Lange tijd leek het alsof de toekomst vegetarisch of zelfs volledig veganistisch zou zijn. De afgelopen jaren werd vlees eten steeds vaker als iets ouderwets en onnodig gezien. Maar in Engeland keert die trend zich nu langzaam om. Jongeren laten vleesvervangers links liggen en zetten weer vaker een biefstuk of hamburger op het menu. Volgens recente cijfers van UK Eating Better is het vleesverbruik onder 18- tot 24-jarigen met 19 procent gestegen.
De vleesconsumptie groeit weer
De trendbreuk is opvallend, zeker omdat initiatieven als Veganuary – waarbij mensen worden aangemoedigd om in januari volledig plantaardig te eten – de afgelopen jaren steeds populairder werden.
Maar die populariteit lijkt af te nemen. Dit jaar waren er minder deelnemers en de algehele interesse in een plantaardig dieet lijkt te dalen.
Ook supermarktcijfers laten een duidelijke daling zien in de verkoop van vleesvervangers. Volgens gegevens uit de voedingsindustrie daalde de verkoop van vega-burgers met 17 procent en bevroren alternatieven met 21 procent tussen 2022 en 2023.
En die daling zet zich door. Jongeren keren terug naar dierlijke producten, niet alleen vlees, maar ook zuivel. Veganistische ijsjes en plantaardige melksoorten blijken minder gewild dan gedacht.
Waarom stappen jongeren terug naar vlees?
Volgens voedingsdeskundigen en analisten zijn er meerdere redenen waarom jongeren weer vaker voor vlees kiezen. Een van de meest genoemde redenen is smaak.
Ondanks alle innovaties in de vega-industrie blijft de kritiek dat veel vleesvervangers ‘naar rotzooi smaken’. De Britse investeerder Clive Black stelt dat ‘de waanzin uit de markt is verdwenen en plaats heeft gemaakt voor gezond verstand’.
Daarnaast speelt de prijs een rol. Plantaardige alternatieven zijn vaak duurder dan vlees. Waar een kilo gehakt nog steeds betaalbaar is, lopen de kosten van een kwalitatieve vleesvervanger al snel hoog op. Voor jongeren die op zichzelf wonen of studeren, telt dat mee.
Verder blijkt uit diverse onderzoeken dat veel mensen moeite hebben met de ingrediëntenlijst van vleesvervangers.
Terwijl een stuk kip of rundvlees in de basis gewoon vlees is, bevatten veel vleesvervangers lange lijsten met toevoegingen, bindmiddelen en smaakstoffen. Dit roept vragen op over hoe gezond deze producten echt zijn.
De vleesindustrie profiteert, de vega-industrie krimpt
Het afnemende enthousiasme voor vegetarische en veganistische producten heeft grote gevolgen voor bedrijven die zich volledig op deze markt hebben gericht.
Beyond Meat, ooit hét icoon van de plantaardige revolutie en gesteund door grote namen als Bill Gates en Kim Kardashian, heeft een flinke klap gekregen. De aandelenkoers van Beyond Meat is met maar liefst 98 procent gedaald.
Waar een aandeel op het hoogtepunt nog 200 dollar waard was, is dat nu minder dan vier dollar.
Ook de Nederlandse Vegetarische Slager – ooit binnengehaald als hét paradepaardje van de vleesvervangers – wordt in de etalage gezet. Unilever, dat het bedrijf in 2018 overnam, wil er nu vanaf. Ondanks alle marketing en innovatie maakt de Vegetarische Slager al 15 jaar geen winst.
En hoe zit het in Nederland?
Hoewel de trend in Engeland duidelijk is, zien we in Nederland nog niet dezelfde drastische veranderingen. In 2023 steeg de vleesconsumptie hier met een klein percentage: van 75,1 kilo per persoon per jaar naar 75,3 kilo. Dit betekent dat Nederlanders nog steeds veel vlees eten, maar de stijging is minimaal.
Wel zien we dat goedkopere vleessoorten zoals gehakt populairder worden. De verkoop van vleesvervangers kende in 2022 een dip, maar lijkt nu juist weer licht te groeien. Volgens cijfers van Nielsen is er weer een stijgende lijn te zien, hoewel de absolute aantallen nog steeds klein zijn.
Toch is het aantal vegetariërs en veganisten in Nederland nog steeds beperkt. Volgens het RIVM eet slechts 2 procent van de bevolking volledig vegetarisch.
Nog eens 1 procent eet geen vlees maar wel vis, en iets minder dan 1 procent is veganistisch. Daarmee blijft de overgrote meerderheid van de Nederlanders vlees eten, al dan niet in mindere mate.
Is de vega-trend echt voorbij?
Hoewel vleesvervangers minder populair zijn dan een paar jaar geleden, betekent dit niet dat de vega-beweging volledig op zijn retour is. Veel mensen zijn bewuster vlees gaan eten en kiezen vaker voor kwaliteit boven kwantiteit. Ook zijn er nog steeds veel consumenten die om ethische of milieuredenen minder vlees eten.
Toch lijkt de radicale omslag naar een volledig plantaardig dieet voor veel mensen te ver gaan. De populariteit van vleesvervangers piekte en lijkt nu af te vlakken.
Of dat betekent dat we definitief terugkeren naar een ‘ouderwets’ voedingspatroon met dagelijks vlees, is nog de vraag. Maar één ding is zeker: het ‘vega-feestje’ is in Engeland op dit moment even voorbij.
