Haaien en roggen in de Noordzee
De reuzenhaai werd aangetroffen bij windmolenpark Holland Kust Zuid, dat ongeveer achttien kilometer uit de kust ligt tussen Den Haag en Zandvoort.
Dit park maakt deel uit van het Nederlandse deel van de Noordzee, waar de onderzoekers sporen hebben gevonden van verschillende haaiensoorten en roggen. In totaal werden vijf verschillende soorten gedetecteerd. Naast de reuzenhaai blijkt vooral de stekelrog veelvuldig voor te komen.
Deze ontdekking is gedaan aan de hand van zogenoemd omgevings-DNA (eDNA). Dit betekent dat de onderzoekers genetische sporen hebben verzameld die de dieren achterlaten in hun leefgebied. In totaal werden 436 monsters verzameld uit vier windmolenparken.
De wetenschappers wilden weten of haaien en roggen de windmolenparken als leefgebied gebruiken of juist vermijden door menselijke activiteiten.
Waarom zwemmen haaien bij windmolenparken?
Windmolenparken lijken een nieuwe rol te spelen in de Noordzee. Volgens promovendus Annemiek Hermans kan het voorkomen van haaien en roggen te maken hebben met het verbod op bodemvisserij in de gebieden. Doordat er geen sleepnetten meer over de zeebodem gaan, ontstaat er een rustigere leefomgeving voor veel soorten. De zeebodem kan zich herstellen en trekt daardoor andere dieren aan.
Daarnaast vormen de windmolenpalen zelf een soort kunstmatige riffen, waar kleinere vissen zich verzamelen. Deze vissen trekken vervolgens grotere roofdieren aan, waaronder haaien. Het blijkt dus dat windmolenparken onbedoeld een nieuw ecosysteem creëren in de Noordzee.
Moeten we bang zijn voor de reuzenhaai?
Een haai van acht meter klinkt natuurlijk indrukwekkend, maar gevaarlijk zijn deze reuzen niet. Bioloog Guido Leurs benadrukt dat mensen vaak een verkeerd beeld hebben van haaien.
“Veel mensen denken dat alle haaien gevaarlijke menseneters zijn, maar dat klopt niet. Haaien bijten alleen als er sprake is van een vergissing, bijvoorbeeld bij slecht zicht of als ze zich bedreigd voelen,” legt hij uit.
Reuzenhaaien voeden zich voornamelijk met plankton. Ze zwemmen met hun enorme bek open door het water om zoveel mogelijk kleine organismen te filteren. Het zijn zachtaardige reuzen die in principe geen bedreiging vormen voor mensen. Zelfs als je er eentje tegenkomt tijdens het duiken, is er weinig reden tot paniek.
Andere haaiensoorten in de Noordzee
De reuzenhaai is niet de enige soort die voor de Nederlandse kust zwemt. Uit de onderzoeken blijkt dat ook kleinere haaien zoals de hondshaai en de gladde haai regelmatig worden gezien. Deze haaien zijn nog ongevaarlijker voor mensen en leven voornamelijk van kleine vissen en kreeftachtigen.
Daarnaast komen roggen steeds vaker voor, vooral de stekelrog. Deze soort houdt zich vaak schuil op de zeebodem en kan door zijn schutkleur bijna onzichtbaar zijn. Ook roggen vormen geen gevaar, tenzij ze zich bedreigd voelen en met hun stekel slaan.
Waarom is deze ontdekking belangrijk?
Het feit dat er meerdere haaiensoorten en roggen in de Noordzee voorkomen, wijst erop dat de biodiversiteit in deze gebieden toeneemt. De afname van bodemvisserij en de aanwezigheid van windmolenparken creëren nieuwe leefgebieden. Dit is belangrijk voor het herstel van mariene ecosystemen die door overbevissing en vervuiling sterk zijn aangetast.
Bovendien leert het ons meer over hoe dieren zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Waar men aanvankelijk dacht dat windmolenparken vooral een verstorende factor zouden zijn, blijkt nu dat bepaalde soorten er juist van profiteren. Dit biedt aanknopingspunten voor natuurbeheer in andere zeegebieden.
Wat betekent dit voor recreanten?
Hoewel de kans klein is dat je tijdens het zwemmen een reuzenhaai tegenkomt, is het toch goed om te weten dat ze er zijn. Ze komen doorgaans niet dichtbij de kust en blijven vooral rondom de windmolenparken. Toch kan het voor watersporters interessant zijn om te weten welke dieren in de buurt voorkomen.
Voor duikers is het een unieke kans om misschien wel een van deze indrukwekkende dieren van dichtbij te zien. Let daarbij altijd op de regels en adviezen van lokale autoriteiten. Hoewel haaien doorgaans ongevaarlijk zijn, is het verstandig om gepaste afstand te houden en geen plotselinge bewegingen te maken.
Conclusie: een zachtaardige reus voor de kust
De ontdekking van de reuzenhaai voor de kust van Zuid-Holland is een bijzonder fenomeen en een teken dat de biodiversiteit in de Noordzee zich herstelt. Windmolenparken blijken onverwacht een positieve bijdrage te leveren aan de natuur, ondanks de zorgen over hun impact.
Mocht je zelf een reuzenhaai tegenkomen, onthoud dan dat het geen gevaarlijk dier is. Geniet van de ontmoeting, maar respecteer de natuurlijke omgeving. De Noordzee blijft ons verrassen met bijzondere ontdekkingen!
Bron: Rijnmond
