Mark, 45 jaar oud, kijkt ieder jaar met frustratie uit naar het moment dat de klok een uur teruggaat en de wintertijd ingaat. “Het is 2024, waarom houden we vast aan zo’n ouderwets concept?” vraagt hij zich hardop af, terwijl hij zich voorbereidt op de donkere avonden die nu nóg eerder beginnen.
Zijn gedachtes verwoorden een groeiend sentiment in Nederland. Voor veel mensen lijkt het terugzetten van de klok een achterhaald gebruik dat zijn nut heeft verloren in de moderne wereld.
De wintertijd, ingevoerd om daglicht te maximaliseren in de ochtenden en energie te besparen, voelt voor velen niet meer passend bij de huidige samenleving. De dagen zijn al kort genoeg, en het vooruitzicht van nog minder uren daglicht maakt de situatie voor velen alleen maar somberder.
Mark is een van de velen die dit gevoel delen. Hij werkt fulltime en merkt dat het omschakelen naar de wintertijd zijn dagelijks ritme verstoort. “Het voelt gewoon alsof je een uur van je dag steelt,” legt hij uit.
Vooral de impact op zijn werkdag stoort hem. “Ik vertrek ’s ochtends vroeg in het donker en tegen de tijd dat ik weer thuis ben, is het alweer donker. Het is alsof er helemaal geen dag is geweest,” vertelt hij. Zoals Mark zijn er vele Nederlanders die moeite hebben met de plotselinge verandering.
De wintertijd lijkt hen vooral te dwingen om sneller door hun dag heen te haasten, met het gevoel dat er nauwelijks tijd overblijft om iets buiten te doen.
Daarnaast is er een groeiend aantal wetenschappelijke rapporten dat aangeeft dat de verandering in tijd negatieve gevolgen kan hebben op de gezondheid. Slaapritmes raken verstoord, mensen worden humeurig, en zelfs depressieve gevoelens worden in verband gebracht met de vroege duisternis.
Mark merkt dit ook op: “Ik voel me altijd lustelozer in de wintermaanden. En ik ben niet de enige, collega’s van me zeggen dat ze zich ook veel vermoeider voelen na de klokwissel.”
De discussie over het afschaffen van de wintertijd komt steeds vaker terug in gesprekken tussen vrienden en collega’s. Mark vertelt hoe hij recent met vrienden uit eten was en het gesprek al snel op de wintertijd kwam.
Een vriend, die in de bouw werkt, deelde zijn ervaring: “Wij beginnen al vroeg op de dag, dus we merken nauwelijks verschil in de ochtend. Maar die donkere middagen? Dat is verschrikkelijk. Je hebt amper tijd om buiten te zijn.”
Niet alleen in privégesprekken komt het onderwerp ter sprake. In heel Europa speelt de discussie over het afschaffen van de halfjaarlijkse klokwisseling. De Europese Commissie heeft in 2018 zelfs een voorstel gedaan om de zomertijd permanent in te stellen en de wintertijd af te schaffen, na een enquête waarbij miljoenen Europeanen hun voorkeur uitten.
In Nederland was een overweldigende meerderheid van de respondenten voorstander van het behouden van zomertijd. Toch is er sindsdien weinig gebeurd, en de wisseling blijft elk jaar plaatsvinden.
Mark snapt niet waarom er nog geen definitieve beslissing is genomen. “Als we weten dat zoveel mensen de zomertijd prefereren en de wintertijd vooral voor ongemak zorgt, waarom blijven we het dan doen?” vraagt hij zich af. “Het voelt alsof we vasthouden aan een traditie die allang niet meer relevant is.”
Ook in de politiek zijn er stemmen die pleiten voor een herziening van het tijdssysteem. Politici van verschillende partijen hebben in de loop der jaren moties ingediend om de zomertijd permanent te maken. Een van de argumenten is dat de maatschappij tegenwoordig anders functioneert dan toen de wintertijd werd ingevoerd.
De samenleving is flexibeler, mensen werken steeds meer thuis, en de oude argumenten voor energiebesparing lijken niet meer op te gaan in een wereld waar LED-verlichting en moderne verwarmingssystemen veel energie-efficiënter zijn.
Toch zijn er ook mensen die juist baat hebben bij de wintertijd. Boeren, bijvoorbeeld, hebben aangegeven dat de wintertijd hen helpt omdat zij bij het eerste licht beginnen met werken.
Ook ouders van jonge kinderen geven soms aan dat hun kinderen beter slapen met het vroege donker, wat hen een extra uurtje rust geeft.
Maar voor mensen zoals Mark weegt dit niet op tegen de nadelen. “Ik zie de voordelen echt niet meer,” zegt hij, terwijl hij nadenkt over de komende donkere maanden.
“Het is tijd dat we deze oude gewoonte achter ons laten. We leven in 2024, en we zouden ons leven moeten aanpassen aan de moderne tijd, niet vast blijven houden aan een systeem dat zijn beste tijd heeft gehad.”
Met een steeds groeiende groep mensen die pleiten voor verandering, lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat de discussie over het afschaffen van de wintertijd opnieuw op tafel komt. Voor Mark kan die verandering niet snel genoeg komen.
