De wolf duikt op steeds meer plekken in Nederland op. Waar het dier zich enkele jaren geleden vooral op de Veluwe vestigde, worden inmiddels ook in andere delen van het land langdurig wolvensporen gevonden. Op vijf nieuwe plekken worden met regelmaat wolven waargenomen. Als blijkt dat deze dieren daar daadwerkelijk blijvend zijn gevestigd, kan Nederland uitkomen op twintig wolventerritoria.
Vooral in het noorden en oosten van Nederland vallen nieuwe gebieden op. Rond Ter Apel en het Lauwersmeer worden al langere tijd wolven waargenomen, terwijl ook in het Overijsselse Vechtdal een wolvin rondloopt. In Midden-Brabant zijn zelfs twee wolven gesignaleerd. Tegelijkertijd blijft de Veluwe het belangrijkste wolvengebied van Nederland, waar mogelijk opnieuw een territorium is bijgekomen. En daar blijft het niet bij: dit jaar zijn in Nederland minstens 56 wolvenwelpen geboren.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Wolf verspreidt zich verder door Nederland
De ontwikkeling laat zien dat de wolf zich niet meer uitsluitend concentreert op een paar bekende natuurgebieden. Op verschillende plekken worden dieren gedurende langere periodes gevolgd. Dat is belangrijk, omdat een enkele waarneming nog niet betekent dat een wolf zich ergens permanent heeft gevestigd.
Wolven kunnen grote afstanden afleggen en een dier dat op een wildcamera verschijnt, kan korte tijd later alweer tientallen kilometers verderop zijn. Wanneer gedurende langere tijd in hetzelfde gebied sporen, camerabeelden of DNA worden gevonden, ontstaat een ander beeld. Precies dat gebeurt nu op verschillende plekken.
Er wordt gekeken naar vijf mogelijke nieuwe leefgebieden. Twee daarvan bevinden zich in het noorden, één in Overijssel, één in Midden-Brabant en het vijfde mogelijke gebied ligt op de Veluwe. Als deze gebieden uiteindelijk daadwerkelijk als territorium worden aangemerkt, kan het totale aantal oplopen tot twintig.
Wolf duikt op rond Ter Apel
Een van de opvallendste gebieden ligt in Oost-Groningen, in de omgeving van Ter Apel. Daar worden al sinds januari vorig jaar met enige regelmaat sporen van een wolf aangetroffen. Het gaat dus niet om één losse waarneming.
DNA-onderzoek na aanvallen op schapen heeft bovendien meer informatie opgeleverd. Uit dat onderzoek bleek dat een mannetjeswolf verantwoordelijk was voor de doodgebeten dieren. Later is er in dezelfde omgeving ook een wolf op wildcamera’s vastgelegd.
Toch blijft er onzekerheid. Het is namelijk niet vastgesteld dat alle waarnemingen en beelden steeds betrekking hebben op precies hetzelfde dier. Daardoor is voorzichtigheid nodig voordat definitief kan worden vastgesteld hoe de situatie in het gebied eruitziet.
Bijzonder is bovendien dat het mogelijke leefgebied niet netjes bij de landsgrens ophoudt. De wolf beweegt zich in een gebied dat zowel Nederlands als Duits grondgebied omvat. Voor een wild dier bestaat die grens vanzelfsprekend niet.
Ook rond Lauwersmeer loopt wolf
Een tweede mogelijk nieuw wolvengebied bevindt zich rond het Lauwersmeer. Ook daar wordt inmiddels al meer dan een jaar een wolf waargenomen. Het dier werd vorige maand opnieuw door wildcamera’s vastgelegd.
Net als bij Ter Apel is echter niet met zekerheid bekend of alle waarnemingen steeds dezelfde wolf betreffen. Ook het geslacht van het dier is nog onbekend.
Dat maakt duidelijk waarom het vaststellen van een nieuw territorium tijd kost. Een wolf kan tijdelijk ergens verblijven zonder dat het gebied daadwerkelijk zijn vaste leefomgeving wordt. Pas wanneer er voldoende aanwijzingen zijn voor langdurige aanwezigheid, kan duidelijker worden gesproken over vestiging.
Voor Noord-Nederland zijn de ontwikkelingen in ieder geval opvallend. Naast de al bekende wolven in Drenthe zijn er nu dus ook langdurige waarnemingen in andere noordelijke gebieden.
Wolvin gevestigd in Overijssels Vechtdal
Ook Overijssel komt nadrukkelijker in beeld. In de Vechtdalregio loopt inmiddels ongeveer een half jaar een wolvin rond. Daarmee lijkt ook daar sprake te kunnen zijn van een nieuw leefgebied.
Een vrouwelijke wolf in een gebied betekent overigens niet automatisch dat er binnenkort een roedel ontstaat. Daarvoor is onder meer een partner nodig en vervolgens succesvolle voortplanting.
Toch kan de aanwezigheid van één gevestigd dier uiteindelijk het begin vormen van een nieuw wolventerritorium. Zo is de wolvenpopulatie in andere delen van Nederland eveneens gegroeid.
Daarmee schuift de verspreiding van de wolf opnieuw op. De dieren bevinden zich niet alleen meer in de grote wolvengebieden op de Veluwe en in Drenthe, maar worden op steeds meer plekken langdurig aangetroffen.
Twee wolven leven in Midden-Brabant
Ook Midden-Brabant krijgt mogelijk een eigen wolventerritorium. Onder meer in de Chaamse Bossen worden sinds deze zomer twee wolven waargenomen.
Dat er twee dieren in hetzelfde gebied aanwezig zijn, roept vanzelfsprekend de vraag op of het om een paar gaat. Dat is op dit moment echter nog niet vastgesteld. Het is daarom te vroeg om te spreken over een nieuwe roedel of toekomstige welpen.
Brabant had overigens al langer met de aanwezigheid van een wolf te maken. In de Belgische Noorderkempen is een wolf gevestigd die af en toe de Nederlandse grens oversteekt. Dat dier wordt al ongeveer twee jaar zo nu en dan in Noord-Brabant waargenomen.
De twee dieren in Midden-Brabant vormen echter een andere ontwikkeling. Wanneer zij daadwerkelijk in het gebied blijven, kan daarmee een nieuw permanent leefgebied ontstaan.
Veluwe blijft belangrijkste wolvengebied
Ondanks de uitbreiding naar andere provincies blijft de Veluwe voorlopig duidelijk het belangrijkste wolvengebied van Nederland. Daar leven momenteel negen bekende wolvenroedels.
Mogelijk is er inmiddels sprake van een tiende roedel. Daarover bestaat echter nog onzekerheid. Het kan namelijk ook zo zijn dat een bestaande roedel zich heeft verplaatst en daardoor op een andere plek wordt waargenomen.
Dat onderscheid is belangrijk. Wanneer een bestaande groep simpelweg naar een ander deel van de Veluwe verhuist, groeit het totale aantal roedels immers niet. Pas wanneer duidelijk is dat het om een afzonderlijke groep met een eigen territorium gaat, verandert de telling.
Naast de Veluwe zijn er vier roedels in Drenthe en één roedel op de Utrechtse Heuvelrug. Met de mogelijke nieuwe leefgebieden wordt de verspreiding over Nederland dus steeds groter.
Minstens 56 wolvenwelpen geboren
Niet alleen het aantal mogelijke leefgebieden valt op. Ook de voortplanting van de wolf laat zien dat het dier inmiddels stevig voet aan de grond heeft gekregen in Nederland.
Volgens een overzicht van BIJ12 zijn dit jaar minstens 56 wolvenwelpen geboren. BIJ12 houdt namens de provincies de ontwikkelingen rond wolven in Nederland bij.
Het woord ‘minstens’ is daarbij belangrijk. Niet iedere jonge wolf wordt onmiddellijk waargenomen. Een roedel kan welpen hebben zonder dat deze direct op een wildcamera verschijnen of op een andere manier worden geregistreerd.
Het werkelijke aantal kan daardoor hoger liggen dan 56. Pas wanneer aanvullende beelden of andere betrouwbare aanwijzingen beschikbaar komen, kan het overzicht verder worden aangevuld.
De geboorte van tientallen welpen betekent tegelijkertijd dat de Nederlandse wolvenpopulatie niet alleen groeit door dieren die vanuit het buitenland naar Nederland trekken. Ook binnen bestaande Nederlandse roedels vindt inmiddels volop voortplanting plaats.
Eerste Nederlandse wolf leeft nog
Een bijzonder detail is dat de wolvin die in 2018 als eerste wolf blijvend in Nederland werd vastgesteld nog altijd leeft. Het dier is afkomstig uit de Duitse deelstaat Brandenburg.
De wolvin vormde samen met een mannetje het eerste Nederlandse wolvenpaar. Inmiddels is ze minstens negen jaar oud. Voor een wolf in het wild is dat een behoorlijke leeftijd.
Wolven worden in het wild gemiddeld ongeveer zes jaar oud. Dat de eerste gevestigde Nederlandse wolvin inmiddels minstens negen is, maakt haar situatie dus opvallend.
Of het oorspronkelijke Nederlandse wolvenpaar dit jaar opnieuw jongen heeft gekregen, is nog niet bekend. Daarmee is ook bij een van de bekendste wolven van het land nog niet alles duidelijk over de huidige situatie.
Aantal wolventerritoria kan flink groeien
Wanneer alle vijf nieuwe gebieden uiteindelijk officieel als territorium worden beschouwd, kan Nederland uitkomen op twintig wolventerritoria. Dat zou opnieuw een duidelijke uitbreiding betekenen van het gebied waarin wolven langdurig aanwezig zijn.
Het gaat daarbij niet automatisch om twintig roedels. Een territorium kan ook worden bezet door één wolf of een paar zonder welpen. Dat onderscheid is belangrijk bij cijfers over de Nederlandse wolvenpopulatie.
Ook betekent de aanwezigheid van een territorium niet dat de dieren voortdurend op één kleine plek blijven. Wolven gebruiken relatief grote leefgebieden en kunnen binnen hun territorium flinke afstanden afleggen.
Voor inwoners, veehouders en recreanten in gebieden waar wolven verschijnen, kan de ontwikkeling wel merkbaar worden. Vooral aanvallen op schapen zorgen ervoor dat de aanwezigheid van wolven snel zichtbaar wordt. DNA-onderzoek kan vervolgens helpen om vast te stellen welk dier bij zo’n aanval betrokken was.
Nederlandse wolvenpopulatie blijft veranderen
De situatie rond de wolf in Nederland is daardoor voortdurend in beweging. Nieuwe dieren kunnen vanuit Duitsland of België het land binnenkomen, jonge wolven kunnen hun geboorteroedel verlaten en bestaande wolven kunnen een nieuw leefgebied zoeken.
Dat maakt het lastig om op ieder moment één definitief aantal wolven te noemen. Waarnemingen via wildcamera’s, DNA-sporen en andere gegevens moeten eerst worden verzameld en met elkaar worden vergeleken.
Wel is de algemene ontwikkeling duidelijk zichtbaar. De Veluwe vormt nog altijd het zwaartepunt, maar wolven worden inmiddels gedurende langere tijd aangetroffen van Oost-Groningen en het Lauwersmeer tot het Vechtdal en Midden-Brabant.
Met minstens 56 geboren wolvenwelpen in één jaar groeit bovendien een nieuwe generatie op in Nederland. Een deel daarvan zal uiteindelijk het gebied van de ouders verlaten en op zoek gaan naar een eigen territorium.
Daarmee kan de kaart de komende jaren opnieuw veranderen. De vijf mogelijke nieuwe leefgebieden zijn voorlopig nog niet allemaal definitief vastgesteld, maar ze laten wel zien dat de verspreiding van de wolf niet stilstaat. Waar het dier bij zijn terugkeer in 2018 nog bijzonder genoeg was om vrijwel iedere waarneming landelijk nieuws te maken, zijn er inmiddels meerdere roedels, tientallen welpen en mogelijke nieuwe territoria verspreid over een steeds groter deel van Nederland.
