Oud-politiechef Sander Schaepman waarschuwt voor een ontwikkeling die volgens hem steeds zichtbaarder wordt bij demonstraties in Nederland.
Waar protesten eerder vaak draaiden om één duidelijk thema, zoals klimaat, wonen of maatschappelijke zorgen, ziet hij nu dat verschillende bewegingen en radicale boodschappen steeds vaker door elkaar gaan lopen.
Volgens Schaepman is dat zorgelijk, omdat demonstraties daardoor een ander karakter kunnen krijgen. Niet alleen maatschappelijke onvrede komt naar voren, maar ook ideologische boodschappen die volgens hem veel verder gaan dan normaal protest.
Sander Schaepman waarschuwt voor radicalisering
Sander Schaepman, voormalig politiechef, ziet een duidelijke verschuiving in de manier waarop sommige demonstraties verlopen. Volgens hem gaat het bij bepaalde protesten niet meer alleen om het oorspronkelijke onderwerp.
Hij stelt dat klimaatdemonstraties en pro-Palestijnse demonstraties steeds vaker overlappen met radicalere stromingen. Daarbij zouden volgens hem ook symbolen en vlaggen zichtbaar zijn van organisaties die internationaal als terroristisch worden gezien.
Die ontwikkeling baart hem zorgen. Demonstreren is in Nederland een grondrecht, maar volgens Schaepman ontstaat er een risico wanneer protesten worden gebruikt als podium voor extremistische boodschappen.
Van klimaatprotest naar bredere beweging
Volgens Schaepman is er sprake van een bredere beweging waarin verschillende thema’s samenkomen. Klimaat, Palestina, anti-overheidsgevoelens en andere maatschappelijke thema’s worden volgens hem steeds vaker met elkaar vermengd.
Dat maakt het voor politie en veiligheidsdiensten lastiger om protesten goed in te schatten. Een demonstratie kan vreedzaam beginnen, maar door de aanwezigheid van radicalere groepen of extreme leuzen alsnog omslaan in een spanningsvolle situatie.
De oud-politiechef stelt dat er niet alleen gekeken moet worden naar het officiële doel van een protest, maar ook naar de groepen die zich erbij aansluiten en de boodschappen die worden verspreid.
Kritiek op het AIVD-jaarverslag
Schaepman uit ook kritiek op het jaarverslag van de AIVD. Volgens hem wordt daarin te weinig aandacht besteed aan dreigingen vanuit linkse of radicaal-linkse bewegingen.
In het rapport zou vooral de dreiging vanuit extreemrechtse hoek worden benadrukt. Schaepman vindt dat een te beperkte blik. Volgens hem moeten veiligheidsdiensten ook scherp kijken naar radicalisering binnen andere bewegingen.
Hij noemt het een gemiste kans dat bepaalde ideologische stromingen volgens hem onvoldoende worden benoemd. Daarbij verwijst hij onder meer naar internationale netwerken en invloedrijke bewegingen die volgens hem ook in Nederland aandacht verdienen.
Extreme uitspraken bij demonstraties
Een belangrijk punt in zijn waarschuwing gaat over uitspraken die tijdens demonstraties zijn gedaan. Schaepman verwijst naar een incident in Rotterdam, waar volgens hem tijdens een bijeenkomst zeer dreigende woorden zouden zijn geroepen.
Volgens hem laten zulke uitspraken zien dat de toon bij sommige protesten verhardt. Het gaat dan niet meer alleen om leuzen of politieke slogans, maar om taal die kan worden opgevat als oproep tot geweld.
Dat soort momenten zijn volgens Schaepman gevaarlijk, omdat ze de grens tussen demonstratie en intimidatie kunnen vervagen. Zeker wanneer grote groepen mensen aanwezig zijn, kan extreme taal snel voor spanning zorgen.
Waarom politieoptreden onder een vergrootglas ligt
Schaepman vraagt zich hardop af waarom er in sommige gevallen niet sneller wordt ingegrepen. Volgens hem lijkt er verschil te zitten in hoe autoriteiten reageren op verschillende soorten incidenten.
Bij sommige gebeurtenissen wordt snel opgetreden, terwijl andere situaties volgens hem langer blijven liggen. Dat roept vragen op over handhaving, prioriteiten en gelijke behandeling.
Voor de politie is dit in de praktijk ingewikkeld. Demonstraties vallen onder het demonstratierecht, waardoor optreden zorgvuldig moet gebeuren. Tegelijkertijd moeten bedreiging, geweldsoproepen en intimidatie wel serieus worden genomen.
Demonstratierecht blijft belangrijk
Hoewel Schaepman waarschuwt voor radicalisering, blijft het demonstratierecht een belangrijk onderdeel van de Nederlandse democratie. Mensen mogen hun mening uiten, protesteren en onvrede laten horen.
De discussie gaat daarom vooral over de grenzen. Wanneer is iets nog een politiek protest, en wanneer wordt het een podium voor extremisme? Die vraag wordt steeds relevanter nu demonstraties vaker worden bezocht door uiteenlopende groepen met verschillende agenda’s.
Volgens critici moet er scherper worden gekeken naar wie protesten organiseert, welke symbolen worden gebruikt en welke boodschappen worden verspreid.
Zorgen over vermenging van bewegingen
De vermenging van verschillende activistische bewegingen is volgens Schaepman niet nieuw, maar wel zichtbaarder geworden. Thema’s die oorspronkelijk los van elkaar stonden, worden steeds vaker aan elkaar gekoppeld.
Voor sommige demonstranten is dat logisch, omdat zij maatschappelijke problemen als onderdeel van één groter systeem zien. Voor anderen is het juist zorgwekkend, omdat protesten daardoor radicaler en onvoorspelbaarder kunnen worden.
Juist die onvoorspelbaarheid maakt het volgens Schaepman belangrijk dat veiligheidsdiensten breed blijven kijken.
AIVD en dreigingsbeeld onder discussie
De uitspraken van Schaepman passen in een bredere discussie over het Nederlandse dreigingsbeeld. Waar moet de meeste aandacht naartoe? Extreemrechts, jihadisme, buitenlandse beïnvloeding, links-radicalisme of andere vormen van extremisme?
Volgens Schaepman moet de blik niet te smal zijn. Als bepaalde dreigingen te weinig aandacht krijgen, kan dat volgens hem leiden tot onderschatting.
Tegelijkertijd benadrukken veiligheidsdiensten doorgaans dat dreigingsanalyses worden gemaakt op basis van beschikbare informatie, trends en concrete signalen. Toch laat de kritiek zien dat het debat hierover nog lang niet klaar is.
Politiek debat laait opnieuw op
De waarschuwing van Schaepman zal waarschijnlijk opnieuw discussie oproepen in de politiek. Vooral partijen die al langer waarschuwen voor radicalisering binnen activistische bewegingen zullen zijn uitspraken aangrijpen als bevestiging.
Aan de andere kant zullen tegenstanders vinden dat protestbewegingen niet zomaar over één kam mogen worden geschoren. Niet elke demonstrant is radicaal, en niet elke felle leus betekent automatisch extremisme.
Toch is duidelijk dat de sfeer rond demonstraties in Nederland steeds vaker onderwerp van discussie is. Politie, gemeenten en veiligheidsdiensten moeten daarbij telkens zoeken naar de juiste balans tussen vrijheid en veiligheid.
Waarom deze waarschuwing veel losmaakt
De uitspraken van Sander Schaepman raken aan een gevoelig onderwerp: wie bepaalt wanneer protest omslaat in radicalisering? In een land waar vrijheid van meningsuiting en demonstratie zwaar wegen, is dat geen eenvoudige vraag.
Zijn waarschuwing is vooral dat autoriteiten niet blind moeten zijn voor radicale invloeden binnen bewegingen die zichzelf presenteren als maatschappelijk of progressief. Volgens hem kan dat leiden tot een vertekend beeld van de werkelijke risico’s.
Of iedereen het met hem eens is, zal onderwerp van debat blijven. Maar één ding is duidelijk: de manier waarop Nederland omgaat met demonstraties, radicalisering en openbare orde staat opnieuw volop in de schijnwerpers.
‘Bij die demonstraties wordt gewoon met terroristische vlaggen gezwaaid.’
De @AIVD waarschuwde in een rapport vooral voor de gevaren van extreemrechts. Opiniemaker @SchaepmanSander maakt zich juist ook erg zorgen over de radicalisering van linkse bewegingen.#NieuwsvandeDag pic.twitter.com/8gUYeRXv1S
— Nieuws van de Dag (@Nieuwsvandedag_) April 29, 2026
