Nog voordat de formatie officieel is afgerond, is de politieke spanning al duidelijk voelbaar. Fleur Agema heeft stevig uitgehaald naar Henri Bontenbal.
Volgens Agema zijn de keuzes die het CDA samen met VVD en D66 wil maken, funest voor de zorg en vooral voor ouderen en chronisch zieken.
Waar Bontenbal spreekt over verantwoordelijkheid en moed, noemt Agema het een aanval op mensen die juist bescherming nodig hebben.
De botsing laat zien hoe explosief het zorgdossier opnieuw is geworden. Zorgkosten, personeelstekorten en het eigen risico raken vrijwel iedereen direct. Dat maakt de toon hard en de emoties groot, nog voordat het nieuwe kabinet daadwerkelijk aan de slag is.
Een felle woordenwisseling op sociale media
De aanleiding voor het conflict was een bericht van Bontenbal op X, waarin hij de zorgafspraken binnen de nieuwe coalitie verdedigde.
Volgens hem zijn de keuzes noodzakelijk om de zorg ook op lange termijn betaalbaar te houden. Hij sprak van moeilijke, maar moedige beslissingen.
Die boodschap viel bij Agema volledig verkeerd. Binnen korte tijd reageerde zij scherp. In haar ogen worden investeringen in de zorg teruggedraaid en worden de financiële lasten juist neergelegd bij mensen die al kwetsbaar zijn.
Ze verwijt het CDA dat verkiezingsbeloften over betaalbare en toegankelijke zorg worden ingeruild voor begrotingsdiscipline en politieke rust.
Het eigen risico en ouderenzorg als breekpunt
Centraal in de kritiek van Agema staat het eigen risico in de zorg. De PVV pleitte tijdens de verkiezingen voor een forse verlaging daarvan.
Dat plan kost volgens ramingen ongeveer 4,6 miljard euro. Daarnaast lag er een voorstel om structureel extra geld uit te trekken voor ouderenzorg, goed voor zo’n 600 miljoen euro.
Volgens Agema verdwijnen beide plannen nu in de prullenbak. Dat zou betekenen dat mensen bij ziekte meer moeten blijven betalen en dat verpleeghuizen en thuiszorgorganisaties minder ruimte krijgen. Zij spreekt van gebroken beloften en waarschuwt dat dit vooral ouderen en chronisch zieken zal raken.
Minderheidskabinet en krappe keuzes
De context van deze discussie is belangrijk. D66, VVD en CDA sturen aan op een minderheidskabinet. Dat betekent dat er geen vaste meerderheid is in de Tweede Kamer.
In zo’n constructie wordt extra scherp gekeken naar financiële haalbaarheid en politieke compromissen.
Volgens de coalitiepartijen dwingen de begrotingsregels tot moeilijke afwegingen. Niet alles kan tegelijk. Investeren in zorg betekent ergens anders bezuinigen of belastingen verhogen. Agema noemt dat een valse tegenstelling en stelt dat zorg geen kostenpost is, maar een basisvoorziening.
De zorgarbeidsmarkt onder druk
Een belangrijk onderdeel van Agema’s betoog gaat over personeelstekorten. De zorg kampt al jaren met een groeiend tekort aan verpleegkundigen, verzorgenden en artsen.
Vergrijzing, hoge werkdruk en administratieve lasten zorgen ervoor dat mensen afhaken.
Volgens Agema zijn er met bestaande akkoorden juist stappen gezet om dat probleem aan te pakken. Investeringen in opleiding, betere roosters en meer zeggenschap op de werkvloer zouden het tekort flink kunnen terugdringen. In haar berekeningen kan het tekort in 2028 dalen naar ongeveer 28.000 medewerkers.
Als de coalitie deze lijnen loslaat, vreest zij het tegenovergestelde. Het tekort zou dan juist kunnen oplopen tot meer dan 120.000 zorgmedewerkers. Dat betekent gesloten afdelingen, langere wachttijden en een verdere uitholling van de zorg.
Wat betekent dit voor patiënten
Voor patiënten draait het debat niet om abstracte cijfers, maar om dagelijkse realiteit. Een hoger eigen risico kan ervoor zorgen dat mensen zorg uitstellen.
Vooral bij lagere inkomens leidt dat tot zorgmijding, met ernstigere klachten en hogere kosten op de lange termijn tot gevolg.
Ook wachttijden spelen een grote rol. Als er onvoldoende personeel is, duurt het langer voordat mensen geholpen worden. Dat geldt voor ziekenhuizen, maar ook voor huisartsenposten en wijkverpleging. Technologie en digitale zorg kunnen helpen, maar lossen het gebrek aan handen aan het bed niet op.
De coalitie verdedigt haar koers
Vanuit de coalitie klinkt een ander geluid. De kernboodschap is dat de zorg alleen houdbaar blijft als er scherp wordt gestuurd op doelmatigheid.
Niet elk plan kan worden uitgevoerd, hoe sympathiek het ook klinkt. Volgens deze redenering is het beter om gericht te investeren en verspilling tegen te gaan.
Daarbij wordt gewezen op preventie, regionale samenwerking en efficiëntere organisatie. Critici, waaronder Agema, stellen dat dit zonder voldoende financiële ruimte vooral mooie woorden blijven. Zij eisen duidelijkheid: welke keuzes worden gemaakt, wat zijn de gevolgen en wie betaalt de prijs?
Discussie over Davos en internationale invloed
Opvallend is dat Agema het zorgdebat verbindt aan een bredere politieke discussie. Zij waarschuwt voor technocratische sturing en internationale agenda’s, waarbij zij verwijst naar bijeenkomsten in Davos. Volgens haar dreigt Nederland grip te verliezen op eigen beleid.
Formeel heeft het World Economic Forum geen directe invloed op Nederlands zorgbeleid. Toch resoneert de boodschap bij een deel van de achterban. Het wantrouwen richting elites en internationale netwerken speelt ook in dit dossier een rol.
De rol van de Tweede Kamer
De komende weken verschuift het debat naar de Tweede Kamer. Begrotingsbehandelingen, moties en amendementen zullen bepalen of de zorgplannen worden aangepast.
Agema mikt op steun van andere oppositiepartijen om alsnog geld vrij te maken voor lagere zorgkosten en extra ouderenzorg.
In een minderheidskabinet is die steun cruciaal. De coalitie zal voor elk groot besluit partners moeten zoeken. Dat biedt kansen voor bijsturing, maar vergroot ook de onzekerheid. Of er daadwerkelijk een meerderheid te vinden is voor aanpassingen, blijft voorlopig de vraag.
Onzekerheid overheerst
Veel details zijn nog onduidelijk. Wanneer gaan maatregelen in? Komen er uitzonderingen voor chronisch zieken? Wordt er gecompenseerd via zorgtoeslag? Ook toezichthouders en planbureaus moeten zich nog uitspreken over de gevolgen.
Zolang die helderheid ontbreekt, blijft het debat fel en polariserend. Wat vaststaat, is dat de zorg opnieuw het toneel is geworden van een fundamenteel politiek conflict. Tussen betaalbaarheid en toegankelijkheid, tussen begrotingsdiscipline en sociale bescherming.
De woordenwisseling tussen Agema en Bontenbal is daarmee meer dan een persoonlijke aanval. Het is een voorbode van een langdurige strijd over de richting van de Nederlandse zorg. De inzet is hoog, en halfslachtige oplossingen lijken uitgesloten.
