De discussie over vuurwerkgeweld laait ieder jaar opnieuw op, maar dit keer zorgt een opvallend voorstel voor extra veel opschudding.
Voormalig politiecommissaris Sander Schaepman heeft zich uitgesproken over wat volgens hem dé manier is om het geweld tijdens de jaarwisseling eindelijk serieus aan te pakken.
Zijn boodschap is hard, confronterend en roept felle reacties op, zowel bij voorstanders als critici.
Jarenlange frustratie binnen de politie
Volgens Schaepman is het probleem rondom vuurwerkgeweld al jaren hetzelfde. Elke jaarwisseling lopen agenten, brandweerlieden en ambulancemedewerkers groot risico. Ze worden bekogeld met zwaar vuurwerk, uitgescholden of zelfs bewust in de val gelokt.
Na afloop volgen vaak dezelfde reacties: verontwaardiging, beloften van strengere maatregelen en politieke discussies. Maar structurele verandering blijft volgens hem uit.
Die terugkerende cyclus zorgt binnen de politie voor groeiende frustratie. Veel agenten voelen zich onvoldoende beschermd en hebben het gevoel dat de samenleving het geweld tijdens oud en nieuw te vaak bagatelliseert. Schaepman stelt dat dit heeft geleid tot een gevaarlijke normvervaging.
Ervaring uit zware criminaliteit
Schaepman spreekt niet als buitenstaander. Hij was meer dan 25 jaar actief binnen de Nederlandse politie en gaf leiding aan rechercheteams die zich bezighielden met zware en georganiseerde criminaliteit.
Denk aan drugshandel, mensenhandel en liquidatieonderzoeken. Vanuit die ervaring zegt hij precies te weten wat afschrikking wel en niet doet.
In gesprekken en mediaoptredens benadrukt hij dat duidelijke grenzen essentieel zijn. Volgens hem werkt halfslachtig optreden averechts, omdat het juist het gevoel versterkt dat geweld tegen hulpverleners nauwelijks consequenties heeft.
Het voorstel dat alles losmaakt
In het programma Het Misdaadbureau kwam Schaepman met een voorstel dat direct de gemoederen verhit. Zijn idee is om één jaar lang consequent met scherp op te treden tegen mensen die agenten met vuurwerk aanvallen. Niet symbolisch, niet terughoudend, maar duidelijk en zichtbaar.
Volgens Schaepman is het onvermijdelijk dat zo’n aanpak slachtoffers zou opleveren.
Dat zegt hij zonder omwegen. Tegelijk stelt hij dat juist die harde realiteit nodig is om de escalatie te stoppen. Zijn redenering: zolang daders weten dat de kans op zware consequenties klein is, blijft het geweld doorgaan.
Waarom volgens hem zachtheid niet meer werkt
Een belangrijk punt in Schaepmans betoog is dat de huidige aanpak volgens hem te soft is. Boetes, taakstraffen en achteraf verontwaardigde verklaringen hebben de situatie niet verbeterd. Integendeel, het geweld lijkt ieder jaar heftiger te worden.
Hij stelt dat vuurwerkgeweld niet langer kan worden gezien als baldadigheid of uit de hand gelopen feestvreugde. Het gaat volgens hem om gerichte aanvallen op mensen die hun werk doen. In andere situaties zou dat nooit worden geaccepteerd, waarom hier dan wel?
Voorstanders zien eindelijk een duidelijk signaal
Het voorstel krijgt steun van mensen die vinden dat de maat vol is.
Zij wijzen op beelden van agenten die onder vuur worden genomen, brandweerwagens die niet kunnen uitrukken en wijken waar complete chaos heerst. Volgens hen is het naïef om te denken dat opvoedcampagnes of mildere straffen dit probleem oplossen.
Voorstanders zien Schaepmans voorstel als een noodzakelijk signaal. Niet omdat geweld wenselijk is, maar omdat grenzen eindelijk zichtbaar worden.
In hun ogen beschermt deze aanpak juist de vele agenten en hulpverleners die nu jaarlijks gevaar lopen.
Felle kritiek vanuit andere hoeken
Tegenstanders reageren minstens zo fel. Zij noemen het voorstel extreem, gevaarlijk en juridisch onhoudbaar. Preventief dodelijk geweld inzetten tegen burgers, zelfs bij geweld tegen de politie, zou een fundamentele grens overschrijden.
Critici vrezen dat zo’n aanpak leidt tot escalatie in plaats van afschrikking. Ze wijzen op het risico van fouten, misverstanden en situaties waarin omstanders slachtoffer worden.
Ook wordt benadrukt dat het vertrouwen tussen burgers en politie verder onder druk kan komen te staan.
Juridische en morele vragen
Het voorstel roept niet alleen emotie op, maar ook serieuze juridische vragen. Wanneer mag de politie geweld gebruiken? Hoe verhoudt zich dat tot proportionaliteit en subsidiariteit? En wie bepaalt wanneer iemand daadwerkelijk een directe dreiging vormt?
Daarnaast speelt de morele kant. Is de samenleving bereid te accepteren dat een jaarwisseling mogelijk dodelijke slachtoffers eist als gevolg van politieoptreden?
Schaepman erkent die vragen, maar stelt dat niets doen óók een morele keuze is, met blijvende slachtoffers onder hulpverleners.
Focus op jaarwisseling 2026-2027
Schaepman pleit ervoor om zijn aanpak serieus te onderzoeken met het oog op de jaarwisseling van 2026 naar 2027. Niet als permanente maatregel, maar als een tijdelijke, duidelijke interventie.
Volgens hem kan één jaar van harde consequenties voldoende zijn om gedrag structureel te veranderen.
Hij vergelijkt het met andere momenten waarop de overheid harde lijnen trok, zoals bij voetbalgeweld of zware criminaliteit. Pas toen duidelijk werd dat grenzen echt werden gehandhaafd, nam het geweld af.
Politiek en samenleving verdeeld
De uitspraken van Schaepman zetten ook de politiek onder druk.
Partijen zullen zich moeten uitspreken over hoe ver ze willen gaan om geweld tegen hulpverleners te stoppen. Daarbij botsen veiligheid, rechtsstaat en maatschappelijke waarden.
In de samenleving is de verdeeldheid groot. Sommigen roepen om daadkracht en bescherming van agenten, anderen waarschuwen voor een glijdende schaal. Wat opvalt, is dat bijna iedereen het eens is over één ding: de huidige situatie is onhoudbaar.
Vuurwerkgeweld als symptoom van groter probleem
Volgens Schaepman staat vuurwerkgeweld niet op zichzelf. Het is een symptoom van bredere problemen zoals gezagsverlies, normvervaging en het ontbreken van duidelijke grenzen.
Zolang die onderliggende oorzaken niet worden aangepakt, zal elk jaar opnieuw dezelfde discussie terugkeren.
Zijn voorstel is daarmee niet alleen een oplossing voor oud en nieuw, maar ook een aanklacht tegen jarenlang wegkijken. Of zijn idee ooit werkelijkheid wordt, is onzeker. Maar dat hij het debat opnieuw heeft aangezwengeld, staat vast.
Conclusie: confronterend voorstel dwingt tot keuzes
Het voorstel van Sander Schaepman laat niemand onverschillig. Het dwingt politiek, politie en samenleving om na te denken over wat acceptabel is en waar grenzen liggen.
Blijven we vertrouwen op maatregelen die tot nu toe weinig effect hadden, of durven we een fundamenteel andere koers te overwegen?
Eén ding is duidelijk: zolang vuurwerkgeweld een jaarlijks terugkerend probleem blijft, zal de roep om harde oplossingen niet verdwijnen. Schaepman heeft die roep een stem gegeven, en daarmee het debat opnieuw op scherp gezet.
