Zelfscankassa’s zijn niet meer weg te denken uit Nederlandse supermarkten. Even snel afrekenen zonder in de rij te staan voelt handig en efficiënt.
Toch gaat het regelmatig mis. Een product dat per ongeluk niet wordt gescand, een artikel dat onderin de tas blijft liggen of een foutje bij het wegen van groente en fruit.
Veel mensen denken: dat kan iedereen overkomen. Maar supermarkten kijken daar vaak heel anders naar. De gevolgen van één gemiste scan kunnen verrassend groot zijn.
Zelfscankassa’s: gemak met een keerzijde
De populariteit van zelfscankassa’s is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Supermarkten besparen personeel en klanten kunnen sneller afrekenen.
Dat gemak brengt echter ook risico’s met zich mee. Waar vroeger een caissière alles controleerde, ligt de verantwoordelijkheid nu volledig bij de klant.
Volgens supermarkten wordt er bij zelfscannen vaker gestolen, bewust of onbewust. Daarom zijn de controles aangescherpt. Steeds meer winkels werken met steekproeven, cameratoezicht en speciale medewerkers die klanten in de gaten houden bij de zelfscankassa’s.
Wat gebeurt er als je iets vergeet te scannen?
Wie een product niet scant en door de controle komt, kan worden aangesproken door een medewerker. Vaak volgt er eerst een controle van de hele boodschappenlijst. Als blijkt dat er een artikel niet is afgerekend, wordt dit al snel gezien als winkeldiefstal.
Ook als het duidelijk om een vergissing gaat, hanteren veel supermarkten een strikt beleid. Het argument “ik ben het vergeten” wordt lang niet altijd geaccepteerd. In de ogen van de winkel is het product niet betaald en dus eigendom van de supermarkt gebleven.
Wanneer wordt het winkeldiefstal genoemd?
Juridisch gezien kan een niet-gescand product inderdaad worden aangemerkt als diefstal. Het maakt daarbij niet altijd uit of er sprake was van opzet. Supermarkten hoeven niet te bewijzen dat iemand bewust wilde stelen om maatregelen te nemen.
In de praktijk betekent dit dat iemand kan worden vastgehouden voor een gesprek, dat de politie wordt gebeld of dat er een winkelverbod wordt opgelegd. Vooral bij herhaling of bij duurdere producten zijn winkels minder coulant.
Zo hoog kan de boete oplopen
Een van de grootste schokken voor klanten is de hoogte van de boete. Veel supermarkten werken met een standaard schadevergoeding.
Deze ligt vaak rond de 150 euro, ongeacht de waarde van het vergeten product. Het maakt dus weinig verschil of het om een broodje van 80 cent gaat of een dure fles drank.
Naast deze boete moet het product alsnog worden betaald. In sommige gevallen komt daar ook nog een aangifte bij, wat kan leiden tot een strafblad.
Vooral voor mensen die nooit eerder in aanraking zijn geweest met politie of justitie kan dit grote gevolgen hebben.
Winkelverbod: geen uitzondering meer
Naast een boete kiezen supermarkten steeds vaker voor een winkelverbod. Dat betekent dat iemand voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld een jaar, niet meer welkom is in die winkel of zelfs in alle filialen van dezelfde keten.
Voor mensen die hun boodschappen altijd in dezelfde supermarkt doen, kan dit een groot probleem zijn. Zeker in kleinere dorpen of wijken waar weinig alternatieven zijn, kan een winkelverbod het dagelijks leven flink beïnvloeden.
Cameratoezicht en slimme systemen
Supermarkten investeren volop in technologie om fraude bij zelfscankassa’s tegen te gaan. Camera’s herkennen handelingen, wegen producten automatisch en slaan alarm bij afwijkend gedrag. Ook worden klanten met een verhoogd risicoprofiel vaker gecontroleerd.
Dat betekent dat iemand die ooit een fout heeft gemaakt, in de toekomst sneller een controle kan krijgen. Het idee dat een vergissing eenmalig is en geen gevolgen heeft, klopt dus steeds minder.
Veelgemaakte fouten bij zelfscannen
De meeste problemen ontstaan niet door bewuste diefstal, maar door slordigheid of onoplettendheid. Dit zijn veelvoorkomende situaties:
Producten onderin de tas of kinderwagen vergeten
Actieproducten die niet goed worden gescand
Groente of fruit verkeerd wegen
Twee dezelfde producten pakken, maar er maar één scannen
Afgeleid raken door telefoon of kinderen
Voor de supermarkt maakt het onderscheid tussen fout en fraude vaak weinig verschil. De verantwoordelijkheid ligt volledig bij de klant.
Wat kun je doen als het je overkomt?
Als iemand wordt aangesproken omdat een product niet is gescand, is het belangrijk om rustig te blijven. Meewerken aan de controle en duidelijk uitleggen wat er is gebeurd, kan soms helpen. Toch is dat geen garantie dat de boete wordt ingetrokken.
In sommige gevallen is het mogelijk om bezwaar te maken tegen een opgelegde schadevergoeding, zeker als de situatie duidelijk wijst op een vergissing.
Juridisch advies kan daarbij helpen, maar vaak wegen de kosten en moeite niet op tegen het bedrag van de boete.
Waarom supermarkten zo streng zijn
Supermarkten geven aan dat de strenge aanpak nodig is om misbruik van zelfscankassa’s tegen te gaan. De schade door winkeldiefstal loopt volgens hen jaarlijks in de miljoenen. Door harde maatregelen hopen winkels een afschrikwekkend effect te creëren.
Critici vinden dat de balans is doorgeslagen.
Zij wijzen erop dat trouwe klanten door een simpele fout als criminelen worden behandeld. Vooral ouderen en mensen die minder digitaal vaardig zijn, lopen extra risico.
Is zelfscannen nog wel de moeite waard?
Door de toenemende controles en straffen vragen steeds meer mensen zich af of zelfscannen nog wel zo handig is. Het gemak van snel afrekenen weegt voor sommigen niet meer op tegen het risico van een dure boete of een vervelende confrontatie.
Sommige klanten kiezen er bewust voor om weer naar de gewone kassa te gaan, juist om dit soort situaties te vermijden. Anderen blijven zelfscannen, maar zijn extra alert en controleren hun bon meerdere keren voordat ze afrekenen.
Zo verklein je de kans op problemen
Wie toch gebruik wil blijven maken van de zelfscankassa, kan een aantal simpele stappen volgen om problemen te voorkomen:
Scan producten direct bij het pakken
Controleer het scherm na elke scan
Houd dure producten apart
Loop de bon rustig na vóór betaling
Wees extra alert bij aanbiedingen en gewogen producten
Een paar seconden extra opletten kan een boete van honderden euro’s voorkomen.
Conclusie: een klein foutje met grote gevolgen
Een product vergeten te scannen bij de zelfscankassa lijkt onschuldig, maar kan grote consequenties hebben. Supermarkten hanteren een streng beleid waarbij boetes, winkelverboden en zelfs aangifte geen uitzondering meer zijn. Of het nu om opzet gaat of een simpele vergissing, de gevolgen zijn vaak hetzelfde.
Wie zelfscant, draagt volledig de verantwoordelijkheid. Dat maakt zelfscankassa’s niet alleen handig, maar ook risicovol. Steeds meer klanten realiseren zich dat en maken bewustere keuzes bij het afrekenen.
Eén ding is zeker: even snel scannen zonder goed op te letten, kan uiteindelijk duur uitpakken.
