Een kaartje op de post doen wordt opnieuw een stuk duurder. PostNL krijgt van toezichthouder Autoriteit Consument & Markt ruimte om de tarieven voor een deel van de postbezorging in 2027 met bijna 13 procent te verhogen.
Als PostNL die ruimte volledig gebruikt voor de postzegel, zou de prijs kunnen stijgen van de huidige 1,40 euro naar ongeveer 1,58 euro. Daarmee dreigt de grootste prijsstijging in drie jaar.
Opvallend is dat de mogelijke verhoging komt op een moment waarop de bezorging juist minder snel is geworden. PostNL stapte deze zomer over op standaardbezorging binnen twee dagen in plaats van één dag en kan daardoor met minder personeel werken.
Toch zegt het postbedrijf tientallen miljoenen euro’s verlies te blijven maken op de traditionele postbezorging. De Nederlander lijkt daardoor opnieuw meer te moeten betalen voor een dienst die steeds minder wordt gebruikt.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Postzegel kan naar 1,58 euro
Wie regelmatig een verjaardagskaart, brief of ander poststuk verstuurt, heeft de prijs van een postzegel de afgelopen jaren behoorlijk zien oplopen. Daar kan in 2027 opnieuw een flinke verhoging bovenop komen.
De ACM heeft vastgesteld hoeveel ruimte PostNL volgend jaar krijgt om de tarieven binnen de Universele Postdienst te verhogen. Die tariefruimte bedraagt bijna 13 procent.
Wanneer de huidige prijs van 1,40 euro met ongeveer 13 procent wordt verhoogd, kom je uit op afgerond 1,58 euro per postzegel.
Dat bedrag staat echter nog niet definitief vast. De ACM bepaalt namelijk niet rechtstreeks hoeveel een losse postzegel moet kosten. De toezichthouder bepaalt hoeveel ruimte PostNL krijgt om zijn tarieven aan te passen.
PostNL beslist vervolgens zelf hoe die ruimte over de verschillende producten wordt verdeeld.
PostNL bepaalt uiteindelijke prijs zelf
Het is dus nog mogelijk dat een postzegel in 2027 minder dan 1,58 euro gaat kosten. De definitieve tarieven worden later bekendgemaakt.
Toch is een forse verhoging bepaald niet ondenkbaar. PostNL heeft de afgelopen jaren meerdere keren een groot deel of zelfs de maximale beschikbare tariefruimte gebruikt.
Het bedrijf zegt daar een duidelijke reden voor te hebben: gewone post bezorgen levert steeds grotere verliezen op.
Nederlanders versturen simpelweg veel minder brieven dan vroeger. De vaste infrastructuur voor postbezorging moet ondertussen grotendeels overeind blijven.
Een postbezorger moet immers ook naar een straat wanneer daar nog maar enkele brieven worden bezorgd. Daardoor worden de kosten per afzonderlijke brief steeds hoger.
Nederland verstuurt steeds minder brieven
De enorme afname van traditionele post speelt dan ook een centrale rol bij de mogelijke prijsverhoging.
Onder de Universele Postdienst vallen bijvoorbeeld gewone brieven en kaarten. Denk aan de traditionele verjaardagskaart voor oma, een kaartje tijdens de feestdagen of een brief die iemand zelf op de bus doet.
Het gaat inmiddels om ongeveer 15 procent van het totale postvolume. Dit jaar zou het om circa 200 miljoen brieven en kaarten gaan.
Dat klinkt nog altijd als een gigantische hoeveelheid. Vergeleken met de volumes van vroeger is echter sprake van een enorme daling.
E-mail, WhatsApp, digitale facturen en online overheidsdiensten hebben de traditionele brief voor een groot deel vervangen. Veel Nederlanders gebruiken post eigenlijk alleen nog voor bijzondere gelegenheden.
Minder post maakt bezorging duurder
Dat zorgt voor een lastig economisch probleem. Wanneer een fabriek minder producten maakt, kan de productiecapaciteit vaak relatief eenvoudig worden teruggeschroefd. Bij een landelijk postnetwerk werkt dat anders.
Ook wanneer een wijk nog maar een fractie van het vroegere aantal brieven ontvangt, moet iemand die post uiteindelijk bij de juiste woningen afleveren. Routes verdwijnen daardoor niet in hetzelfde tempo als het aantal brieven.
De kosten moeten dus over steeds minder poststukken worden verdeeld.
De ACM kijkt bij het bepalen van de toegestane tarieven onder meer naar die ontwikkeling. Daarnaast spelen de kosten van PostNL en de inflatie een rol.
Het resultaat is voor 2027 een tariefruimte van bijna 13 procent, de sterkste stijging in drie jaar.
Bezorging werd juist minder snel
Juist daarom is de timing opvallend. Sinds 14 juli wordt gewone post namelijk standaard binnen twee dagen bezorgd in plaats van binnen één dag.
PostNL hoeft de post daardoor minder snel door het volledige netwerk te verwerken.
Die verandering moet een flinke efficiëntieslag mogelijk maken. Volgens de beschikbare cijfers kan PostNL door de nieuwe werkwijze met ongeveer 18 procent minder postpersoneel toe.
Je zou daardoor misschien verwachten dat de financiële druk afneemt.
Toch zegt PostNL dat de kostenbesparingen onvoldoende zijn om de structurele problemen bij de postbezorging op te lossen. De hoeveelheid post blijft namelijk teruglopen en het bedrijf verwacht dat de verliezen verder oplopen.
Tientallen miljoenen verlies op post
Volgens PostNL werd vorig jaar ongeveer 35 miljoen euro verlies geleden op de gewone postbezorging.
Voor dit jaar wordt uitgegaan van een verlies van circa 38 miljoen euro. Topman Pim Berendsen heeft bovendien gewaarschuwd dat de verliezen de komende tijd verder kunnen toenemen.
Daar staat een opvallend bedrag tegenover.
De nieuwe tariefruimte die de ACM voor 2027 heeft vastgesteld, kan PostNL naar schatting ongeveer 36 miljoen euro aan extra omzet opleveren.
Dat bedrag ligt opvallend dicht bij het jaarlijkse verlies dat het bedrijf momenteel zegt te maken op de postdienst.
Voor PostNL is een hogere prijs daarom een manier om een deel van het financiële gat te dichten.
Consument betaalt steeds meer
Voor consumenten betekent dat ondertussen dat het versturen van een eenvoudige kaart steeds prijziger wordt.
Een enkele verhoging van achttien cent klinkt misschien niet spectaculair. Wie slechts één verjaardagskaart per jaar verstuurt, zal er financieel weinig van merken.
Maar het beeld verandert wanneer meerdere kaarten tegelijk worden verstuurd.
Denk bijvoorbeeld aan kerstkaarten. Een huishouden dat twintig kaarten verstuurt, zou bij een prijs van 1,58 euro al 31,60 euro kwijt zijn aan alleen de postzegels.
En daar komen de kaarten zelf nog bij.
Voor organisaties en kleine ondernemers die regelmatig fysieke post versturen, kunnen dergelijke prijsstijgingen eveneens behoorlijk aantikken.
Postzegel werd jarenlang steeds duurder
De mogelijke verhoging past in een ontwikkeling die al veel langer zichtbaar is. De prijs van een postzegel stijgt terwijl het gebruik van traditionele post afneemt.
Daar ontstaat bijna een vicieuze cirkel.
Minder mensen versturen brieven, waardoor de kosten per brief stijgen. PostNL verhoogt vervolgens de tarieven om die kosten op te vangen. Daardoor wordt een fysieke brief nog minder aantrekkelijk en stappen mogelijk opnieuw mensen over op digitale alternatieven.
Vervolgens daalt het postvolume verder en ontstaat opnieuw druk om de tarieven te verhogen.
Het is precies de reden waarom er steeds nadrukkelijker wordt gesproken over de toekomst van de Nederlandse postvoorziening.
PostNL wil drie dagen bezorgtijd
PostNL vindt de huidige aanpassingen namelijk nog niet voldoende. Het bedrijf wil uiteindelijk meer tijd krijgen om gewone brieven te bezorgen.
Topman Berendsen heeft aangegeven dat de wetgeving volgens hem moet worden aangepast om de postdienst op langere termijn betaalbaar en uitvoerbaar te houden.
PostNL wil volgend jaar bijvoorbeeld de mogelijkheid krijgen om drie werkdagen over het bezorgen van een brief te doen.
Daarmee zou opnieuw meer ruimte ontstaan om routes efficiënter in te plannen.
Voor consumenten betekent dat een bijzondere ontwikkeling. Een brief wordt duurder om te versturen, terwijl PostNL tegelijkertijd meer tijd wil krijgen om diezelfde brief te bezorgen.
Vanuit het bedrijf wordt dat verklaard door de noodzaak om het landelijke netwerk überhaupt overeind te houden.
PostNL stapte naar de rechter
De financiële problemen hebben inmiddels ook tot een juridisch conflict met de Nederlandse Staat geleid.
PostNL is vanwege de verliezen op de postbezorging een rechtszaak tegen de Staat begonnen. Eerder verloor het bedrijf al een kort geding.
Tijdens die juridische discussie kwam een interessant punt naar voren. De landsadvocaat wees erop dat PostNL niet altijd alle beschikbare ruimte gebruikt om zijn tarieven te verhogen.
Daarbij werd duidelijk dat de prijs van een postzegel theoretisch zelfs veel verder zou kunnen oplopen. Een bedrag tot ongeveer drie euro kwam daarbij ter sprake.
Dat betekent niet dat de postzegel binnenkort daadwerkelijk drie euro gaat kosten. Het laat wel zien hoeveel ruimte er in het huidige systeem uiteindelijk kan ontstaan wanneer het postvolume verder afneemt en de kosten hoog blijven.
Drie euro voor postzegel niet direct
Het bedrag van drie euro trok vanzelfsprekend veel aandacht, maar vraagt dus om context.
Voor 2027 gaat het concreet om een mogelijke prijs van ongeveer 1,58 euro wanneer PostNL de beschikbare verhogingsruimte volledig op de huidige postzegelprijs zou toepassen.
Een sprong rechtstreeks naar drie euro is niet aan de orde.
Toch maakt de discussie duidelijk dat de betaalbaarheid van fysieke post steeds meer onder druk staat.
Wanneer de hoeveelheid post jaarlijks blijft afnemen, zal vroeg of laat een fundamentele keuze moeten worden gemaakt. Moet de gebruiker steeds meer betalen, moet de overheid financieel bijspringen of moet de wettelijke postdienst verder worden versoberd?
PostNL lijkt vooral voor dat laatste in combinatie met hogere tarieven te pleiten.
ACM legde miljoenenboete op
Tegelijkertijd is er ook kritiek geweest op de prestaties van PostNL zelf.
De ACM legde het bedrijf een boete van 7 miljoen euro op omdat het in 2023 niet voldeed aan de toenmalige eisen voor de snelheid van de postbezorging.
Destijds moest 95 procent van de post de volgende dag worden bezorgd. PostNL haalde die norm niet.
De eisen zijn inmiddels veranderd. Tegenwoordig geldt een norm waarbij 90 procent binnen twee dagen moet worden bezorgd.
Over eerdere jaren kunnen mogelijk nog meer boetes volgen.
Dat maakt de situatie extra ingewikkeld. PostNL stelt dat de wettelijke eisen financieel nauwelijks nog uitvoerbaar zijn, terwijl de toezichthouder tegelijkertijd moet controleren of het bedrijf de afgesproken kwaliteit daadwerkelijk levert.
Nederlandse postmarkt zit klem
De discussie over de postzegel van 1,58 euro gaat daarom uiteindelijk over veel meer dan achttien cent.
Nederland zit midden in een overgang van fysieke naar digitale communicatie. Alleen verdwijnt de behoefte aan een landelijk postnetwerk niet volledig.
Er blijven mensen en organisaties die afhankelijk zijn van fysieke post. Bovendien moet ook iemand die maar een paar keer per jaar een brief wil versturen dat in principe kunnen blijven doen.
Het netwerk in stand houden voor een steeds kleinere groep gebruikers wordt alleen ieder jaar duurder.
PostNL probeert dat op te vangen met minder bezorgdagen, efficiëntere routes, minder personeel en hogere prijzen. Toch verwacht het bedrijf voorlopig nog steeds tientallen miljoenen euro’s verlies.
Prijsstijging van 13 procent dreigt
Voor consumenten is voorlopig vooral één getal belangrijk: bijna 13 procent.
Dat is de ruimte die PostNL krijgt om de relevante posttarieven in 2027 te verhogen. Wordt die volledig vertaald naar de gewone postzegel, dan stijgt de prijs van 1,40 euro naar ongeveer 1,58 euro.
De definitieve prijs moet PostNL later dit jaar nog bekendmaken.
Dat het bedrijf de volledige verhoging zal gebruiken, staat dus nog niet vast. Gezien de verliezen op de gewone postbezorging en eerdere prijsbesluiten zou een stevige verhoging echter niet verrassend zijn.
Daarmee dreigt opnieuw een opvallende situatie: Nederlanders gaan mogelijk fors meer betalen voor hun brief of kaart, terwijl PostNL inmiddels langer over de bezorging mag doen en met minder personeel probeert te werken.
De ouderwetse verjaardagskaart verdwijnt daarmee niet meteen. Maar wie hem graag blijft versturen, moet er rekening mee houden dat die kleine traditie opnieuw een stukje duurder kan worden.
