In Frankrijk is begin oktober voor het eerst een mens overleden na een besmetting met het shamondavirus. Het gaat om een patiënt met een ernstig verzwakt afweersysteem. Volgens de Franse gezondheidsautoriteiten én het RIVM is de kans dat mensen dit virus oplopen heel klein en is er geen risico voor de brede bevolking.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Wat is het shamondavirus precies
Het shamondavirus is een virus dat vooral voorkomt bij vee, zoals koeien, schapen en paarden. Het hoort dus thuis in de veehouderij, niet bij mensen.
Het virus is al langer bekend. Het werd in de jaren zestig ontdekt in Nigeria. Lange tijd bleef het vooral in bepaalde delen van Afrika, maar sinds kort duikt het ook in Europa op.
Belangrijke feiten op een rij:
- Ontdekt in de jaren zestig in Nigeria
- Komt vooral voor bij koeien, schapen en paarden
- Sinds deze zomer ook gevonden in Europa
- Verspreidt zich via kleine bijtende insecten (knutten)
Dat het virus nu toch een mens heeft besmet, maakt deze Franse zaak bijzonder. Het RIVM noemt het “vrij bijzonder” dat een dierlijk virus als dit de sprong naar een mens maakt.
Hoe komt het shamondavirus naar Europa
Het virus draait inmiddels mee in het rijtje dierziekten dat in Europa rondgaat. Aan het begin van de zomer werd het shamondavirus voor het eerst in Europa vastgesteld, in Duitsland. Daarna is het verder opgedoken in verschillende landen.
Volgens de laatste stand gaat het inmiddels rond in vijftien landen, waaronder Nederland. Begin oktober werd het virus hier gevonden bij een paard.
In Nederland en omringende landen is al vaker te zien dat dierziekten “meekomen” met:
- Reizen en handel in vee
- Steekmuggen en knutten die door warmere zomers langer actief zijn
- Klimaatverandering, waardoor bepaalde insecten zich gemakkelijk verspreiden
Het shamondavirus is zo’n virus dat meereist met knutten, kleine prikkende vliegjes. Die zijn ook bekend als verspreiders van blauwtong, een andere ziekte onder vee.
Hoe besmet een mens met shamondavirus raakt
De Franse patiënt is de eerste bekende mens die het shamondavirus heeft opgelopen. Het gaat om iemand met een ernstig verzwakt immuunsysteem, die begin oktober is overleden. Over de persoonlijke situatie van deze persoon is verder niets bekendgemaakt.
Bekend is wel:
- De besmetting kwam via een dierlijke bron
- Dit is de eerste keer dat een dier dit virus op een mens overdraagt
- De patiënt had hersenklachten (neurologische complicaties) voor het overlijden
Dat maakt deze zaak uniek. Jarenlang werd het shamondavirus alleen gezien als een dierziekte. Nu is voor het eerst duidelijk dat onder heel bijzondere omstandigheden ook een mens besmet kan raken.
Hoe groot is het risico voor mensen
Het RIVM heeft deze zomer al een risicoanalyse gedaan naar het shamondavirus. Daarbij is gekeken wat het virus kan betekenen voor mensen, nu het ook in Nederland onder dieren is gevonden.
Onderzoeker Chantal Reusken van het RIVM legt uit dat toen al de conclusie was dat het risico voor mensen “niet nul, maar heel klein” is. Op dat moment was nog niet eens zeker of het virus überhaupt mensen kon besmetten. De Franse casus laat nu zien dat dat in elk geval één keer is gebeurd.
Reusken zegt daarover dat de melding uit Frankrijk past bij de verwachtingen uit die eerste risicoanalyse. De Franse patiënt wordt gezien als een zeldzaam en heel specifiek geval.
Belangrijke punten:
- Onder normale omstandigheden is er geen gezondheidsrisico voor de algemene bevolking
- De kans op besmetting met shamondavirus wordt als heel klein ingeschat
- Vooral mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem zijn mogelijk extra kwetsbaar
- Er is géén sprake van een uitbraak onder mensen
De Franse autoriteiten benadrukken net als het RIVM dat er geen reden is voor onrust in de samenleving.
Wat doet het shamondavirus bij dieren
Waar het virus bij mensen dus heel zeldzaam lijkt, is het bij dieren veel actiever. Veehouders in landen waar het virus voorkomt, moeten rekening houden met duidelijke gevolgen voor hun dieren.
Bij koeien kan shamondavirus zorgen voor:
- Minder melkproductie
- Diarree
- Koorts
Bij schapen en koeien die drachtig zijn, is het risico nog groter. Als zij tijdens de dracht besmet raken, kunnen er misvormde lammeren of kalveren geboren worden.
Bij paarden geeft het virus vooral klachten aan het zenuwstelsel, dus neurologische klachten. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in problemen met bewegen of het gedrag van het dier, al zijn daarover in detail geen nieuwe cijfers gedeeld.
Het virus wordt overgedragen door knutten, kleine prikkende insecten die vooral in warme, vochtige periodes actief zijn. Mensen kunnen niet ziek worden van melk of vlees van besmette dieren; de besmetting loopt via de insecten die het virus van dier naar dier, en in dit uitzonderlijke Franse geval van dier naar mens, overbrengen.
Waarom deze Franse besmetting toch belangrijk is
Hoewel het risico voor de meeste mensen klein blijft, is de ontdekking in Frankrijk wel degelijk van belang voor artsen en onderzoekers. Het laat zien dat een virus dat tot nu toe vooral onder vee zat, in uitzonderlijke gevallen een mens kan besmetten.
Daar komen een paar punten uit naar voren:
- De gevolgen bij mensen kunnen ernstig zijn, met mogelijk neurologische klachten
- Het ziektebeeld lijkt op wat bekend is van verwante virussen bij vee
- Er zijn twee nauwverwante virussen waarvan al bekend is dat ze mensen kunnen infecteren
Volgens onderzoeker Reusken kloppen de Franse bevindingen met wat men al vermoedde op basis van die andere virussen. Het gaat dus niet om een totaal onverwacht scenario, maar het is wel voor het eerst dat shamondavirus zélf bij een mens wordt vastgesteld.
Onderzoek door RIVM, GGD en dierenartsen
Omdat het shamondavirus inmiddels ook in Nederland aanwezig is bij dieren, is er deze zomer een onderzoek gestart. Dat gebeurt door het RIVM, samen met de GGD en dierengezondheidsdienst Royal GD.
Dat onderzoek richt zich op mensen met een groter risico doordat zij veel met besmette dieren werken. Denk daarbij aan:
- Dierenartsen
- Veehouders
- Gezinsleden die op het erf of in de stal helpen
- Overig personeel op bedrijven waar besmette dieren staan
Bij deze zogeheten hoogrisicogroepen wordt gekeken:
- Of zij in aanraking zijn geweest met besmet vee
- Of er antistoffen te vinden zijn tegen het virus
- Of er klachten optreden die bij het virus kunnen passen
Op die manier willen onderzoekers sneller in beeld krijgen of er misschien toch meer mensen ongemerkt besmet raken, of dat de Franse patiënt echt een losse, zeer uitzonderlijke casus is.
Wat betekent dit voor mensen in Nederland en Vlaanderen
Voor wie gewoon in de stad of het dorp woont en geen intensief contact heeft met vee, verandert er door deze Franse melding niets in het dagelijks leven. Er is geen sprake van een nieuwe pandemie, geen lockdowns en geen extra maatregelen.
Wel zijn er een paar groepen mensen voor wie het nieuws relevanter is:
- Boeren en veehouders, vooral met koeien, schapen en paarden
- Mensen die op een boerderij wonen of daar werken
- Dierenartsen en andere medewerkers in de dierenzorg
Voor hen draait het vooral om goede monitoring van dierengezondheid. Bij duidelijke ziekteverschijnselen bij vee, zoals plots minder melk, koorts, diarree of misvormde jongen, wordt geadviseerd om contact op te nemen met de dierenarts. Die kan, in overleg met de dierengezondheidsdienst, onderzoek laten doen als shamondavirus in beeld komt.
Mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem die vaak op een boerderij komen, kunnen met hun arts bespreken of er extra voorzorg nodig is. Op dit moment zijn daar geen algemene adviezen over bekendgemaakt.
Hoe gaat het nu verder met shamondavirus
De verwachting is dat de Europese en nationale gezondheidsdiensten het shamondavirus de komende tijd scherp blijven volgen. In Nederland loopt het onderzoek onder risicogroepen al, in samenwerking tussen RIVM, GGD en Royal GD.
Daarnaast wordt bij besmette dieren bijgehouden:
- Waar het virus voorkomt
- Hoe snel het zich verspreidt
- Welke klachten het precies geeft in verschillende diersoorten
Op basis van die gegevens kunnen later, als dat nodig is, richtlijnen worden aangepast voor bijvoorbeeld veehouders, dierenartsen en mensen met een sterk verzwakte weerstand.
Voor de grote meerderheid van de bevolking in Nederland en Vlaanderen blijft het shamondavirus op dit moment vooral een dierziekte waar hooguit via het nieuws iets van wordt gemerkt. Gezondheidsdiensten blijven wel alert, maar geven tegelijk duidelijk aan dat er nu geen gevaar is voor de algemene bevolking.
Bron: NU
