De kans is groot dat veel Nederlanders de komende jaren meer gaan betalen voor een simpel kratje bier. Waar de aandacht nu vooral uitgaat naar een nieuwe suikertaks op frisdrank en andere suikerhoudende producten, blijkt uit nieuwe plannen dat ook bier mogelijk geraakt wordt door de maatregelen van het kabinet-Jetten. En dat terwijl bier nauwelijks suiker bevat.
Het idee achter de suikertaks is volgens het kabinet helder: Nederlanders moeten worden gestimuleerd om gezonder te eten en drinken. Tegelijkertijd moet de belasting jaarlijks honderden miljoenen euro’s opleveren voor de staatskas. Maar nu blijkt dat de gevolgen mogelijk veel verder reiken dan alleen frisdrank, vruchtensappen en snoepgoed.
Voor bierliefhebbers kan dat een onaangename verrassing worden. Volgens berekeningen zou een krat bier in de toekomst zomaar tussen de 70 cent en ruim 1 euro duurder kunnen worden. Dat klinkt misschien niet direct schokkend, maar voor huishoudens die regelmatig bier kopen kan dat op jaarbasis flink oplopen.
De discussie zorgt inmiddels voor veel reacties. Want waarom zou bier duurder worden door een belasting die bedoeld is om suikerconsumptie terug te dringen?
Wat is de suikertaks precies?
De suikertaks is een belastingmaatregel die het kabinet vanaf 2030 wil invoeren. Het doel is om producten met veel suiker duurder te maken, zodat consumenten gezondere keuzes gaan maken.
Volgens recente cijfers kampt inmiddels meer dan de helft van de Nederlandse bevolking met overgewicht. Dat zorgt niet alleen voor gezondheidsproblemen, maar ook voor hogere zorgkosten.
Door suikerhoudende producten duurder te maken hoopt de overheid het consumptiegedrag van Nederlanders te beïnvloeden. Vergelijkbare maatregelen bestaan al in verschillende andere landen.
Daarbij wordt vooral gekeken naar frisdranken, vruchtensappen en andere dranken waarin relatief veel suiker zit verwerkt.
Frisdrank wordt fors duurder
Voor consumenten zal de eerste impact waarschijnlijk zichtbaar worden bij frisdrank.
Op dit moment bedraagt de belasting op een liter frisdrank ongeveer een kwartje. In de plannen die momenteel op tafel liggen kan dat bedrag oplopen tot ruim vijftig cent per liter.
Dat betekent dat een fles cola, sinas of andere suikerhoudende frisdrank duidelijk duurder wordt dan nu het geval is.
Producenten zijn formeel verantwoordelijk voor het betalen van deze belasting, maar vrijwel iedereen verwacht dat die kosten uiteindelijk worden doorberekend aan consumenten.
Daardoor zullen de prijzen in supermarkten en horeca vrijwel zeker stijgen.
Waarom bier ook geraakt wordt
Het opmerkelijke aan de plannen is dat bier mogelijk ook duurder wordt, ondanks het feit dat bier nauwelijks suiker bevat.
Dat heeft alles te maken met de manier waarop de huidige belastingregels zijn opgebouwd.
De accijns op alcoholische dranken is namelijk gekoppeld aan de belasting op alcoholvrije dranken. Die koppeling zorgt ervoor dat veranderingen aan de ene kant automatisch gevolgen kunnen hebben voor de andere kant.
Op dit moment levert dat geen problemen op. De accijns op bier ligt namelijk al hoger dan de belasting op frisdrank.
Maar zodra de suikertaks wordt ingevoerd, verandert die situatie.
Hoe ontstaat de prijsstijging?
De huidige belasting op alcoholvrije dranken bedraagt ruim 26 euro per 100 liter.
Door de invoering van de nieuwe suikertaks kan dat bedrag bijna verdubbelen.
Daardoor ontstaat een situatie waarin het minimumtarief voor bieraccijns omhoog moet om aan de bestaande regels te blijven voldoen.
Het gevolg? Bierproducenten krijgen te maken met hogere belastingdruk, die uiteindelijk terechtkomt bij de consument.
Volgens berekeningen kan een standaard krat bier daardoor tussen de 70 cent en ruim 1 euro duurder worden dan nu.
Voor veel consumenten klinkt dat misschien als een klein bedrag, maar op grote schaal gaat het om miljoenen euro’s extra belastinginkomsten.
Bierprijzen stijgen al langer
De mogelijke prijsverhoging door de suikertaks komt niet uit het niets.
Bier is de afgelopen jaren al flink duurder geworden.
Niet alleen accijnzen spelen daarbij een rol. Ook hogere energieprijzen, stijgende lonen, duurdere grondstoffen en transportkosten hebben de prijs van bier omhooggeduwd.
Veel consumenten merkten dat al tijdens boodschappen in de supermarkt.
Waar een krat bier enkele jaren geleden nog relatief goedkoop was, liggen de prijzen tegenwoordig aanzienlijk hoger.
Een extra belastingverhoging zou die trend verder kunnen versterken.
Gezonde keuze of extra belasting?
Voorstanders van de suikertaks wijzen erop dat prijsprikkels kunnen helpen om ongezonde gewoontes te verminderen.
Wanneer frisdrank en suikerhoudende producten duurder worden, kiezen mensen mogelijk sneller voor water of andere gezondere alternatieven.
Critici plaatsen daar echter kanttekeningen bij.
Zij wijzen erop dat consumenten uiteindelijk vooral meer geld kwijt zijn, terwijl niet zeker is of het gedrag daadwerkelijk verandert.
Daarnaast roept het vragen op wanneer producten die nauwelijks suiker bevatten, zoals bier, toch geraakt worden door een belasting die bedoeld is om suikerconsumptie te verminderen.
Dat maakt de discussie extra gevoelig.
Suikervrije frisdrank wordt goedkoper
Niet alle producten worden duurder.
Volgens de huidige plannen worden suikervrije frisdranken juist aantrekkelijker.
Omdat de belasting specifiek gericht is op suikerhoudende varianten, ontstaat er een prijsverschil tussen gewone frisdrank en suikervrije alternatieven.
Producenten krijgen daarmee een extra stimulans om minder suiker in hun producten te verwerken.
Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot een verschuiving in het aanbod van voedingsmiddelen en dranken.
Of consumenten daadwerkelijk overstappen naar die alternatieven, zal moeten blijken.
Ook voeding komt mogelijk aan bod
De plannen beperken zich niet alleen tot drank.
Het kabinet onderzoekt ook manieren om voedingsmiddelen met veel suiker extra te belasten.
Dat blijkt echter een stuk ingewikkelder dan bij dranken.
Bij frisdrank is relatief eenvoudig vast te stellen hoeveel suiker erin zit. Bij voedingsmiddelen ligt dat veel complexer.
Want waar ligt de grens tussen gezond en ongezond?
Producten zoals wortels, rode bieten en sommige fruitsoorten bevatten van nature suiker, maar passen wel degelijk binnen een gezond voedingspatroon.
Dat maakt het ontwerpen van een eerlijk belastingsysteem lastig.
Mogelijke nieuwe regels voor voedsel
Achter de schermen worden verschillende scenario’s onderzocht.
Een mogelijkheid is een algemene belasting op alle producten die meer dan 6 procent suiker bevatten.
Een andere optie is een hogere grens van bijvoorbeeld 20 procent suiker, waardoor vooral snoep, koek, chocolade en andere uitgesproken zoete producten worden geraakt.
Beide opties hebben voor- en nadelen.
Een eenvoudige regeling is makkelijker uitvoerbaar voor de Belastingdienst.
Maar hoe simpeler de regels, hoe groter de kans dat ook producten worden belast die consumenten niet direct als ongezond beschouwen.
Veel discussie verwacht
De verwachting is dat de discussie over de suikertaks de komende jaren alleen maar zal toenemen.
Producenten, supermarkten, consumentenorganisaties en belangenverenigingen zullen zich ongetwijfeld mengen in het debat.
Vooral de vraag welke producten wel en niet onder de belasting moeten vallen, zal waarschijnlijk veel discussie opleveren.
Ook de mogelijke prijsstijging van bier zorgt nu al voor verbaasde reacties.
Veel mensen vinden het vreemd dat een maatregel tegen suikerconsumptie indirect leidt tot hogere bierprijzen.
Tegelijkertijd benadrukt het kabinet dat de precieze uitwerking nog niet definitief vaststaat.
Wat merken consumenten straks?
Voor consumenten komt het uiteindelijk neer op één simpele vraag: wat gaat dit kosten?
Als de huidige plannen doorgaan, worden frisdranken met suiker duidelijk duurder.
Daarnaast bestaat de kans dat ook bierprijzen verder stijgen.
Voor huishoudens die regelmatig frisdrank of bier kopen kan dat op jaarbasis tientallen euro’s schelen.
Tegelijkertijd ontstaat er mogelijk een groter prijsverschil tussen gezonde en minder gezonde keuzes.
Dat is precies wat het kabinet wil bereiken.
Of Nederlanders hun koopgedrag daadwerkelijk aanpassen, zal pas blijken wanneer de maatregelen daadwerkelijk worden ingevoerd.
Prijskaartje voor de bierdrinker
Wat begon als een plan om suikerhoudende producten aan te pakken, dreigt daarmee uit te groeien tot een maatregel die ook bierdrinkers raakt.
Door de complexe koppeling tussen verschillende belastingen kan een krat bier straks merkbaar duurder worden, ondanks het feit dat bier nauwelijks suiker bevat.
Voor het kabinet is de suikertaks een instrument om gezonder gedrag te stimuleren én extra inkomsten te genereren.
Voor veel consumenten voelt het echter vooral als opnieuw een rekening die hoger uitvalt.
De komende jaren zal duidelijk worden welke vorm de suikertaks uiteindelijk krijgt. Eén ding lijkt nu al zeker: als de huidige plannen doorgaan, wordt een rondje boodschappen in de supermarkt er waarschijnlijk niet goedkoper op.
