Nederlandse hondenbezitters kunnen de komende jaren met nieuwe regels te maken krijgen. Staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw wil eigenaren van zogenoemde risicohonden verplicht een praktijkcursus laten volgen.
Daarmee moet vooral het aantal ernstige bijtincidenten worden teruggedrongen. Wie straks onder de verplichting valt en de cursus niet volgt, kan daar mogelijk extra gevolgen van ondervinden wanneer de hond betrokken raakt bij een bijtincident.
Voor veel hondenbezitters blijft voorlopig één belangrijke vraag onbeantwoord: welke honden worden straks precies als risicohond gezien? Dat moet begin 2027 duidelijk worden. Tot die tijd wordt verder gewerkt aan de precieze invulling, handhaving en wettelijke basis van de plannen.
Ook voor kattenbezitters staan veranderingen op stapel, terwijl de overheid daarnaast opnieuw kijkt naar welke andere dieren eigenlijk geschikt zijn om thuis te houden.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Verplichte cursus voor risicohonden
De belangrijkste verandering draait om honden die volgens de overheid een verhoogd risico op ernstige bijtincidenten met zich meebrengen. Eigenaren van deze dieren moeten in de toekomst verplicht een praktijkcursus volgen. Staatssecretaris Erkens vindt dat juist deze groep hondenbezitters een extra verantwoordelijkheid heeft om ervoor te zorgen dat hun dier veilig wordt gehouden.
Tijdens zo’n cursus moet de eigenaar onder meer leren hoe het gedrag van de hond beter kan worden begrepen en hoe gevaarlijke situaties kunnen worden voorkomen. Daarbij draait het niet alleen om wat een hond doet nadat het misgaat. De nadruk ligt juist op het eerder herkennen van signalen waardoor een incident mogelijk voorkomen kan worden.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een eigenaar beter moet kunnen herkennen wanneer een hond spanning ervaart. Ook veilig uitlaten en op de juiste manier reageren in risicovolle situaties zijn belangrijke onderdelen van de aanpak. Het uiteindelijke doel is duidelijk: minder situaties waarin een hond iemand bijt.
Welke honden vallen onder regeling
Daarover bestaat voorlopig nog geen definitief antwoord. Erkens wil eerst verder laten onderzoeken welke rassen of kenmerken precies onder de nieuwe regels moeten vallen. Begin 2027 moet daar meer duidelijkheid over komen.
Dat is een belangrijk detail voor hondenbezitters. Op dit moment kan dus nog niet simpelweg worden gesteld dat iedere eigenaar van een bepaald bekend hondenras straks automatisch verplicht een cursus moet volgen. De definitieve afbakening moet nog worden gemaakt.
De term risicohond of hoogrisicohond wordt momenteel vooral gebruikt voor honden waarbij de kans op een zwaar incident groter wordt geacht. Hoe de overheid dat uiteindelijk juridisch gaat vastleggen, is onderdeel van de verdere uitwerking.
Ook de exacte startdatum van de verplichting is nog niet definitief vastgelegd in de oorspronkelijke aankondiging. In een toelichting aan EenVandaag zei Erkens dat de verplichte praktijkcursus vanaf 2028 zou moeten ingaan en gericht zal zijn op nieuw aangeschafte honden.
Eigenaar betaalt cursus zelf
Voor hondenbezitters die straks onder de regeling vallen, brengt de nieuwe verplichting waarschijnlijk ook extra kosten met zich mee. De cursus moet namelijk door de eigenaar zelf worden betaald. De overheid neemt die rekening volgens de huidige plannen niet over.
Hoe hoog die kosten uiteindelijk worden, is nog niet duidelijk. Ook moet nog worden bepaald hoe wordt gecontroleerd of iemand daadwerkelijk aan de verplichting heeft voldaan.
Erkens heeft aangegeven dat dierenartsen mogelijk een rol kunnen krijgen bij die controle. Dat wordt momenteel nog onderzocht en is dus nog geen definitief systeem. Het kabinet moet eerst bepalen hoe een dergelijke controle praktisch uitvoerbaar kan worden gemaakt.
Dat is niet onbelangrijk. Wanneer een cursus wettelijk verplicht wordt, moet immers ook duidelijk zijn wie controleert of de eigenaar deze heeft gevolgd en wat er gebeurt wanneer iemand de verplichting negeert.
Mogelijk hogere straf na bijtincident
Juist op dat laatste punt ligt een opvallend onderdeel van het plan. Het kabinet onderzoekt of het niet volgen van de verplichte cursus later kan meewegen wanneer een hond betrokken raakt bij een bijtincident.
Een eigenaar die verplicht op cursus had gemoeten maar dat niet heeft gedaan, zou daardoor mogelijk met zwaardere consequenties te maken kunnen krijgen. Er wordt nog onderzocht hoe dit juridisch in de wet kan worden verwerkt.
Het gaat dus nadrukkelijk nog om een plan dat verder moet worden uitgewerkt. Het is niet zo dat er nu al automatisch een hogere straf geldt voor iedere eigenaar die geen training heeft gevolgd.
De gedachte achter het voorstel is wel duidelijk. Wanneer de overheid een eigenaar vanwege het type hond verplicht extra kennis op te doen, moet het volgens het plan gevolgen kunnen hebben wanneer die verplichting wordt genegeerd en er vervolgens een incident plaatsvindt.
Meer kennis voor alle hondenbezitters
Niet alleen eigenaren van risicohonden krijgen met nieuwe initiatieven te maken. Erkens wil ook dat toekomstige en bestaande hondenbezitters gemakkelijker basiskennis kunnen opdoen over het houden van een hond.
Vanaf 2027 moet daarvoor een vrijwillige theoriecursus beschikbaar komen. Daarmee wijkt het huidige voorstel af van eerdere ideeën om een cursus voorafgaand aan de aanschaf voor alle nieuwe hondenbezitters verplicht te maken. De verplichte praktijktraining wordt nu juist gericht op de groep met een verhoogd risico.
Zo’n algemene cursus moet mensen onder meer helpen bij het kiezen van een hond die daadwerkelijk bij hun situatie past. Niet iedere hond past immers automatisch bij ieder huishouden, woonomgeving of dagelijks ritme.
Daarnaast moet meer kennis over hondengedrag helpen om stresssignalen eerder te herkennen. Wanneer een eigenaar begrijpt wanneer een dier gespannen of ongemakkelijk raakt, kan diegene eerder ingrijpen en voorkomen dat een situatie escaleert.
Aanpak moet hondenbeten voorkomen
De nieuwe regels passen binnen een bredere discussie over hondenbeten in Nederland. De overheid kijkt al langer naar maatregelen om ernstige incidenten te voorkomen en legt daarbij steeds meer nadruk op preventie en de verantwoordelijkheid van de eigenaar.
De gedachte is dat een incident niet alleen moet worden beoordeeld nadat iemand is gebeten. Door vooraf betere keuzes te maken en eigenaren meer kennis te geven, moet het risico al eerder worden verkleind.
Toch is er ook discussie over de gekozen aanpak. De Hondenbescherming vindt het bijvoorbeeld jammer dat de verplichte praktijkcursus alleen wordt gekoppeld aan zogenoemde risicohonden. De organisatie stelt dat problemen ook kunnen ontstaan door onvoldoende kennis bij eigenaren van andere honden.
Daarmee zal de discussie waarschijnlijk nog niet voorbij zijn. Zeker zodra begin 2027 duidelijk wordt welke honden precies onder de verplichting gaan vallen, zal duidelijker worden hoeveel Nederlandse hondenbezitters daadwerkelijk met de nieuwe cursus te maken krijgen.
Ook katten moeten worden gechipt
De plannen beperken zich ondertussen niet tot honden. Ook voor kattenbezitters komt er een belangrijke verandering aan. Er wordt gewerkt aan een chip- en registratieplicht voor huiskatten.
Daarmee moet het eenvoudiger worden om een gevonden of vermiste kat weer bij de eigenaar terug te brengen. Bij honden bestaat zo’n systeem al en de overheid wil ook voor katten een betere registratie realiseren.
De plannen sluiten bovendien aan op ontwikkelingen binnen de Europese Unie. Vanaf 2031 moet er een Europese database voor honden en katten komen. Daardoor moet het uiteindelijk gemakkelijker worden om de eigenaar van een geregistreerd dier ook over de grens te achterhalen.
Volgens de huidige plannen gaat de Nederlandse chip- en registratieplicht voor nieuwgeboren katten per 1 januari 2028 gelden. De kosten voor het chippen komen bij de eigenaar terecht.
Ook reptielen worden opnieuw bekeken
Naast honden en katten kijkt de overheid naar een heel andere categorie huisdieren. Erkens wil laten beoordelen welke reptielen geschikt zijn om door particulieren te worden gehouden.
Dat is een omvangrijke klus. Ongeveer duizend soorten moeten worden beoordeeld. Daarbij wordt gekeken of het verantwoord is om zo’n dier als huisdier te houden. Soorten die positief worden beoordeeld, kunnen vervolgens op een zogenoemde positieflijst terechtkomen.
Het uitgangspunt van zo’n systeem is eigenlijk vrij eenvoudig. Niet langer wordt alleen gekeken naar welke dieren verboden zijn, maar juist naar welke dieren aantoonbaar geschikt zijn om thuis te houden.
Voor zoogdieren bestaat sinds 2024 al zo’n lijst. Daarop staan onder meer bekende huisdieren en gehouden dieren zoals de cavia en de Chinese dwerghamster, maar ook grotere soorten zoals de alpaca, kameel en waterbuffel.
Niet ieder dier blijft toegestaan
Een positieflijst betekent automatisch dat sommige dieren buiten de boot vallen. Zo staan onder meer de chinchilla, jak en dromedaris niet op de huidige lijst voor zoogdieren, ook na een herbeoordeling. Daarmee worden ze niet gezien als soorten die zonder meer geschikt zijn om als huisdier te houden.
Met reptielen moet nu een vergelijkbare beoordeling plaatsvinden. Daarna wil de overheid uiteindelijk ook naar vogels kijken, maar de eerste aandacht gaat uit naar de grote groep reptielensoorten.
De verschillende plannen laten zien dat de overheid de regels rond huisdieren op meerdere punten wil aanscherpen. Daarbij gaat het zowel om veiligheid voor mensen als om het welzijn en de traceerbaarheid van dieren.
Voor hondenbezitters zal vooral de verplichte cursus voor risicohonden de aandacht trekken. Voor kattenbezitters wordt juist de registratie een belangrijk onderwerp.
2027 wordt belangrijk voor hondenbezitters
Voorlopig verandert er dus niet van de ene op de andere dag iets voor iedere eigenaar van een hond. Veel onderdelen moeten nog worden uitgewerkt en enkele voorstellen vereisen verdere juridische en praktische stappen.
Begin 2027 wordt vooral een belangrijk moment, omdat dan duidelijk moet worden welke hondenrassen of kenmerken precies onder de categorie risicohond gaan vallen. Daarnaast komt er vanaf dat jaar een vrijwillige theoriecursus beschikbaar waarmee hondenbezitters meer kunnen leren over gedrag en verantwoord hondenbezit.
De verplichte praktijkcursus moet vervolgens volgens de toelichting van Erkens vanaf 2028 gaan gelden voor nieuw aangeschafte honden binnen de aangewezen risicogroep. De eigenaar betaalt de cursus zelf en de overheid onderzoekt nog hoe naleving kan worden gecontroleerd.
Daarmee ligt de richting inmiddels duidelijk op tafel, maar zijn nog lang niet alle details definitief. Vooral de uiteindelijke lijst met honden die onder de maatregel vallen, zal voor veel baasjes bepalend zijn.
Wie straks een hond uit die groep aanschaft, krijgt mogelijk niet alleen een extra verantwoordelijkheid, maar ook een wettelijke trainingsplicht. En wanneer die cursus vervolgens bewust wordt overgeslagen en de hond betrokken raakt bij een bijtincident, wil het kabinet de mogelijkheid onderzoeken om dat zwaarder te laten meewegen. De komende maanden moet duidelijk worden hoe ver die nieuwe regels precies zullen gaan.
