. Zijn activisme en zijn juridische procedures lopen in veel gevallen direct in elkaar over.
Ook nieuwe strafzaak zorgt voor conflict
Naast de bestuursrechtelijke procedures speelt er nog een andere kwestie. Van der Linde kreeg onlangs samen met acht anderen te maken met een beslissing van het Openbaar Ministerie na een protest tijdens de Dodenherdenking op 4 mei.
Tijdens die herdenking hield hij een bord omhoog met de tekst ‘Nooit meer is nu’. Volgens de beschikbare informatie weigerde hij vervolgens politie-instructies op te volgen om naar een andere locatie te gaan.
Daarna kreeg hij volgens de berichtgeving een aantekening op zijn strafblad zonder dat er eerst een rechtszaak had plaatsgevonden. Ook tegen die beslissing wordt verzet aangetekend.
De zaak past in het bredere patroon van conflicten tussen Van der Linde en overheidsinstanties. Vrijwel iedere beslissing waarbij hij het niet eens is met de overheid lijkt uiteindelijk juridisch te worden aangevochten.
Strafblad zonder rechtszaak roept vragen op
Dat iemand een strafblad kan krijgen zonder voorafgaande rechtszaak klinkt voor veel mensen opmerkelijk, maar binnen het Nederlandse strafrecht kan een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie gevolgen hebben voor de justitiële documentatie.
Daarbij is het wel mogelijk om in verzet te gaan. In dat geval kan de zaak alsnog aan een rechter worden voorgelegd.
Volgens de aangeleverde informatie wordt de beslissing rond Van der Linde inderdaad aangevochten. Daarmee staat dus nog niet definitief vast hoe die kwestie uiteindelijk juridisch afloopt.
Het is belangrijk dat onderscheid te maken. Dat een beslissing is genomen door het Openbaar Ministerie betekent niet automatisch dat alle feiten uiteindelijk door een rechter zijn vastgesteld.
Discussie over grenzen van procederen
De zaak legt een breder probleem bloot binnen het bestuursrecht. Burgers hebben het recht om procedures te starten wanneer zij vinden dat de overheid fouten maakt, maar grote aantallen zaken kunnen de rechtspraak ook zwaar belasten.
Daarom ontstaat regelmatig discussie over mensen die zeer vaak procederen. Tegelijkertijd mag een burger niet worden benadeeld simpelweg omdat hij vaak gebruikmaakt van wettelijke rechten.
In het geval van Van der Linde lijkt juist die spanning zichtbaar. Aan de ene kant gaat het om tientallen procedures en forse schadevergoedingen. Aan de andere kant benadrukt hij dat hij geregeld gelijk krijgt en dat de overheid dus ook daadwerkelijk tekortschiet.
De Raad van State moet daardoor telkens kijken naar de individuele juridische vraag en kan niet simpelweg zeggen dat iemand te vaak procedeert.
Bedragen blijven waarschijnlijk onderwerp van discussie
Zolang er nieuwe procedures lopen, kan het totaal aan schadevergoedingen verder oplopen. De Raad van State noemt immers nog tientallen zaken die niet zijn afgerond.
Dat betekent overigens niet automatisch dat Van der Linde in al die zaken opnieuw geld zal krijgen. Iedere procedure moet afzonderlijk worden beoordeeld en een vergoeding wordt alleen toegekend wanneer daar juridisch aanleiding voor bestaat.
Wel is duidelijk dat de huidige bedragen de aandacht trekken. 13.000 euro in vijf maanden tijd is aanzienlijk, zeker omdat het niet voortkomt uit één grote schadeclaim maar uit een reeks procedures over termijnen en gegevensverwerking.
Daardoor blijft de vraag hangen of het systeem precies functioneert zoals bedoeld.
Van der Linde wijst naar overheid
Zelf ziet Van der Linde weinig reden om zijn werkwijze aan te passen. Volgens hem moet vooral de overheid zorgen dat verzoeken sneller en correcter worden behandeld.
Als instanties binnen de gestelde termijnen zouden reageren, zouden veel claims volgens hem überhaupt niet ontstaan. Vanuit dat perspectief ziet hij de vergoedingen als een prikkel voor de overheid om haar administratie op orde te krijgen.
Critici kunnen daar tegenover stellen dat het grote aantal verzoeken en procedures juist extra druk op diezelfde instanties legt. Daarmee ontstaat een soort kip-en-eidiscussie: veroorzaken de vele procedures vertraging, of zijn de procedures juist een gevolg van slechte en trage afhandeling?
Een eenvoudig antwoord is daar niet op te geven.
Opvallende zaak blijft discussie oproepen
De uitspraak van de Raad van State maakt vooral duidelijk hoe groot het juridische dossier rond Frank van der Linde inmiddels is geworden. Ruim veertig afgehandelde zaken, tientallen procedures die volgens de Raad van State nog lopen en in slechts enkele maanden tijd 13.000 euro aan schadevergoedingen vormen een uitzonderlijke situatie.
Van der Linde benadrukt dat hij dit geld niet als inkomen beschouwt, maar als compensatie omdat zijn rechten volgens hem niet tijdig worden gerespecteerd. Tegelijkertijd is het begrijpelijk dat de bedragen maatschappelijke vragen oproepen, zeker wanneer ze omgerekend vergelijkbaar zijn met een modaal maandinkomen.
De kern van de discussie ligt uiteindelijk niet alleen bij één activist. De zaak draait ook om de manier waarop de overheid omgaat met persoonsgegevens, wettelijke termijnen en burgers die zeer actief gebruikmaken van hun juridische rechten.
Zolang die procedures blijven lopen en instanties termijnen blijven overschrijden, lijkt het erop dat Frank van der Linde nog wel even in de rechtszaal te vinden zal zijn. En zolang rechters vinden dat vertraging daadwerkelijk tot schadevergoeding moet leiden, kunnen ook de bedragen verder oplopen.
