Paarden horen al jarenlang bij het beeld van Prinsjesdag. De koetsen, uniformen en paarden midden in Den Haag vormen voor veel mensen een herkenbaar onderdeel van de jaarlijkse ceremonie. Toch wil de Partij voor de Dieren in Den Haag dat daar verandering in komt. Volgens de partij past het gebruik van paarden tijdens de koninklijke rijtoer niet meer bij deze tijd.
De kritiek richt zich niet alleen op de stoet zelf. Ook de jaarlijkse training op het strand van Scheveningen ligt onder vuur. Daar worden paarden voorbereid op harde geluiden door onder meer kanonschoten, vuurwerk en luidruchtige groepen kinderen. Fractievoorzitter Robert Barker vindt dat juist deze training laat zien hoe onnatuurlijk de omstandigheden voor de dieren zijn. Zijn alternatief: behoud Prinsjesdag, maar vervang de paarden bijvoorbeeld door een elektrische koets.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Paarden op Prinsjesdag onder vuur
De oproep van de Partij voor de Dieren komt vlak voor Prinsjesdag. Traditiegetrouw rijdt koning Willem-Alexander die dag door Den Haag voordat de Troonrede wordt uitgesproken. Bij de ceremonie worden veel paarden ingezet.
Voor de Partij voor de Dieren is het tijd om daarmee te stoppen. De Haagse fractie stelt dat paarden tijdens zo’n drukke optocht worden blootgesteld aan omstandigheden die stress kunnen veroorzaken. Langs de route staan grote aantallen mensen en er is veel geluid en beweging.
Barker zegt bij Omroep West dat hij tijdens de stoet gedragingen ziet die hij interpreteert als tekenen van onrust. Hij noemt onder meer het schudden met het hoofd en snel ademen. Volgens hem is een grote ceremoniële optocht geen natuurlijke omgeving voor een paard.
Daarom vindt hij dat de traditie moet worden aangepast.
Partij spreekt over onnodige stress
De kern van het bezwaar is het welzijn van de dieren. Paarden zijn vluchtdieren en kunnen gevoelig reageren op onverwachte bewegingen en harde geluiden.
Dat betekent niet automatisch dat ieder paard tijdens Prinsjesdag voortdurend angstig is. De dieren worden juist geselecteerd en uitgebreid voorbereid op de omstandigheden waarmee ze tijdens de rijtoer te maken kunnen krijgen.
Toch overtuigt die voorbereiding de Partij voor de Dieren niet. Barker redeneert juist andersom: wanneer zoveel training nodig is om paarden aan harde geluiden en grote mensenmassa’s te laten wennen, roept dat volgens hem de vraag op waarom ze überhaupt voor de ceremonie moeten worden ingezet.
Hij noemt de optocht daarom “niet meer van deze tijd”.
Strandoefening zorgt voor extra kritiek
Voor Prinsjesdag vindt traditioneel een speciale oefening plaats op het strand van Scheveningen. Tijdens die training worden paarden blootgesteld aan prikkels die ze tijdens de daadwerkelijke rijtoer ook kunnen tegenkomen.
Er klinken bijvoorbeeld harde geluiden, waaronder vuurwerk en kanonschoten. Daarnaast zijn er schoolkinderen aanwezig die worden aangemoedigd om lawaai te maken door te schreeuwen, klappen en stampen.
Het doel daarvan is de paarden voor te bereiden op een omgeving waarin onverwacht veel geluid kan ontstaan. Een koninklijke stoet trekt immers veel publiek en kent verschillende ceremoniële elementen.
Voor Barker is juist deze oefening het bewijs dat de traditie opnieuw bekeken moet worden. Volgens hem worden paarden bewust geconfronteerd met omstandigheden die angst en stress kunnen oproepen.
Kinderen laten schreeuwen roept vragen op
Ook de rol van schoolkinderen bij de oefening vindt de Haagse fractievoorzitter moeilijk te verdedigen.
Kinderen wordt normaal gesproken geleerd rustig met dieren om te gaan en rekening te houden met hun gedrag. Tijdens deze training wordt juist gevraagd om veel geluid te maken zodat de paarden eraan kunnen wennen.
Volgens Barker zit daar een vreemde tegenstelling in. Hij vraagt zich af waarom kinderen enerzijds leren rekening te houden met dieren, terwijl ze bij deze oefening juist worden ingezet om een rumoerige situatie na te bootsen.
Voor de organisatie heeft dat uiteraard een praktisch doel: de paarden moeten voorbereid zijn op wat ze tijdens Prinsjesdag kunnen meemaken. De Partij voor de Dieren stelt echter de fundamentelere vraag of die voorbereiding nog wel nodig zou moeten zijn als er alternatieven beschikbaar zijn.
Elektrische koets wordt als oplossing genoemd
De partij wil Prinsjesdag zelf nadrukkelijk niet afschaffen. Het gaat Barker om het aanpassen van de manier waarop de traditie wordt uitgevoerd.
Een elektrische koets zou volgens hem een mogelijk alternatief kunnen zijn. Daarmee kan het ceremoniële karakter van de rijtoer behouden blijven zonder paarden voor de koets te spannen.
Barker wijst daarbij naar andere steden waar volgens hem al voor dergelijke oplossingen is gekozen. Hij noemt Brussel en Antwerpen als voorbeelden waar paardenkoetsen door elektrische varianten zijn vervangen.
Daarmee probeert de partij duidelijk te maken dat een traditionele uitstraling volgens haar niet per definitie afhankelijk hoeft te zijn van het gebruik van dieren.
Prinsjesdagtraditie hoeft niet te verdwijnen
De discussie raakt daarmee aan een breder vraagstuk dat vaker rond oude tradities ontstaat. Moet een traditie precies hetzelfde blijven om haar betekenis te behouden, of kan de uitvoering veranderen terwijl de symboliek overeind blijft?
De Partij voor de Dieren kiest duidelijk voor die tweede benadering. De koninklijke rijtoer mag blijven bestaan, maar de paarden zouden volgens de partij uit het straatbeeld kunnen verdwijnen.
Barker verwijst daarbij ook naar de Gouden Koets. Die was jarenlang een van de bekendste symbolen van Prinsjesdag, maar wordt inmiddels niet meer gebruikt en staat in een museum.
Volgens de partij laat dat zien dat ook zeer bekende onderdelen van een nationale traditie kunnen veranderen. Een elektrische variant zou in die gedachte de volgende modernisering kunnen zijn.
Oproep aan kabinet en burgemeester
Het voorstel is niet alleen gericht aan de landelijke politiek. Ook de Haagse burgemeester Jan van Zanen wordt aangesproken.
De burgemeester is mede betrokken bij de organisatie van de oefening op Scheveningen. Juist daarom vindt Barker dat het Haagse stadsbestuur een rol kan spelen bij verandering.
De Partij voor de Dieren wil specifiek af van een situatie waarin paarden tijdens de training worden blootgesteld aan harde geluiden om ze klaar te stomen voor de rijtoer.
Of de oproep daadwerkelijk leidt tot aanpassingen aan Prinsjesdag is nog niet duidelijk. De partij zet het onderwerp in ieder geval vlak voor de jaarlijkse ceremonie nadrukkelijk op de politieke agenda.
Paarden horen al jaren bij ceremonie
Voor veel Nederlanders zal een Prinsjesdag zonder paarden behoorlijk wennen zijn. De dieren zijn nauw verbonden met de uitstraling van de koninklijke stoet.
Juist daardoor ligt een verandering waarschijnlijk gevoelig. Voorstanders van het behoud van de traditie kunnen erop wijzen dat de paarden worden getraind en dat veel aandacht wordt besteed aan de voorbereiding.
Tegenstanders stellen daar tegenover dat het feit dát zoveel voorbereiding noodzakelijk is, reden genoeg is om naar alternatieven te kijken. Dat is precies de tegenstelling waarop de huidige discussie draait.
Het debat gaat daardoor niet simpelweg over de vraag of iemand paarden mooi vindt in een stoet. Het draait om de vraag hoeveel gewicht dierenwelzijn moet krijgen wanneer een eeuwenoude ceremoniële uitstraling tegenover modernere alternatieven staat.
Opmerking over koning valt op
Barker werd ook gevraagd wat koning Willem-Alexander zelf van het voorstel zou vinden. Daarop reageerde hij dat de koning volgens hem in principe geen politieke mening hoort te geven.
Vervolgens voegde hij eraan toe dat de koning volgens hem “vrij vaak achter” loopt als het om tradities gaat. Daarmee krijgt het voorstel ook een licht prikkelende politieke lading.
Of het Koninklijk Huis daadwerkelijk iets vindt van een elektrische koets in plaats van paarden is niet bekend. Er wordt in de aangeleverde informatie geen reactie van de koning of het Koninklijk Huis genoemd.
Het voorstel komt vooralsnog volledig vanuit de Haagse Partij voor de Dieren.
Discussie vlak voor Prinsjesdag
De timing zorgt ervoor dat de oproep extra aandacht krijgt. Over een week vindt Prinsjesdag plaats en zijn de voorbereidingen voor de rijtoer al volop bezig.
Daardoor is het niet aannemelijk dat de volledige ceremonie op zo’n korte termijn ineens wordt omgegooid. De discussie gaat dan ook vooral over de manier waarop Prinsjesdag in de toekomst kan worden georganiseerd.
Voor de Partij voor de Dieren is de conclusie duidelijk: het ceremoniële karakter kan behouden blijven zonder dieren in te zetten. De partij ziet een elektrische koets als een manier om traditie en modernisering met elkaar te combineren.
Tegenover die visie staat de grote historische en symbolische waarde die paarden voor veel mensen juist aan de rijtoer geven.
Prinsjesdag zonder paarden blijft gevoelig
Daarmee ligt er opnieuw een klassiek Nederlands debat op tafel: hoeveel mag een traditie veranderen voordat het niet meer als dezelfde traditie voelt?
De Partij voor de Dieren vindt dat het welzijn van de paarden zwaarder moet wegen dan het behoud van de huidige vorm. Zeker de training op Scheveningen, met kanonschoten, vuurwerk en schreeuwende kinderen, is volgens de partij moeilijk te rijmen met een moderne omgang met dieren.
Tegelijkertijd is de oefening juist bedoeld om de paarden zo goed mogelijk voor te bereiden op onverwachte situaties. Voorstanders kunnen daardoor stellen dat de training onderdeel is van zorgvuldig omgaan met de dieren, terwijl Barker het bestaan van die training juist ziet als argument om helemaal met de inzet van paarden te stoppen.
Het voorstel om een elektrische koets te gebruiken zal daarom waarschijnlijk voor de nodige discussie zorgen. Prinsjesdag zit vol symboliek en juist de rijtoer behoort tot de meest zichtbare onderdelen van de dag.
De Partij voor de Dieren wil die traditie niet laten verdwijnen, maar wel ingrijpend veranderen. Als het aan de Haagse fractie ligt, blijft de koning dus gewoon door Den Haag rijden, alleen zonder een stoet vol paarden. Daarmee zou een vertrouwd beeld van Prinsjesdag voorgoed veranderen.
