Het kabinet van premier Rob Jetten krijgt een harde klap in de nieuwste peiling van Maurice de Hond. De drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA zakken samen terug naar 39 zetels. Bij de verkiezingen van 2025 waren dat er nog 66. In minder dan een jaar tijd is dus ruim één derde van de steun verdwenen.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Coalitiepartijen D66, VVD en CDA hard onderuit
Volgens de peiling, besproken in het SBS6-programma Nieuws van de Dag, komen de partijen van het kabinet-Jetten nu op het volgende uit:
- D66: 16 zetels
- VVD: 12 zetels
- CDA: 11 zetels
Samen zijn dat 39 zetels. Bij de verkiezingen haalden ze nog:
- D66: 26 zetels
- VVD: 22 zetels
- CDA: 18 zetels
In totaal verliezen ze dus 27 zetels in minder dan een jaar. En de daling gaat door: op 2 oktober stonden de coalitiepartijen in de peilingen nog op 42 zetels, nu zijn dat er drie minder. D66 levert twee zetels in, het CDA één, de VVD blijft gelijk op 12.
Dat betekent dat het kabinet in de peilingen nog maar een kwart van de Tweede Kamer achter zich heeft (39 van de 150 zetels). Op papier is er nog een meerderheid in de Kamer, maar politiek gezien wordt het draagvlak broos.
PRO van Jesse Klaver nu de grootste partij
Tegenover het verlies van de coalitie staat de opmars van PRO, de partij van Jesse Klaver. PRO stijgt in de peiling naar 30 zetels en is daarmee de grootste partij van Nederland.
PRO is geen regeringspartij, maar werkt de afgelopen tijd regelmatig mee aan afspraken met het kabinet en andere oppositiepartijen, vooral rond het Belastingplan. Volgens politieke analisten helpt juist die rol mee aan het beeld van PRO als een vaste factor in de landelijke politiek, met een duidelijk linkse, progressieve koers.
Voor kiezers die ontevreden zijn over het huidige beleid, maar wel een partij willen die “meedoet” en invloed heeft, lijkt PRO aantrekkelijk te zijn geworden.
Overzicht van alle partijen in de peiling
Peilingen Nederland, dat de cijfers van Maurice de Hond volgt, laat het volgende beeld zien:
- PRO: 30 zetels
- JA21: 20 zetels
- PVV: 19 zetels
- D66: 16 zetels
- FVD: 12 zetels
- VVD: 12 zetels
- CDA: 11 zetels
- SP: 5 zetels
- Partij voor de Dieren: 5 zetels
- 50PLUS: 5 zetels
- Volt: 4 zetels
- ChristenUnie: 3 zetels
- SGP: 3 zetels
- DENK: 3 zetels
- BBB: 2 zetels
Opvallend: binnen de coalitie is D66 nog steeds de grootste, maar staat de partij tegelijk fors lager dan bij de verkiezingen. Aan de rechterkant van de Kamer vallen vooral de cijfers van JA21, PVV en FVD op.
Diepe crisis binnen D66, VVD en CDA
De klap komt voor alle drie de coalitiepartijen hard aan, maar bij D66 is de val het grootst. De partij van premier Jetten zakt van 26 naar 16 zetels. Tien zetels weg, terwijl het kabinet nog niet eens een jaar zit.
Binnen en buiten D66 wordt gewezen op:
- te veel concessies in onderhandelingen
- te weinig zichtbare resultaten
- aanhoudende discussie over asiel en klimaat
- belastingplannen die zijn aangepast aan wensen van PRO
D66 zet zwaar in op asielbeleid en klimaatmaatregelen en werkte mee aan een Belastingplan dat volgens critici te veel leunt op linkse steun. Dat levert spanning op met kiezers die juist hadden gerekend op een meer gematigde koers.
Bij de VVD is de situatie anders, maar het resultaat vergelijkbaar vervelend. De partij staat op 12 zetels, een niveau dat voor het laatst rond 2008 werd gezien. De partij die zich jarenlang presenteerde als “sterke bestuurderspartij” komt nu vooral in het nieuws met:
- intern gedoe
- discussies over koers en leiderschap
- uitleg en excuses over kabinetsbesluiten
Het beeld van een krachtige partij maakt langzaam plaats voor dat van een partij die vooral brandjes blust en achter de feiten aanloopt. Dat straft een deel van de achterban af.
Het CDA verliest eveneens stevig terrein en zakt naar 11 zetels. Binnen de partij klinkt kritiek op:
- de keuze van minister Van den Brink om de asieldwang niet te schrappen
- het overlaten van het Belastingplan aan PRO
- moeizame onderhandelingen over spaargeld en de positie van de middenklasse
Vooral de aanpak van spaargeld en de koopkracht van de middeninkomens lijkt CDA-stemmers weg te duwen. Veel van hen zoeken hun heil bij partijen met een scherper profiel.
Belastingplan kabinet-Jetten zorgt voor scheuren
Het Belastingplan van het kabinet-Jetten wordt gezien als een van de grote breekpunten. In plaats van steun te zoeken bij rechtse partijen, koos het kabinet bewust of noodgedwongen voor samenwerking met PRO.
In ruil voor die steun werden afspraken gemaakt die volgens critici juist de traditionele achterban van D66, VVD en CDA raken. Daarbij gaat het onder meer om maatregelen rond:
- middeninkomens
- spaargeld
- de energierekening
Voor kiezers die al krap bij kas zitten of zich zorgen maken over hun pensioen, spaargeld en vaste lasten, is dat een gevoelig dossier. Het beeld ontstaat dat de koers steeds meer wordt bepaald door oppositiepartijen, terwijl de regeringspartijen concessie na concessie doen.
Rechtse partijen groeien stevig door
Aan de rechterkant van de Kamer is duidelijk groei te zien. Forum voor Democratie (FVD) stijgt naar 12 zetels, vijf meer dan bij de verkiezingen. FVD zet fel in op:
- verzet tegen asielbeleid
- kritiek op klimaatmaatregelen
- weerstand tegen steun aan Oekraïne
JA21 komt uit op 20 zetels en de PVV staat op 19. Gezamenlijk zijn JA21, PVV en FVD nu goed voor 51 zetels in de peiling. Daarmee laten ze de coalitiepartijen ver achter zich.
Opvallend detail: JA21 houdt de deur naar samenwerking met het huidige kabinet op een kier. Dat levert spanning op bij kiezers die juist willen breken met “de oude politiek”. Sommigen hopen dat een sterke rechtse uitslag leidt tot een harde oppositie, anderen zien juist kansen voor een nieuw soort rechtse samenwerking.
Kiezers keren kabinet de rug toe
Uit de peiling blijkt dat meer dan veertig procent van de kiezers die bij de laatste verkiezingen nog op D66, VVD of CDA stemden, inmiddels is overgestapt naar een andere partij. Deze mensen haken niet af van de politiek, maar gaan elders shoppen.
Ze zoeken vooral naar:
- duidelijke taal over migratie en asiel
- begrijpelijke plannen voor het klimaat (in plaats van alleen dure maatregelen)
- bescherming van koopkracht, pensioen en spaargeld
- helderheid over steun aan Oekraïne en de kosten daarvan
Partijen die hier heel concreet over zijn en niet om de hete brij heen draaien, profiteren meteen in de peilingen. Wie aarzelend of wankel overkomt, levert zetels in.
Mandaat kabinet-Jetten brokkelt af
Met 39 virtuele zetels in de peilingen heeft het kabinet-Jetten nog maar een smalle basis in de samenleving. In de Tweede Kamer is nog wel een meerderheid, maar kiezersondersteuning is een ander verhaal.
Tegelijk liggen gevoelige dossiers op tafel:
- het Belastingplan
- veranderingen in de energierekening
- beleid rond asiel en migratie
- verdere klimaatafspraken
Binnen de politiek gaan stemmen op om grote beslissingen even in de wacht te zetten en eerst nieuwe verkiezingen te houden. Anderen waarschuwen juist voor instabiliteit en pleiten ervoor dat het kabinet gewoon zijn termijn uitzit.
Tegenstanders van nieuwe verkiezingen vrezen een lange periode van onzekerheid en ingewikkelde formaties. Voorstanders zeggen dat het “mandaat van de kiezer” te ver is weggezakt om met zulke zware plannen door te gaan. Sommigen zien het uitblijven van verkiezingen als angst voor het oordeel van de kiezer.
Provinciale Statenverkiezingen worden spannend meetmoment
In maart zijn de Provinciale Statenverkiezingen. Via de Provinciale Staten wordt later de nieuwe Eerste Kamer gekozen. Juist daarom worden deze verkiezingen gezien als een belangrijk landelijk signaal richting Den Haag.
Voor kiezers is dit hét moment om:
- onvrede over het kabinet-Jetten te laten horen
- steun uit te spreken voor de huidige koers
- een andere partij een flinke duw in de rug te geven
De uitslag bepaalt hoeveel ruimte het kabinet nog krijgt in de Eerste Kamer. Als daar een meerderheid tegenover het kabinet ontstaat, wordt het veel lastiger om plannen zoals het Belastingplan of nieuwe klimaat- en energieafspraken door te duwen.
Tot die tijd zal de druk op Jetten en de coalitiepartijen verder oplopen. De keuze wordt scherper: vasthouden aan de huidige koers en hopen dat de storm overwaait, of een duidelijk andere weg inslaan om kiezers terug te winnen. Wat er ook gebeurt, de peiling van Maurice de Hond maakt één ding helder: de politieke verhoudingen zijn in korte tijd flink veranderd en het vertrouwen in het kabinet-Jetten staat zwaar onder druk.
Bron: Menszine
