CDA-leider Henri Bontenbal heeft de discussie over erfenissen en vermogensongelijkheid opnieuw aangezwengeld. In zijn HJ Schoo-lezing waarschuwde hij voor een grote vermogensoverdracht die de komende jaren op Nederland afkomt.
Volgens Bontenbal dreigt daardoor een steeds groter verschil te ontstaan tussen mensen die financieel worden geholpen door hun familie en mensen die hun vermogen volledig zelf moeten opbouwen.
Daarom wil het CDA opnieuw kijken naar de manier waarop grote vermogens via erfenissen en schenkingen worden overgedragen. Daarbij gaat het onder meer om fiscale constructies waarmee de uiteindelijke belastingdruk kan worden verlaagd.
Het idee zorgt direct voor discussie, want veranderingen aan de erfbelasting kunnen grote gevolgen hebben voor de manier waarop families hun vermogen doorgeven.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
CDA kijkt opnieuw naar erfbelasting
Bontenbal zette het onderwerp tijdens zijn HJ Schoo-lezing nadrukkelijk op de politieke agenda. Zijn centrale punt is dat de kansen die iemand in Nederland krijgt volgens hem niet te sterk afhankelijk moeten worden van het vermogen van de ouders.
Hij waarschuwt daarbij voor een komende “golf aan erfenissen”. Een grote hoeveelheid opgebouwd vermogen zal de komende jaren van oudere generaties naar hun kinderen worden overgedragen.
Volgens Bontenbal kan daardoor een nieuwe financiële scheidslijn ontstaan. Sommige jongeren krijgen bijvoorbeeld veel hulp bij de aankoop van hun eerste woning, terwijl anderen alles zelf moeten financieren.
Grote erfenissen onder de loep
De plannen worden regelmatig samengevat als een verhoging van de erfbelasting, maar de concrete uitwerking is nog niet zo ver.
Bontenbal heeft vooral aangegeven dat de balans in het belastingstelsel opnieuw bekeken moet worden. Daarnaast wil hij constructies in de erf- en schenkbelasting voor grote vermogens aanpakken.
Een volledig uitgewerkt nieuw tarief voor grote erfenissen presenteerde hij daarbij niet. Ook is nog niet bepaald vanaf welk vermogen eventuele nieuwe regels precies zouden gelden.
Dat onderscheid is belangrijk. Er ligt dus niet simpelweg een kant-en-klare nieuwe belasting klaar die binnenkort automatisch wordt ingevoerd.
Wel is duidelijk dat het CDA veranderingen wil rond de overdracht van grotere vermogens.
Waarom Bontenbal dit wil veranderen
Achter het voorstel zit een bredere discussie over economische kansen. Bontenbal vindt dat vermogen steeds bepalender wordt voor de mogelijkheden die mensen hebben.
Dat is bijvoorbeeld zichtbaar op de woningmarkt. Wie ouders heeft die een aanzienlijk bedrag kunnen schenken, kan bij de aankoop van een eerste woning een flinke voorsprong hebben.
Voor iemand zonder die mogelijkheid ziet dezelfde financiële situatie er compleet anders uit. Die persoon moet bijvoorbeeld langer sparen of een groter gedeelte van de aankoop financieren.
Bontenbal waarschuwt dat zulke verschillen groter kunnen worden wanneer de komende jaren steeds meer vermogen wordt geërfd. Het CDA wil daarom bekijken of het belastingstelsel nog voldoende aansluit bij die ontwikkeling.
Papieren schenking krijgt aandacht
Een concreet voorbeeld dat Bontenbal noemt, is de zogenoemde schenking op papier.
Bij zo’n constructie wordt een bedrag juridisch geschonken zonder dat het geld direct daadwerkelijk wordt overgemaakt. Onder bepaalde voorwaarden kan dat uiteindelijk invloed hebben op de omvang van een nalatenschap en daarmee op de verschuldigde erfbelasting.
Bontenbal wil bekijken of deze constructie nog op deze manier gebruikt zou moeten kunnen worden.
Dat is concreter dan een algemene uitspraak dat iedere erfenis voortaan veel zwaarder wordt belast. De CDA-leider richt zijn aandacht juist nadrukkelijk op constructies en grotere vermogens.
Nog geen definitieve nieuwe tarieven
Voor mensen die binnenkort een erfenis verwachten, is het belangrijk om het verschil tussen een politiek voorstel en een daadwerkelijk ingevoerde belastingwijziging te zien.
Bontenbal heeft in zijn lezing geen compleet nieuw stelsel met percentages, grenzen en vrijstellingen gepresenteerd. Een verdere uitwerking van nieuwe tarieven voor de erf- en schenkbelasting ontbreekt vooralsnog.
Daarmee is bijvoorbeeld nog niet bekend hoeveel extra belasting iemand met een grote erfenis eventueel zou moeten betalen.
Ook kan nog niet worden gezegd welke grens het CDA uiteindelijk onder een “groot vermogen” zou willen laten vallen.
Dat zal pas duidelijk worden wanneer voorstellen verder worden uitgewerkt.
Schenken en erven anders behandelen
Het CDA keek eerder al naar het verschil tussen schenken en erven. In het verkiezingsprogramma stond de wens om schenken aantrekkelijker te maken dan erven.
Daar ging Bontenbal tijdens zijn lezing verder op in. Hij vindt dat bepaalde fiscale mogelijkheden rond vermogensoverdracht opnieuw bekeken moeten worden.
Dat betekent dat de discussie breder is dan alleen de hoogte van één belastingtarief.
Het gaat uiteindelijk om de vraag hoe Nederland belasting heft wanneer vermogen van de ene generatie naar de volgende gaat en welke constructies daarbij beschikbaar blijven.
Erfenissen worden steeds belangrijker
De discussie raakt aan een ontwikkeling die de komende jaren zichtbaarder kan worden. Veel vermogen dat gedurende tientallen jaren is opgebouwd, wordt uiteindelijk overgedragen aan een volgende generatie.
Daarbij gaat het niet alleen om spaargeld. Woningen, beleggingen en andere bezittingen kunnen eveneens onderdeel zijn van een nalatenschap.
Bontenbal vreest dat hierdoor de financiële uitgangspositie van jongeren steeds sterker afhankelijk wordt van hun familie.
Hij formuleerde zijn uitgangspunt tijdens zijn lezing als een samenleving waarin kansen meer moeten afhangen van wat iemand zelf doet dan van wat iemand erft.
Discussie raakt ook woningmarkt
Vooral de verwijzing naar de eerste woning is opvallend. De verschillen tussen jongeren kunnen immers snel groot worden wanneer de ene persoon financiële hulp van ouders ontvangt en de andere niet.
Een schenking kan ervoor zorgen dat iemand meer eigen geld kan meenemen bij een woningaankoop. Zonder financiële steun moet hetzelfde bedrag uit eigen inkomen en spaargeld komen.
Het CDA ziet daarin een risico op een structurele tweedeling.
De aangekondigde veranderingen rond erfenissen en schenkingen moeten volgens de redenering van Bontenbal voorkomen dat familievermogen steeds bepalender wordt voor iemands economische mogelijkheden.
Ook box 2 wordt bekeken
De discussie over vermogen beperkt zich niet tot erfenissen. Bontenbal wil ook kijken naar het gebruik van box 2.
Daarbij maakt hij onderscheid tussen vermogen dat ondernemers daadwerkelijk gebruiken om in hun onderneming te investeren en constructies waarbij een bv fiscaal aantrekkelijk wordt gebruikt voor privévermogen.
Als voorbeeld wordt het lenen uit de eigen bv voor privé-investeringen genoemd. Ook dat wil het CDA aanpakken. Een gedetailleerde uitwerking van zo’n beperking is nog niet gegeven.
Het laat wel zien dat het CDA een bredere discussie voert over de belasting van vermogen.
Plan kan flinke discussie opleveren
Erfbelasting is al jaren een politiek gevoelig onderwerp. Dat is niet vreemd: het gaat tegelijkertijd over belastingheffing, familievermogen en geld dat mensen vaak gedurende een heel leven hebben opgebouwd.
Tegenstanders van een zwaardere belasting op erfenissen kunnen bijvoorbeeld wijzen op het feit dat vermogen tijdens het leven al op verschillende manieren belast kan zijn. Ook kan de vraag worden gesteld hoeveel vrijheid families moeten hebben om opgebouwd bezit aan hun kinderen door te geven.
De redenering van Bontenbal vertrekt vanuit een ander vraagstuk: in hoeverre moet geërfd vermogen bepalen welke kansen iemand heeft?
Dat zijn verschillende politieke uitgangspunten en juist daardoor kan de verdere uitwerking voor stevige discussie zorgen.
Niet iedere erfenis wordt geraakt
De huidige discussie betekent niet automatisch dat iedere Nederlander met een kleine of gemiddelde erfenis straks meer belasting gaat betalen.
De nadruk van Bontenbal ligt op grote vermogens en fiscale constructies. Zonder concrete nieuwe tarieven en grenzen kan nog niet worden vastgesteld welke groepen uiteindelijk meer zouden gaan betalen. Accountancy Vanmorgen
Dat maakt stellige uitspraken over de financiële gevolgen op dit moment voorbarig.
Pas wanneer er een uitgewerkt voorstel ligt, kan worden berekend wat verschillende huishoudens daarvan daadwerkelijk zouden merken.
Belastingplan is nog geen wet
Ook de politieke status van het idee is belangrijk. Een uitspraak van een partijleider tijdens een politieke lezing verandert de belastingregels niet.
Voor daadwerkelijke wijzigingen is verdere politieke uitwerking nodig. Concrete wetswijzigingen moeten vervolgens het normale parlementaire proces doorlopen.
Tot die tijd blijven de bestaande regels gelden.
Voor mensen die momenteel bezig zijn met een erfenis of vermogensoverdracht verandert er door de uitspraken van Bontenbal dus niet onmiddellijk iets.
Erfbelasting blijft politieke discussie
Wat wel duidelijk is, is dat het CDA de belasting op vermogen en de overdracht daarvan nadrukkelijk ter discussie stelt. De komende “golf aan erfenissen” is voor Bontenbal aanleiding om opnieuw naar het belastingstelsel te kijken.
Daarbij staan verschillende onderdelen op tafel: grote vermogens, erf- en schenkbelasting, papieren schenkingen en het gebruik van box 2.
Hoe ver eventuele veranderingen uiteindelijk gaan, is nog niet bekend. Er zijn nog geen definitieve nieuwe tarieven of vermogensgrenzen vastgesteld.
Daarmee is het belangrijkste onderscheid helder: het CDA wil veranderingen onderzoeken en bepaalde constructies aanpakken, maar een algemene nieuwe belasting op grote erfenissen met vaststaande percentages ligt er op dit moment nog niet. Juist de verdere uitwerking zal bepalen wie er uiteindelijk financieel iets van zou merken.
