De jaarlijkse coronaprik kan binnenkort voor een kleinere groep Nederlanders worden aangeboden.
Volgens een nieuw advies van de Gezondheidsraad zou de leeftijdsgrens voor de vaccinatie tegen het coronavirus mogelijk omhoog moeten gaan van 60 naar 70 jaar.
Dat betekent dat zestigers niet automatisch meer in aanmerking komen voor de herhaalprik op basis van hun leeftijd alleen.
Het advies is onderdeel van een bredere evaluatie van het coronabeleid en de vaccinatiestrategie in Nederland.
Wetenschappers kijken daarbij vooral naar het risico op ernstige ziekte en ziekenhuisopname na een besmetting met het coronavirus. Uit analyses blijkt dat dit risico vooral duidelijk toeneemt vanaf de leeftijd van ongeveer 70 jaar.
De uiteindelijke beslissing ligt bij de minister van Volksgezondheid. Als het advies wordt overgenomen, kan de nieuwe leeftijdsgrens al vanaf het komende najaar ingaan.
Waarom de leeftijdsgrens mogelijk wordt verhoogd
Tijdens de coronapandemie werd vaccinatie op grote schaal ingezet om ernstige ziekte en ziekenhuisopnames te voorkomen. Vooral ouderen bleken kwetsbaar voor het virus. Daarom werden zij als eerste uitgenodigd voor vaccinaties en boosters.
In de jaren daarna is de situatie veranderd. Door vaccinaties, eerdere besmettingen en opgebouwde immuniteit is de bescherming van veel mensen tegen ernstige ziekte groter geworden. Daardoor wordt opnieuw gekeken naar welke groepen het meeste voordeel hebben van een herhaalprik.
Volgens de Gezondheidsraad neemt het risico op ziekenhuisopname na een coronabesmetting vooral toe vanaf de leeftijd van 70 jaar. Voor zestigers is dat risico gemiddeld lager, waardoor een vaccinatie voor deze groep minder noodzakelijk kan zijn.
Door de vaccinatiecampagne meer te richten op de groepen met het hoogste risico, hopen experts dat het vaccinatiebeleid efficiënter en doelgerichter wordt.
Zestigers kunnen nog steeds een coronaprik krijgen
Hoewel zestigers mogelijk niet meer standaard worden uitgenodigd voor de jaarlijkse coronaprik, betekent dit niet dat zij geen vaccinatie meer kunnen krijgen.
De Gezondheidsraad adviseert namelijk om de prik wel beschikbaar te houden voor mensen tussen de 50 en 70 jaar die tot een medische risicogroep behoren. Dat zijn mensen met bepaalde gezondheidsproblemen die een grotere kans hebben op ernstige klachten na een besmetting.
Voorbeelden van medische aandoeningen die in aanmerking komen voor vaccinatie zijn onder andere:
COPD
Diabetes
Parkinson
Dementie
ALS
Ernstig overgewicht
Een verstandelijke beperking
Mensen met dit soort aandoeningen kunnen nog steeds een uitnodiging krijgen voor een coronaprik, ook als zij jonger zijn dan 70 jaar.
Ook voor andere medische risicogroepen blijft vaccinatie belangrijk
Naast de leeftijdsgroep boven de 70 jaar zijn er ook andere groepen waarvoor vaccinatie sterk wordt aanbevolen. Het gaat daarbij om mensen met een zeer hoog risico op ernstige ziekte.
Voorbeelden hiervan zijn:
Mensen met een afweerstoornis
Patiënten met leukemie
Mensen met sikkelcelziekte
Mensen met ernstig nierfalen
Mensen met het syndroom van Down
Voor deze groepen kan een coronabesmetting grotere gevolgen hebben. Daarom blijft vaccinatie voor hen een belangrijke beschermingsmaatregel.
Het advies van de Gezondheidsraad is om vaccinatie voor deze groepen ook de komende jaren beschikbaar te houden.
Hoeveel Nederlanders nemen nog een coronaprik
De belangstelling voor de coronaprik is de afgelopen jaren langzaam afgenomen. In de beginperiode van de pandemie liet een groot deel van de bevolking zich vaccineren.
Bij de meest recente vaccinatieronde, die liep van september tot december, kregen ongeveer 2,25 miljoen mensen een coronaprik. Dat is iets minder dan het jaar ervoor.
Een overzicht van de vaccinatiecijfers laat een duidelijke daling zien:
2023: ruim 2,7 miljoen vaccinaties
2024: ongeveer 2,5 miljoen vaccinaties
2025: ongeveer 2,25 miljoen vaccinaties
De afname wordt deels verklaard door een lagere urgentie. Veel mensen voelen zich inmiddels minder bedreigd door het virus dan in de eerste jaren van de pandemie.
Onderzoek naar effectiviteit van vaccins
Wetenschappers blijven ondertussen onderzoeken hoe effectief coronavaccins nog zijn. In verschillende studies wordt gekeken naar de bescherming tegen nieuwe virusvarianten en de duur van de immuniteit.
Onderzoekers uit Japan meldden eerder dat de effectiviteit van sommige vaccins mogelijk iets lager is dan in de eerste jaren van de pandemie werd gedacht. Dat betekent echter niet dat vaccins niet meer werken.
Volgens experts blijven vaccins een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van ernstige ziekte en ziekenhuisopnames, vooral bij kwetsbare groepen.
Besluit ligt bij de minister van Volksgezondheid
Het advies van de Gezondheidsraad is niet automatisch beleid. De uiteindelijke beslissing wordt genomen door de minister van Volksgezondheid.
De minister moet beoordelen of het advies wordt overgenomen en hoe de vaccinatiecampagne voor de komende jaren wordt ingericht. Daarbij spelen ook praktische en financiële factoren een rol.
In een brief aan de Tweede Kamer heeft de minister laten weten het advies voor de vaccinatiecampagne van 2026 te willen volgen. Dat betekent dat de nieuwe leeftijdsgrens mogelijk al vanaf dit najaar kan worden ingevoerd.
Voor de vaccinatiecampagne in 2027 is nog niet duidelijk hoeveel budget beschikbaar zal zijn.
Hoe de coronaprik er in de toekomst uit kan zien
De verwachting is dat coronaprikken in de toekomst vergelijkbaar worden met de jaarlijkse griepvaccinatie. Dat betekent dat vooral ouderen en kwetsbare groepen worden uitgenodigd voor een vaccinatie.
Voor gezonde volwassenen zonder verhoogd risico wordt vaccinatie waarschijnlijk minder vaak aanbevolen.
Op die manier blijft de bescherming gericht op de mensen die het meeste risico lopen op ernstige ziekte.
Corona verdwijnt waarschijnlijk niet helemaal
Hoewel de pandemie inmiddels grotendeels voorbij lijkt, verwachten wetenschappers dat het coronavirus niet volledig zal verdwijnen. Net als andere virussen zal het waarschijnlijk blijven circuleren.
Dat betekent dat er af en toe nieuwe varianten kunnen opduiken. Vaccinaties blijven daarom een belangrijk hulpmiddel om kwetsbare groepen te beschermen.
Door het vaccinatiebeleid regelmatig te evalueren, proberen experts een balans te vinden tussen bescherming van risicogroepen en een efficiënt gebruik van vaccins.
Wat betekent dit voor Nederlanders
Voor de meeste Nederlanders verandert er voorlopig weinig. De vaccinatiecampagnes blijven bestaan, maar worden mogelijk meer gericht op specifieke groepen.
Als de leeftijdsgrens daadwerkelijk wordt verhoogd naar 70 jaar, krijgen minder mensen automatisch een uitnodiging voor de coronaprik. Tegelijkertijd blijft vaccinatie beschikbaar voor mensen met een verhoogd medisch risico.
Het uiteindelijke doel blijft hetzelfde: het voorkomen van ernstige ziekte, ziekenhuisopnames en druk op de zorg.
De komende maanden zal duidelijk worden of het kabinet het advies van de Gezondheidsraad volledig overneemt en hoe de vaccinatiecampagne voor de komende jaren wordt vormgegeven.
