De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maakt zich ernstige zorgen over een nieuwe uitbraak van ebola in Centraal-Afrika. Volgens recente meldingen zijn inmiddels meer dan 130 mensen overleden en zijn honderden anderen mogelijk besmet geraakt.
Vooral de snelheid waarmee nieuwe gevallen worden ontdekt zorgt voor onrust onder gezondheidsinstanties.
De uitbraak speelt zich vooral af in delen van Congo, maar inmiddels zijn ook besmettingen vastgesteld in buurland Oeganda.
Daardoor groeit de vrees dat het virus zich verder verspreidt buiten de oorspronkelijke regio. Gezondheidsdeskundigen volgen de situatie op de voet, omdat eerdere ebola-uitbraken lieten zien hoe snel het virus zich kan uitbreiden wanneer het niet op tijd wordt ingedamd.
Dodental stijgt snel en experts maken zich zorgen
Volgens gezondheidsautoriteiten zijn er momenteel minstens 131 bevestigde overlijdens gelinkt aan de uitbraak. Daarnaast wordt gesproken over honderden verdachte besmettingen. Dat aantal is de afgelopen dagen sterk gestegen.
Eerder werd nog melding gemaakt van ongeveer 300 verdachte gevallen, maar inmiddels liggen die cijfers aanzienlijk hoger.
Experts denken dat de werkelijke omvang mogelijk groter is dan nu bekend. In gebieden waar gezondheidszorg beperkt is, worden besmettingen soms pas laat opgemerkt. Daardoor kan het virus zich ongemerkt verspreiden voordat maatregelen genomen worden.
Juist die onzekerheid maakt de situatie extra gevoelig. Wanneer besmettingen sneller oplopen dan verwacht, ontstaat er druk op ziekenhuizen, zorgpersoneel en internationale hulporganisaties.
WHO noemt situatie uiterst zorgwekkend
De Wereldgezondheidsorganisatie spreekt inmiddels openlijk van grote zorgen over de uitbraak. Volgens de organisatie komen meerdere risicofactoren tegelijk samen. Dat vergroot de kans op verdere verspreiding aanzienlijk.
Onder meer deze factoren spelen volgens deskundigen mee:
- Besmettingen in dichtbevolkte gebieden
- Zorgmedewerkers die zelf ziek worden
- Veel grensverkeer tussen landen
- Tekorten aan behandelingen en vaccins
Wanneer besmettingen plaatsvinden in gebieden waar veel mensen reizen, wordt het lastiger om verspreiding te stoppen. Zeker wanneer patiënten grenzen oversteken voordat symptomen worden herkend.
Deze ebola-variant baart extra zorgen
Wat de situatie volgens artsen nog zorgwekkender maakt, is het type virus dat nu circuleert. De huidige uitbraak zou worden veroorzaakt door het zogeheten Bundibugyo-virus. Dat is een minder voorkomende variant van ebola waarvoor op dit moment geen goedgekeurd vaccin beschikbaar is.
Bij eerdere ebola-uitbraken konden vaccins helpen om verdere verspreiding af te remmen. In dit geval ligt dat ingewikkelder.
Daardoor zijn gezondheidsinstanties afhankelijk van snelle opsporing, isolatie van patiënten en medische ondersteuning om het virus onder controle te krijgen.
Ook besmettingen vastgesteld buiten Congo
Hoewel de meeste gevallen momenteel in Congo worden gemeld, is inmiddels ook in Oeganda een besmetting vastgesteld. Daar werd eveneens melding gemaakt van een sterfgeval.
Onder de patiënten bevindt zich volgens berichten ook een Amerikaanse arts die eerder werkte in een ziekenhuis waar ebolapatiënten werden behandeld.
Dat voedt zorgen over verdere internationale verspreiding. Hoe meer grensoverschrijdend verkeer plaatsvindt, hoe moeilijker het wordt om besmettingen volledig in kaart te brengen.
Uitbraak mogelijk eerder begonnen dan gedacht
Volgens gezondheidsdiensten kan de eerste besmette patiënt al eind april zijn overleden. Dat gebeurde vermoedelijk in de Congolese stad Bunia. Daarna zou het lichaam zijn verplaatst naar een andere regio, wat mogelijk bijdroeg aan verdere verspreiding.
In sommige gebieden spelen culturele gebruiken rond begrafenissen een belangrijke rol. Omdat overleden patiënten nog besmettelijk kunnen zijn, ontstaan juist daar soms nieuwe infecties.
Dat gebeurde ook bij eerdere ebola-uitbraken.
Virus werd aanvankelijk niet direct herkend
Een ander probleem: de uitbraak werd volgens berichten niet meteen als ebola geïdentificeerd. Lokale laboratoria testten eerst op andere, bekendere varianten van het virus. Die uitslagen waren negatief. Daardoor werd aanvankelijk gedacht aan andere ziekten.
Pas nadat meer mensen overleden en zorgmedewerkers ziek werden, volgde uitgebreider onderzoek. Uiteindelijk kwam half mei de eerste officiële bevestiging van ebola.
Die vertraging kan gevolgen hebben gehad voor verdere verspreiding.
Zo verspreidt ebola zich
Ebola behoort tot de gevaarlijkste virussen ter wereld. Besmetting vindt plaats via direct contact met lichaamsvloeistoffen van geïnfecteerde personen. Denk aan:
- Bloed
- Speeksel
- Braaksel
- Sperma
- Andere lichaamsvloeistoffen
Daardoor verspreidt het virus zich vaak snel binnen gezinnen, zorginstellingen en gemeenschappen.
De eerste symptomen lijken vaak onschuldig
Een lastig punt bij ebola is dat de eerste klachten sterk lijken op andere ziektes. Daardoor wordt het virus soms pas laat herkend.
Vroege symptomen kunnen bestaan uit:
- Hoge koorts
- Extreme vermoeidheid
- Ernstige hoofdpijn
- Spierpijn
- Keelpijn
- Verlies van eetlust
Dat maakt verwarring met bijvoorbeeld griep of malaria mogelijk.
Later kunnen ernstige complicaties ontstaan
Wanneer de ziekte zich verder ontwikkelt, kunnen klachten veel ernstiger worden. Patiënten kunnen last krijgen van hevige diarree, uitdroging, orgaanproblemen en bloedingen. In zware gevallen treedt overlijden vaak op door orgaanfalen of shock.
Volgens artsen kan snelle medische behandeling de overlevingskans vergroten. Ondersteunende zorg, vochttoediening en isolatie spelen daarbij een grote rol.
Grootste angst: verdere verspreiding naar andere landen
Waar gezondheidsorganisaties nu vooral bang voor zijn, is uitbreiding naar dichtbevolkte gebieden of andere landen. Door veel reisverkeer tussen Congo, Oeganda en omliggende regio’s blijft het risico aanwezig dat nieuwe besmettingen opduiken.
Zolang er geen breed beschikbare behandeling of effectief vaccin bestaat voor deze specifieke variant, blijft de situatie volgens deskundigen onzeker.
De komende weken worden daarom cruciaal. Als het aantal besmettingen blijft stijgen, kunnen internationale gezondheidsorganisaties extra maatregelen nemen om verspreiding tegen te gaan.
Voorlopig lijkt één ding duidelijk: de WHO kijkt met grote bezorgdheid naar de ontwikkeling van deze uitbraak, terwijl de wereld opnieuw wordt herinnerd aan hoe gevaarlijk ebola nog altijd kan zijn.
