Door de opwarming van de aarde rukken dodelijke schimmels steeds verder op in Europa. Wetenschappers waarschuwen dat het aantal infecties de komende jaren fors kan toenemen, vooral onder mensen met een verzwakt immuunsysteem. Volgens experts kan dit leiden tot miljoenen extra patiënten.
Onderzoekers van de Universiteit van Manchester hebben vastgesteld dat de toename van pathogene schimmels – schimmels die ziektes veroorzaken – een direct gevolg is van veranderende klimatologische omstandigheden.
De studie, onder leiding van moleculair geneticus Norman van Rhijn, richtte zich specifiek op drie soorten van de Aspergillus-familie: fumigatus, flavus en niger. Deze schimmels worden steeds vaker aangetroffen bij patiënten in Europa.
Gevaar voor mensen met een verzwakt immuunsysteem
Gezonde mensen lopen over het algemeen weinig risico, maar voor mensen met een verzwakt immuunsysteem kunnen deze schimmelinfecties levensbedreigend zijn. Van Rhijn legt uit dat patiënten die bijvoorbeeld een transplantatie hebben ondergaan, chemotherapie krijgen of kampen met ernstige covid-19, extra kwetsbaar zijn.
De infectie veroorzaakt vaak ernstige longklachten zoals hoesten, benauwdheid en koorts. In ongeveer 40% van de gevallen leidt de infectie tot de dood. Dit percentage kan zelfs oplopen tot 60 à 80 procent bij resistente varianten van de schimmel, waarvoor nauwelijks effectieve medicijnen beschikbaar zijn.
De rol van klimaatverandering
De opmars van dodelijke schimmels wordt sterk beïnvloed door klimaatverandering. Hogere temperaturen en afwisselend natte en droge periodes blijken ideale omstandigheden voor de groei van schimmels. Vooral Aspergillus fumigatus, die momenteel dominant is in West-Europa, neemt sterk toe. Het onderzoek voorspelt een stijging van 77,5% in de komende 15 jaar, wat kan leiden tot miljoenen extra patiënten.
In warmere klimaten, zoals Zuid-Europa en Afrika, is Aspergillus flavus dominant. Deze soort is extra zorgwekkend omdat hij resistenter is tegen medicijnen. In de afgelopen 20 jaar heeft deze schimmel zich steeds verder verspreid naar Noord-Europa. Wetenschappers voorspellen dat het aantal infecties met flavus de komende 15 jaar met 16% zal toenemen.
Uitdagingen bij diagnose en behandeling
Een groot probleem is dat de symptomen van aspergillose – zoals hoesten, kortademigheid en koorts – vaak lijken op die van andere ziekten. Hierdoor wordt de diagnose regelmatig gemist of te laat gesteld. Daarnaast zijn er wereldwijd slechts vier medicijnen beschikbaar, en steeds meer schimmels ontwikkelen resistentie tegen deze middelen.
Volgens Van Rhijn is het noodzakelijk dat overheden, farmaceutische bedrijven en onderzoekers samenwerken om nieuwe behandelingen te ontwikkelen. Daarnaast pleit hij voor bewustwording bij artsen en zorgprofessionals, zodat zij sneller de link leggen tussen de symptomen en een mogelijke schimmelinfectie.
Weerstand en resistentie: een groeiend probleem
Een extra uitdaging vormt de toenemende resistentie van bepaalde schimmels tegen beschikbare medicijnen. Vooral Aspergillus flavus blijkt steeds vaker resistent, waardoor de behandeling van besmette patiënten bemoeilijkt wordt.
Van Rhijn benadrukt dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw bijdraagt aan deze resistentie. Het spuiten van gewassen met antischimmelmiddelen zorgt ervoor dat de schimmels zich aanpassen en sterker worden.
Een bijkomend probleem is dat schimmelsporen overal aanwezig zijn. Ze zweven in de lucht en kunnen via de ademhaling in de longen terechtkomen. Zeker in gebieden met veel landbouwactiviteit is de blootstelling hoog. Dit maakt preventie bijzonder lastig, aangezien het onmogelijk is om volledig contact met schimmelsporen te vermijden.
Preventie: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Experts pleiten voor een geïntegreerde aanpak om de opmars van dodelijke schimmels tegen te gaan. Dit vraagt om betrokkenheid van zowel overheden, de medische wereld als de landbouwsector.
De ontwikkeling van nieuwe antischimmelmedicijnen is cruciaal, maar ook het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen kan een bijdrage leveren. Een stabieler klimaat kan namelijk de groeiomstandigheden voor schimmels minder gunstig maken.
Daarnaast is er behoefte aan bewustwording onder de bevolking. Mensen met een verzwakt immuunsysteem moeten zich bewust zijn van de risico’s en extra maatregelen treffen, zoals het vermijden van stoffige omgevingen en gebieden waar veel landbouwchemicaliën worden gebruikt.
Samenwerking als sleutel tot succes
Van Rhijn roept op tot internationale samenwerking om het probleem structureel aan te pakken. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelt hierbij een belangrijke rol door richtlijnen te geven voor preventie en behandeling.
Daarnaast moeten landen investeren in wetenschappelijk onderzoek om nieuwe medicijnen te ontwikkelen die beter bestand zijn tegen resistente schimmelvarianten.
Wetenschappers benadrukken dat de strijd tegen dodelijke schimmels vergelijkbaar is met de aanpak van andere infectieziekten.
Alleen door tijdige signalering, effectieve behandeling en preventieve maatregelen kan de toename van sterfte door schimmelinfecties worden beperkt. De wereld staat voor een grote uitdaging, maar met gezamenlijke inspanningen kan het tij gekeerd worden.
Naast wetenschappelijke vooruitgang is ook het vergroten van het bewustzijn onder zowel zorgprofessionals als de algemene bevolking van groot belang. Door betere scholing van artsen en verpleegkundigen op het gebied van schimmelinfecties kunnen symptomen sneller herkend worden.
Ook campagnes om mensen te informeren over de risico’s van schimmelblootstelling kunnen helpen om infecties te voorkomen. Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we de impact van dodelijke schimmels effectief tegengaan.
Bron: RTL
