Het beeld van een automobilist die met zijn linkerbeen koppelt en met zijn rechterhand schakelt, begint langzaam te verdwijnen. Waar een handgeschakelde versnellingsbak ooit de standaard was, wordt de automaat steeds populairder. Niet alleen bij luxeauto’s, maar in bijna alle segmenten, van compacte stadsauto’s tot SUV’s en elektrische voertuigen.
Steeds meer autofabrikanten bieden hun nieuwe modellen niet eens meer aan met een handgeschakelde versnellingsbak. Waar komt deze trend vandaan? En betekent dit het einde van de schakelauto?
Automaat rukt op in Nederland
In Nederland is de verkoop van automaten de afgelopen twintig jaar explosief gestegen. Waar in 2000 slechts een klein percentage van de nieuwe auto’s een automaat had, is dat nu volledig omgedraaid.
Volgens cijfers van de RAI Vereniging en Bovag was in 2023 al meer dan 70% van de nieuw verkochte auto’s voorzien van een automaat.
Dat is een forse stijging, die wordt gedreven door drie belangrijke ontwikkelingen:
-
Elektrificatie van auto’s
Elektrische auto’s en plug-in hybrides hebben altijd een automatische transmissie. Omdat steeds meer mensen overstappen op een elektrische of hybride auto, wordt de automaat automatisch de norm. -
Meer comfort en gebruiksgemak
Automatische versnellingsbakken zijn enorm verbeterd en bieden een soepelere rijervaring. Moderne versnellingsbakken met 7, 8 of zelfs 9 versnellingen schakelen sneller en efficiënter dan een mens ooit zou kunnen. -
Lagere brandstofkosten
Ooit stond de automaat bekend als een brandstofslurper, maar dat is verleden tijd. Moderne automaten zijn zo geoptimaliseerd dat ze zuiniger kunnen rijden dan een handgeschakelde auto.
Handgeschakelde auto’s: een uitstervend ras
Veel grote autofabrikanten laten de handgeschakelde versnellingsbak steeds vaker links liggen. Zo heeft BMW bij veel modellen geen schakelvariant meer, en biedt Volkswagen in Nederland bij populaire modellen zoals de Golf steeds vaker alleen een automaat aan.
Zelfs merken als Mercedes en Audi zetten nauwelijks nog in op handgeschakelde auto’s. De laatste modellen waarin je nog een handbak kunt vinden, zijn meestal de instapmodellen of juist de sportieve uitvoeringen, zoals bij BMW’s M-modellen.
Waarom kiezen Nederlanders steeds vaker voor een automaat?
Naast het aanbod van fabrikanten is er een duidelijke voorkeur bij de consument. Waar Nederlanders vroeger zweren bij een schakelbak – “je hebt meer controle!” – is het sentiment tegenwoordig veranderd.
Veelvoorkomende redenen waarom automobilisten liever een automaat rijden:
- Minder stress in druk verkeer – Vooral in steden en bij file rijden scheelt een automaat veel schakelmomenten.
- Meer rijcomfort – Een moderne automaat schakelt sneller, soepeler en zuiniger dan een handbak.
- Groei van elektrische auto’s – Omdat deze altijd een automaat hebben, raken bestuurders eraan gewend.
- Minder kans op fouten – Geen verkeerde versnelling meer en geen schokkende schakelmomenten.
Ook rijscholen stappen over op automaat
De impact van de automaatrevolutie is niet alleen zichtbaar in de autoverkoop, maar ook bij rijscholen. Steeds meer jongeren halen hun rijbewijs in een automaat, en dat is niet verrassend.
Sinds april 2021 is het mogelijk om je rijbewijs in een automaat te halen en daarna alsnog in een schakelauto te rijden, mits je 10 rijlessen in een schakelauto volgt en een korte test doet. Dit verlaagt de drempel voor veel leerlingen.
Steeds meer rijscholen kiezen ervoor om geen schakelauto’s meer te gebruiken, omdat de meeste nieuwe auto’s toch automaat zijn. In grote steden zoals Amsterdam en Utrecht is een automaat bij rijscholen al de norm.
De toekomst: komt de handbak ooit terug?
De kans dat handgeschakelde auto’s ooit weer populair worden, is zeer klein. Sterker nog, de meeste experts verwachten dat schakelauto’s binnen 10 tot 15 jaar helemaal verdwenen zijn.
Waarom?
- Elektrische auto’s worden de standaard – En die hebben geen handbak.
- Schakelauto’s zijn duurder om te produceren – Autofabrikanten willen productiekosten verlagen, en een automaat is tegenwoordig niet duurder dan een schakelbak.
- Zelfrijdende technologie is in opkomst – En die werkt uitsluitend met automaat.
Voor echte autoliefhebbers is dit misschien een tegenvaller. Want hoewel een handgeschakelde sportauto voor de puristen nog steeds een speciale beleving biedt, zal dit in de toekomst waarschijnlijk alleen nog beschikbaar zijn in nichemodellen.
Conclusie: de automaat heeft gewonnen
De tijd van zelf schakelen lijkt voorbij. Wat ooit de norm was, is nu een zeldzaamheid aan het worden. Door de opmars van elektrische auto’s, het verbeterde rijcomfort en de dalende kosten is de automaat nu de standaard in Nederland.
Voor wie nog graag zelf schakelt: geniet er nog van zolang het kan, want binnen enkele jaren zal het steeds moeilijker worden om een nieuwe auto met handgeschakelde versnellingsbak te vinden.
