De positie van de Russische president Vladimir Poetin lijkt verder onder druk te komen staan. Nieuwe cijfers wijzen erop dat het vertrouwen in de Russische leider is gedaald naar het laagste niveau sinds het begin van de grootschalige oorlog in Oekraïne.
Opvallend genoeg zijn juist de meest gevoelige cijfers plotseling verdwenen van de website van een Russisch staatsinstituut.
Dat zorgt voor nieuwe vragen over de werkelijke steun voor Poetin binnen Rusland. Terwijl de oorlog voortduurt, de economie onder druk staat en steeds meer Russen de gevolgen van het conflict voelen, lijkt het vertrouwen in het Kremlin langzaam af te brokkelen.
Vertrouwen in Poetin bereikt dieptepunt
Volgens cijfers van het Russische onderzoeksinstituut VCIOM bereikte het vertrouwen in Vladimir Poetin begin april een opvallend laag niveau. In een zogenoemde open peiling gaf nog maar 29,5 procent van de ondervraagden spontaan aan vertrouwen te hebben in de president.
Dat percentage is opvallend omdat het het laagste niveau zou zijn sinds de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022. Sindsdien presenteerde het Kremlin zich jarenlang als stabiel en populair, maar de nieuwste cijfers laten een ander beeld zien.
Voor veel analisten is vooral de manier waarop de peiling wordt uitgevoerd interessant. Bij een open vraag mogen mensen zelf aangeven welke politici zij vertrouwen. Juist daar blijkt de steun voor Poetin aanzienlijk lager te liggen dan bij andere onderzoeken.
Groot verschil tussen open en gesloten peilingen
De Russische overheid gebruikt verschillende methoden om de publieke opinie te meten.
Bij een gesloten peiling krijgen deelnemers rechtstreeks de vraag of zij vertrouwen hebben in Vladimir Poetin. In die onderzoeken scoort de president traditioneel veel hoger.
Zo lag zijn vertrouwensscore in dezelfde periode volgens gesloten peilingen nog rond de 73,8 procent.
Dat enorme verschil roept vragen op. Critici wijzen erop dat mensen bij een directe vraag mogelijk anders antwoorden dan wanneer zij volledig vrij mogen kiezen welke politicus zij vertrouwen.
Juist daarom wordt de open peiling door veel onderzoekers gezien als een belangrijke graadmeter voor de werkelijke populariteit van politieke leiders.
Gevoelige cijfers plotseling verdwenen
Wat de situatie nog opmerkelijker maakt, is dat de open vertrouwenscijfers sinds april niet meer zijn gepubliceerd.
Normaal gesproken brengt het staatsinstituut iedere maand nieuwe resultaten naar buiten. Maar sinds de bekendmaking van de cijfers over maart is het stil gebleven.
De resultaten van april en mei zijn nergens terug te vinden.
Dat zorgt voor speculaties onder politieke analisten en onafhankelijke media. Zij vragen zich af of de Russische autoriteiten bewust terughoudend zijn geworden met het publiceren van cijfers die mogelijk een negatief beeld schetsen van de steun voor Poetin.
Officieel is er geen verklaring gegeven voor het verdwijnen van de gegevens.
Oorlog in Oekraïne blijft grote rol spelen
De afnemende populariteit van Poetin lijkt nauw samen te hangen met de situatie in Oekraïne.
Wat ooit werd gepresenteerd als een snelle militaire operatie is inmiddels uitgegroeid tot een langdurig conflict dat al jaren duurt. De oorlog kost Rusland enorme bedragen en heeft ook op sociaal en economisch vlak grote gevolgen.
Veel Russische gezinnen hebben te maken gekregen met familieleden die naar het front zijn gestuurd. Daarnaast blijven berichten verschijnen over zware verliezen aan Russische zijde.
Hoewel onafhankelijke cijfers moeilijk te verifiëren zijn, groeit het gevoel dat de oorlog langer duurt en meer kost dan aanvankelijk werd verwacht.
Russische economie onder druk
Naast de oorlog speelt ook de economische situatie een belangrijke rol.
Ondanks pogingen van het Kremlin om stabiliteit uit te stralen, merken veel Russen de gevolgen van sancties, inflatie en stijgende prijzen.
Boodschappen, huisvesting en dagelijkse uitgaven zijn de afgelopen jaren duurder geworden. Vooral gezinnen met een lager inkomen voelen die druk steeds sterker.
Experts wijzen erop dat economische zorgen vaak rechtstreeks invloed hebben op het vertrouwen in politieke leiders.
Wanneer mensen merken dat hun koopkracht afneemt, groeit doorgaans ook de kritiek op de regering.
Steeds meer tekenen van oorlogsmoeheid
Analisten spreken inmiddels openlijk over een groeiende oorlogsmoeheid binnen Rusland.
Na jaren van conflict lijkt een deel van de bevolking minder enthousiast over de voortdurende militaire inspanningen. Vooral jongeren en inwoners van grote steden zouden zich steeds vaker afvragen hoe lang de oorlog nog zal duren.
Daar komt bij dat internetbeperkingen en strengere controle op informatie voor frustratie zorgen.
Hoewel openlijke kritiek op de regering in Rusland risico’s met zich mee kan brengen, wijzen verschillende signalen erop dat het draagvlak niet meer zo vanzelfsprekend is als enkele jaren geleden.
Tegenslagen aan het front
Ook op militair vlak krijgt Rusland te maken met uitdagingen.
Volgens verschillende internationale analyses heeft Oekraïne de afgelopen periode terreinwinst geboekt op meerdere fronten. Dat maakt het voor het Kremlin moeilijker om het beeld van een succesvolle militaire campagne vast te houden.
Daarnaast blijven berichten verschijnen over tekorten aan personeel en problemen bij de werving van nieuwe militairen.
Hoewel Rusland nog altijd over aanzienlijke militaire middelen beschikt, neemt de druk toe naarmate de oorlog langer duurt.
Kremlin probeert controle te behouden
Ondanks de dalende cijfers blijft het Kremlin benadrukken dat Poetin nog steeds brede steun geniet.
De wekelijkse goedkeuringscijfers die wel worden gepubliceerd laten zien dat een meerderheid van de Russen de president officieel blijft steunen.
Toch zien waarnemers een duidelijk verschil tussen officiële communicatie en signalen uit de samenleving.
Juist het verdwijnen van bepaalde peilingen voedt het vermoeden dat negatieve ontwikkelingen minder zichtbaar worden gemaakt.
Dat leidt tot discussies over transparantie en de betrouwbaarheid van officiële cijfers uit Rusland.
Wat betekent dit voor Poetin?
Hoewel Vladimir Poetin nog altijd stevig aan de macht zit, laten de nieuwste ontwikkelingen zien dat zijn positie niet onaantastbaar is.
De combinatie van economische problemen, oorlogsmoeheid, militaire tegenvallers en dalende vertrouwenscijfers vormt een uitdaging voor het Kremlin.
Voorlopig lijkt er geen direct gevaar voor zijn machtspositie, maar de signalen wijzen erop dat het enthousiasme onder delen van de bevolking afneemt.
Juist daarom wordt met veel belangstelling gekeken naar toekomstige peilingen. De grote vraag is of het vertrouwen verder zal dalen of dat het Kremlin erin slaagt de steun weer te herstellen.
Eén ding lijkt duidelijk: de oorlog in Oekraïne heeft niet alleen gevolgen op het slagveld, maar ook voor de populariteit van de man die het conflict ooit begon. Terwijl de strijd voortduurt, groeit de aandacht voor wat er achter de schermen in Rusland gebeurt en hoeveel vertrouwen de bevolking nog werkelijk heeft in haar president.
