In Nederland neemt het gebruik van contant geld steeds verder af. Waar het ooit een gemakkelijke optie was, wordt het steeds minder vaak geaccepteerd, vooral in grotere steden. In plaats van cash wordt er steeds vaker gekozen voor pinbetalingen.
Deze trend lijkt onomkeerbaar, en steeds meer winkels, horecazaken en zelfs apotheken maken de overstap naar een “pin only”-beleid. Maar wat betekent deze verschuiving voor consumenten, en moeten we echt afscheid nemen van contant geld?
De toename Van ‘Pin Only’ betalingen
De verschuiving van contant naar digitaal betalen is goed zichtbaar in het aantal locaties dat geen contant geld meer accepteert.
Uit recent onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat dit aantal is gestegen van 4,5% in 2023 naar 4,8% in 2024. Hoewel deze stijging op het eerste gezicht misschien klein lijkt, laat het zien dat de trend richting een cashloze samenleving steeds sterker wordt. Vooral in grote steden lijkt ‘pin only’ de nieuwe norm te worden.
Vooral bioscopen en apotheken stappen steeds vaker over naar digitale betalingen. Waar in 2023 nog 73% van de bioscopen contant geld accepteerde, is dat percentage in 2024 gedaald naar slechts 62%.
Ook in apotheken is de verschuiving merkbaar: het aantal apotheken dat contant geld weigert, is binnen een jaar gestegen van 16% naar 21%. Dit heeft gevolgen voor consumenten die graag hun uitgaven in de hand houden met contant geld, want voor hen wordt het steeds lastiger om gebruik te maken van de traditionele betaalmethode.
Parkeren zonder muntgeld
Ook op andere plekken in het dagelijks leven wordt de overstap naar digitale betalingen steeds duidelijker. Bijvoorbeeld, parkeren is tegenwoordig vaak alleen mogelijk via een smartphone of pinpas. In 2024 accepteert één op de vijf parkeerterreinen geen muntgeld meer.
Dit is voor veel mensen efficiënt, maar voor ouderen of mensen die geen toegang hebben tot een smartphone of bankapp kan dit een obstakel zijn. Dit benadrukt de ongelijkheid die kan ontstaan door de digitalisering van betalingen.
Bibliotheken en Andere instellingen weigeren de digitale trend
Er zijn echter ook enkele positieve ontwikkelingen voor degenen die liever contant betalen. In bibliotheken bijvoorbeeld is het aantal vestigingen dat alleen pinbetalingen accepteert sterk gedaald. Van 14% in 2023 naar slechts 4% in 2024.
Dit toont aan dat er nog steeds behoefte is aan keuzevrijheid, en dat niet iedere sector zich zomaar laat meeslepen door de digitale trend. In maatschappelijke instellingen wordt vaker rekening gehouden met de toegankelijkheid voor iedereen.
Regionale verschillen In betalingsvoorkeuren
De verschuiving naar digitaal betalen is niet overal in Nederland even snel gegaan. In grotere steden, waar de focus ligt op efficiëntie en snelheid, is het aantal plekken waar alleen pinbetalingen worden geaccepteerd aanzienlijk hoger. In steden met meer dan 175.000 inwoners is ongeveer 10% van de verkooppunten ‘pin only’.
In kleinere dorpen daarentegen, waar sociale verbondenheid en persoonlijk contact vaak centraal staan, blijft contant geld nog de voorkeur genieten. Slechts 1% van de winkels in deze dorpen accepteert alleen pinbetalingen. Dit toont aan dat innovatie en traditie in verschillende regio’s in Nederland in een verschillend tempo plaatsvinden.
Er zijn zelfs provinciale verschillen. In Flevoland en Noord-Holland zijn veel winkels snel overgestapt op het afwijzen van contant geld.
In Zeeland daarentegen zijn er nog geen winkels die contant geld weigeren. Dit verschil heeft te maken met lokale gewoonten, cultuur en klantbehoeften. In sommige gebieden worden digitale betalingen sneller omarmd, terwijl in andere delen van het land mensen vasthouden aan de vertrouwde betaalmethoden.
Het belang van contant geld in een digitale samenleving
Hoewel steeds meer winkels en bedrijven kiezen voor digitale betalingen, blijft De Nederlandsche Bank benadrukken dat contant geld essentieel blijft. In een advies uit eind 2024 wordt Nederlanders zelfs geadviseerd om altijd wat cash in huis te houden. Dit komt doordat digitale betalingen kwetsbaar kunnen zijn voor storingen, bijvoorbeeld door cyberaanvallen of technische problemen. In zo’n situatie kan contant geld cruciaal zijn voor het doen van dagelijkse aankopen, zoals voedsel en medicijnen.
Het is daarom belangrijk dat er altijd een mogelijkheid blijft om met contant geld te betalen, vooral in geval van nood. Het volledig afschaffen van contant geld zou niet alleen de toegankelijkheid voor bepaalde groepen beperken, maar ook de keuzevrijheid van consumenten in gevaar brengen.
Zelfstandige ondernemers en contant geld
Een opvallend verschil tussen grote winkelketens en zelfstandige ondernemers is dat laatstgenoemden vaak meer vasthouden aan contant geld.
Terwijl grote ketens kiezen voor efficiëntie en gestandaardiseerde processen, kiezen lokale ondernemers vaak voor klantgerichtheid en persoonlijke service. Voor deze ondernemers wegen de voordelen van toegankelijkheid zwaarder dan de snelheid van digitale betalingen.
Dit maakt hen vaak bereid om contant geld te blijven accepteren, zodat zij een breder klantenbestand kunnen bedienen, inclusief degenen die geen toegang hebben tot digitale betaalmethoden.
Het belang van keuzevrijheid in betalingen
Hoewel de toekomst van betalingen steeds digitaler lijkt te worden, roept het idee van een volledig cashloze samenleving serieuze vragen op. De afhankelijkheid van digitale betalingen zou kunnen leiden tot uitsluiting van kwetsbare groepen, zoals ouderen, mensen zonder toegang tot digitale middelen, en degenen die simpelweg de voorkeur geven aan contant geld.
In een samenleving waarin iedereen verplicht is om digitaal te betalen, kan er een kloof ontstaan tussen verschillende bevolkingsgroepen.
Dit zou de gelijkheid en inclusiviteit van de samenleving kunnen ondermijnen. Het is daarom belangrijk om te zorgen voor een balans tussen digitale en fysieke betaalmethoden, zodat niemand buitengesloten wordt aan de kassa.
Conclusie: Het belang van betaalvrijheid
De overgang naar een bijna cashloze samenleving is onmiskenbaar, maar het mag nooit ten koste gaan van de toegankelijkheid voor iedereen. Betaalvrijheid is essentieel in een samenleving
