De thuisbatterij lijkt in rap tempo het nieuwe speeltje van Nederlandse huishoudens met zonnepanelen te worden. Nu de salderingsregeling richting het einde loopt en energiekosten hoog op de agenda staan, klinkt het aantrekkelijk om zelf opgewekte zonnestroom simpelweg op te slaan voor later. Overdag de batterij vullen en ’s avonds gratis je eigen stroom gebruiken: op papier lijkt het bijna vanzelfsprekend.
Toch is de werkelijkheid een stuk ingewikkelder. Een vaste thuisbatterij kost al snel duizenden euro’s, de productie ervan belast het milieu en bij goedkopere stekkerbatterijen zijn er veiligheidsrisico’s om rekening mee te houden. Volgens voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal is het daarom verstandig om niet uit angst voor het verdwijnen van de salderingsregeling halsoverkop een thuisbatterij aan te schaffen. Zonnepanelen blijven namelijk ook zonder salderen waardevol.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Onrust onder bezitters van zonnepanelen
De veranderende regels rond zonnepanelen zorgen voor behoorlijk wat onzekerheid. Jarenlang konden huishoudens profiteren van de salderingsregeling, waarbij opgewekte stroom die aan het elektriciteitsnet werd geleverd kon worden weggestreept tegen afgenomen elektriciteit.
Wanneer dat voordeel verdwijnt, verandert de rekensom. Zelf opgewekte elektriciteit direct in huis gebruiken wordt daardoor nog belangrijker. Wie overdag veel zonnestroom produceert maar nauwelijks elektriciteit verbruikt, levert een groot deel daarvan terug aan het net.
Dat heeft geleid tot een groeiende belangstelling voor thuisbatterijen. Het idee is simpel: in plaats van overtollige zonnestroom meteen terug te leveren, wordt die elektriciteit opgeslagen om enkele uren later zelf te gebruiken.
Toch ontstaan rond de veranderingen ook allerlei verhalen die volgens deskundigen niet kloppen.
Zonnepanelen worden niet waardeloos
Een veelgehoorde gedachte is dat zonnepanelen zonder salderingsregeling nauwelijks nog interessant zouden zijn. Volgens Simone Tresoor van Milieu Centraal klopt dat beeld niet.
Zonnepanelen produceren immers nog altijd elektriciteit die direct in de woning gebruikt kan worden. Op het moment dat de zon schijnt en bijvoorbeeld een koelkast, wifirouter of ander elektrisch apparaat stroom nodig heeft, kan een deel van die elektriciteit rechtstreeks van de zonnepanelen komen.
Voor die stroom hoeft op dat moment niets bij een energieleverancier te worden ingekocht. Volgens Tresoor is zelf opgewekte zonnestroom daardoor aanzienlijk goedkoper dan elektriciteit die van een energieleverancier wordt afgenomen.
Het financiële voordeel verandert dus, maar zonnepanelen worden niet plotseling nutteloos.
Zonnepanelen uitzetten is geen oplossing
Een ander verhaal dat rondgaat, is dat mensen hun zonnepanelen straks beter kunnen uitschakelen wanneer de zon volop schijnt. Ook dat is volgens Milieu Centraal veel te kort door de bocht.
Een huishouden gebruikt vrijwel altijd elektriciteit. Zelfs wanneer niemand thuis is, blijven apparaten actief. Denk aan de koelkast, vriezer, modem, wifirouter, ventilatiesystemen en allerlei apparaten die op stand-by staan.
Juist die basisvraag kan voor een deel worden geleverd door zonnepanelen. Wie zijn installatie volledig uitschakelt, moet die elektriciteit vervolgens weer tegen een hoger tarief van het net halen.
Slim omgaan met het moment waarop elektriciteit wordt gebruikt, wordt daarom steeds interessanter.
Thuisbatterij klinkt bijzonder aantrekkelijk
Daar komt de thuisbatterij om de hoek kijken. Het concept lijkt bijna perfect aan te sluiten op het probleem van zonnepanelen.
Stel dat zonnepanelen midden op de dag veel elektriciteit produceren, terwijl de bewoners op hun werk zijn. De elektriciteitsvraag in huis is dan relatief beperkt. Een batterij kan een gedeelte van het overschot opslaan.
Wanneer de bewoners ’s avonds thuiskomen en bijvoorbeeld gaan koken, televisie kijken of andere elektrische apparaten gebruiken, kan de opgeslagen zonnestroom worden ingezet. Daardoor hoeft minder elektriciteit van het openbare net te worden gekocht.
Bovendien voelt het aantrekkelijk om een groter gedeelte van de eigen opgewekte energie daadwerkelijk zelf te gebruiken. Toch betekent dat nog niet automatisch dat de aanschaf financieel verstandig is.
Thuisbatterij kost duizenden euro’s
Een belangrijk nadeel is namelijk de aanschafprijs. Volgens Tresoor kost een vaste thuisbatterij al snel rond de 4.000 euro.
Dat bedrag moet eerst worden terugverdiend voordat er werkelijk financieel voordeel ontstaat. Hoe snel dat gebeurt, hangt af van verschillende factoren, waaronder de capaciteit van de batterij, het stroomverbruik van het huishouden, de hoeveelheid opgewekte zonnestroom en de energieprijzen.
Een thuisbatterij bespaart bovendien niet automatisch duizenden euro’s aan elektriciteit. Het apparaat verschuift vooral het moment waarop zelf opgewekte elektriciteit wordt gebruikt.
Daarom is alleen kijken naar hoeveel stroom een batterij kan opslaan niet voldoende. Uiteindelijk draait het om de vraag hoeveel geld er jaarlijks daadwerkelijk mee wordt bespaard tegenover de totale investering.
Milieu Centraal adviseert voorzichtigheid
Tresoor raadt consumenten dan ook niet aan om automatisch een thuisbatterij te kopen zodra de salderingsregeling verandert. De hoge aanschafprijs is daarbij niet het enige argument.
Ook de productie van batterijen heeft een behoorlijke milieubelasting. Voor batterijen zijn grondstoffen nodig en ook productie, transport en uiteindelijk verwerking kosten energie en materialen.
Dat maakt de situatie enigszins tegenstrijdig. Een thuisbatterij wordt vaak verkocht als duurzame investering, maar het apparaat zelf heeft eveneens een ecologische voetafdruk.
Wie vooral duurzamer wil wonen, kan daarom volgens Milieu Centraal beter eerst bekijken welke andere maatregelen in de woning mogelijk zijn.
Eerst woning goed isoleren
Een van de voorbeelden die Tresoor noemt, is isolatie. Een beter geïsoleerde woning heeft structureel minder energie nodig om comfortabel warm te blijven.
Dat voordeel blijft jarenlang bestaan en kan bovendien belangrijk worden wanneer een woning later verder van aardgas afgaat. Denk bijvoorbeeld aan de eventuele overstap naar een warmtepomp.
Het advies is daarom om verder te kijken dan alleen de energierekening van vandaag. Welke aanpassingen zijn over vijf of tien jaar nog nuttig? En welke investeringen sluiten aan bij toekomstige plannen voor de woning?
Een thuisbatterij kan in bepaalde situaties interessant zijn, maar hoeft dus niet automatisch bovenaan het lijstje te staan.
Stekkerbatterijen worden steeds populairder
Naast grote vaste thuisbatterijen verschijnen er ook kleinere en goedkopere varianten op de markt. Deze zogenaamde stekkerbatterijen zijn aantrekkelijk omdat ze relatief eenvoudig geplaatst kunnen worden.
Er hoeft bij bepaalde systemen geen uitgebreide installatie aan vooraf te gaan. De gebruiker kan het apparaat zelf aansluiten, waardoor de aanschaf- en installatiekosten lager kunnen blijven.
Juist dat gemak baart Tresoor zorgen. Consumenten kunnen zo’n batterij aanschaffen zonder veel technische kennis over elektrische installaties te hebben.
Een batterij is echter geen onschuldig apparaat dat onder alle omstandigheden zomaar ergens aangesloten kan worden.
Goedkope batterij kent veiligheidsrisico’s
Volgens Tresoor moet bijvoorbeeld goed worden gekeken naar de groep waarop een stekkerbatterij wordt aangesloten. Een batterij zonder nadenken in een stekkerdoos steken is volgens haar geen verstandig idee.
Ook het combineren met zware elektrische apparaten op dezelfde groep kan problemen opleveren. Zij noemt bijvoorbeeld een droger als apparaat waarmee rekening moet worden gehouden.
Bij een professioneel geïnstalleerd systeem kan een installateur beoordelen hoe de elektrische installatie is opgebouwd. Bij een apparaat dat consumenten volledig zelfstandig aansluiten, ontbreekt die controle mogelijk.
De lage instapprijs van sommige modellen moet daarom niet het enige argument zijn. Veilig gebruik is minstens zo belangrijk.
Batterijtechnologie ontwikkelt razendsnel
Er speelt bovendien nog een andere interessante vraag: is dit wel het beste moment om duizenden euro’s aan de huidige generatie thuisbatterijen uit te geven?
Wetenschapsjournalist Rob van Hattum wijst erop dat batterijtechnologie volop in ontwikkeling is. De techniek die vandaag gebruikelijk is, hoeft over enkele jaren niet automatisch de aantrekkelijkste oplossing te zijn.
Veel huidige thuisbatterijen maken gebruik van lithium-ijzerfosfaattechnologie. Tegelijkertijd wordt internationaal hard gewerkt aan andere soorten batterijen.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar natrium-ionbatterijen en solid-statebatterijen. Vooral China investeert volgens Van Hattum flink in de verdere ontwikkeling van alternatieve batterijtechnieken.
Natrium kan interessant alternatief worden
Natrium-iontechnologie wordt interessant gevonden omdat de benodigde grondstoffen breder beschikbaar zijn. Wanneer dergelijke technologie op grote schaal geproduceerd kan worden, kan dat gevolgen hebben voor zowel de prijs als de milieubelasting van energieopslag.
Dat betekent niet dat iedere consument nu simpelweg moet wachten tot er een perfecte batterij verschijnt. Nieuwe technologie moet eerst voldoende ontwikkeld, betrouwbaar en betaalbaar worden voordat grootschalige toepassing realistisch is.
Wel laat het zien hoe snel deze markt verandert. Een thuisbatterij is geen aankoop van een paar honderd euro die zonder veel nadenken wordt gedaan. Bij een investering van duizenden euro’s kan het relevant zijn om mee te wegen dat betere alternatieven in ontwikkeling zijn.
Ook waterstof wordt onderzocht
Batterijen zijn bovendien niet de enige manier waarop overtollige duurzame energie kan worden opgeslagen. Volgens Van Hattum wordt in Noorwegen bijvoorbeeld gekeken naar systemen waarbij energie via waterstof kan worden opgeslagen en later opnieuw in elektriciteit kan worden omgezet.
Dat soort technieken richt zich niet noodzakelijk op precies hetzelfde gebruik als een kleine batterij naast een Nederlandse meterkast. Het laat vooral zien dat energieopslag een gebied is waarin nog volop wordt geëxperimenteerd.
De grote uitdaging van zonne- en windenergie blijft immers dat productie en verbruik niet altijd tegelijkertijd plaatsvinden. Op een zonnige middag kan er een overschot zijn, terwijl op een donkere winteravond juist veel elektriciteit nodig is.
Opslag kan daarin een belangrijke rol spelen, maar welke technologie uiteindelijk het aantrekkelijkst wordt, staat nog niet vast.
Slim stroom gebruiken kan al helpen
Voor huishoudens met zonnepanelen bestaat ondertussen een veel eenvoudigere manier om meer voordeel uit de eigen zonnestroom te halen: zoveel mogelijk elektriciteit gebruiken wanneer de panelen daadwerkelijk produceren.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat apparaten die relatief veel stroom gebruiken vaker overdag worden aangezet in plaats van ’s avonds. Hoeveel voordeel dat precies oplevert, verschilt uiteraard per huishouden en energiecontract.
Het grote verschil met een thuisbatterij is dat hiervoor niet meteen duizenden euro’s hoeven te worden geïnvesteerd.
Wie zijn dagelijkse stroomverbruik beter laat aansluiten op de productie van zonnepanelen, verhoogt het aandeel zonnestroom dat rechtstreeks in de woning wordt gebruikt. Juist na veranderingen rond salderen wordt dat steeds relevanter.
Thuisbatterij niet automatisch verstandig
De populariteit van thuisbatterijen is dus goed te verklaren. Zonnepaneeleigenaren zien de regels veranderen en zoeken naar een manier om zoveel mogelijk van hun goedkope zelf opgewekte elektriciteit te behouden.
Toch is haast volgens deskundigen niet nodig. Zonnepanelen blijven elektriciteit leveren die rechtstreeks in huis gebruikt kan worden en een batterij van ongeveer 4.000 euro moet financieel wel voldoende voordeel opleveren om zo’n investering te rechtvaardigen.
Daarnaast spelen milieubelasting, veiligheid en de snelle ontwikkeling van nieuwe batterijtechnologie een rol. Vooral bij goedkope stekkerbatterijen is het belangrijk om niet uitsluitend naar de aanschafprijs en het installatiegemak te kijken.
Voor zonnepaneeleigenaren lijkt daarom vooral één boodschap belangrijk: maak eerst de volledige rekensom voordat er duizenden euro’s worden uitgegeven. Kijk naar het eigen stroomverbruik, de hoeveelheid zonnestroom die direct wordt gebruikt en welke andere verduurzamingsmaatregelen de woning nog nodig heeft.
De thuisbatterij kan aantrekkelijk klinken als antwoord op veranderende energieregels, maar is niet automatisch de slimste eerste investering voor ieder huishouden. Soms kan beter isoleren of simpelweg slimmer omgaan met het moment waarop stroom wordt gebruikt uiteindelijk een veel logischere stap zijn.
