Mirjam is 54 jaar en opgegroeid met een sterke verbondenheid met haar geloof. Voor haar is Kerstmis één van de heiligste momenten van het jaar, een periode van bezinning en verbondenheid met haar geloof en met haar familie.
Elk jaar ziet ze uit naar het moment waarop de advent begint en ze met haar geliefden de komst van het kerstkind kan vieren. Toch heeft ze de laatste jaren steeds meer het gevoel dat de essentie van het feest verwatert.
“Ik vind dat ongelovigen geen kerstmis mogen vieren,” zegt ze dan ook zonder aarzeling. Voor haar voelt het bijna als een heiligschennis dat de diepere betekenis van Kerstmis verdwijnt in de commerciële stroom van cadeaus, kerstbomen en glitters.
“Je ziet het gewoon overal om je heen,” vertelt Mirjam, “mensen die zichzelf niet gelovig noemen, die geen enkele verbinding hebben met het christendom, maar wél uitgebreid kerst vieren alsof het gewoon een feest van gezelligheid is.” Voor haar is het alsof de ziel van het feest verloren gaat in alle ophef rond cadeaus, kerstmarkten en diners. “Kerst is een viering van de geboorte van Jezus. Daar draait het om, niet om wie het mooiste cadeau heeft gekocht of de duurste boom heeft staan.”
Mirjam denkt vaak terug aan haar jeugd, waarin Kerstmis een bijzondere betekenis had. “Ik herinner me nog dat we thuis de adventskalender ophingen, met kaarsen en een kruisbeeld erbij,” zegt ze. Die traditie was een onderdeel van de voorbereiding, een manier om stil te staan bij het kerstverhaal en om dankbaarheid te tonen.
“Het ging allemaal om het geloof, om stilstaan bij de geboorte van Jezus en wat dat voor ons betekent. En nu, tja… voor veel mensen is Kerst niks meer dan een excuus voor een goed diner of een weekendje weg.”
Ze voelt dat deze trend ook terug te zien is in de maatschappij. “Je ziet zelfs dat winkels niet eens meer ‘Fijne Kerst’ zeggen, maar ‘Fijne feestdagen’. Alsof we het echte verhaal achter Kerst moeten verdoezelen,” merkt Mirjam op. Voor haar is het onvoorstelbaar dat het verhaal van Jezus’ geboorte zo terzijde wordt geschoven.
Ze vindt het een vorm van respectloosheid dat de essentie van een religieus feest verdwijnt in algemene termen. “Ik heb niks tegen andere mensen of andere geloven,” benadrukt ze, “maar ik vind wel dat Kerstmis iets is dat alleen betekenis heeft voor christenen. Als je er niet in gelooft, wat vier je dan eigenlijk?”
Mirjam denkt dat veel mensen het zich niet realiseren, maar voor haar is het verdrietig om te zien dat een van de meest betekenisvolle feesten van het jaar wordt ingepakt in een commercieel jasje. “Het is net alsof de boodschap er niet meer toe doet, en dat doet gewoon pijn.”
Ze herinnert zich hoe haar ouders haar vroeger vertelden over het kerstverhaal en de wonderlijke gebeurtenis van de geboorte van Jezus. “Die boodschap, die kern, die is het belangrijkst,” zegt ze. “Als je dat niet begrijpt, dan vier je niet echt Kerstmis, je doet dan gewoon mee aan een soort winterfestival.”
Toch weet ze dat haar mening niet door iedereen wordt gedeeld, en dat sommige mensen haar misschien ouderwets vinden. “Ach, sommige mensen vinden het misschien bekrompen, maar voor mij gaat het echt om het principe,” legt ze uit.
“Ik vind dat je respect moet hebben voor de betekenis van een feest. Net zoals ik niet het Suikerfeest zou vieren omdat ik dat niet begrijp of voel vanuit mijn geloof. Er zit een verhaal achter dat ik respecteer, en ik zou daar niet zomaar aan meedoen zonder die verbinding.”
Ze geeft toe dat ze soms in discussies belandt met jongere mensen, die haar standpunt als exclusief of zelfs een beetje streng zien. “Ze zeggen dat het toch gewoon een feest van warmte en gezelligheid kan zijn voor iedereen. Maar dan denk ik: ja, maar dat is niet wáár het om gaat.”
Wat Mirjam vooral dwarszit, is dat Kerst voor haar een tijd van stilte en bezinning is, en dat het haast onmogelijk is om daar ruimte voor te vinden in de moderne viering. “Kerst is juist bedoeld om stil te staan, om na te denken over het leven, om even weg te gaan van de alledaagse drukte.
Maar je ziet dat het tegenwoordig alleen maar méér drukte oplevert. Overvolle winkelstraten, kerstborrels, dure diners… het lijkt alsof iedereen zich haast om het grootste kerstfeest te organiseren, maar niemand zich afvraagt waar het eigenlijk om draait.”
Ze glimlacht even als ze terugdenkt aan haar eigen kerstviering vorig jaar. “Wij vieren het klein, met familie. We hebben een gebed, lezen een stukje uit de Bijbel, en dat is het. Geen gedoe, geen spektakel.” Ze merkt dat haar eigen kinderen ook soms moeite hebben om haar standpunt te begrijpen, vooral als ze het in hun omgeving anders zien.
“Ze zien hoe hun vrienden kerst vieren en vragen wel eens waarom wij het anders doen. Maar ik probeer hen altijd mee te geven dat het gaat om het geloof, om het samen zijn en de rust.”
Mirjam weet dat ze met haar opvatting niet iedereen aan haar kant krijgt, maar dat maakt haar standpunt niet minder sterk. “Kerstmis is, in mijn ogen, een viering van het christelijke geloof, een moment om echt stil te staan bij het wonder van het geloof. Ik wil dat dat behouden blijft.
Voor mij hoort het feest bij het geloof en zou het niet zomaar door iedereen gevierd moeten worden als een algemeen feestje zonder betekenis.” Ze sluit af met een laatste, vaste overtuiging: “De ware betekenis van Kerst zou niet moeten verdwijnen in een zee van cadeaus en gezelligheid, en ik hoop dat mensen dat blijven zien.”
